مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
هوش مصنوعی (به انگلیسی: Artificial intelligence) (به اختصار: AI)، هوشی است که توسط ماشینها ظهور پیدا میکند، در مقابل هوش طبیعی[الف] که توسط جانوران شامل انسانها نمایش مییابد. اما پیش از هرچیز باید این موضوع را دانست که کلمه هوش، نشان دهنده امکان استدلال است و اینکه آیا هوش مصنوعی میتواند به توانایی استدلال دست یابد یا خیر، خود موضوع اختلاف محققان است. کتابهای AI پیشرو، این شاخه را به عنوان شاخه مطالعه بر روی «عوامل هوشمند» تعریف میکنند: هر سامانهای که محیط خود را درک کرده و کنشهایی را انجام میدهد که شانسش را در دستیابی به اهدافش بیشینه میسازد.[ب] برخی از منابع شناخته شده از اصطلاح «هوش مصنوعی» جهت توصیف ماشینی استفاده میکنند که عملکردهای «شناختی» را از روی ذهن انسانها تقلید میکنند، همچون «یادگیری» و «حل مسئله»، با این حال این تعریف توسط محققان اصلی در زمینه AI رد شده است.[پ][۲][۳]
کاربردهای هوش مصنوعی شامل موتورهای جستجو پیشرفتهٔ وب (مثل گوگل و بینگ)، سامانه توصیهگر (که توسط یوتیوب، آمازون و نتفلیکس استفاده میشوند.)، فهم زبان انسانها (همچون سیری ، جمنای و آمازون الکسا)، خودروهای خودران (مثل تسلا)، هوش مصنوعی مولد یا خلاقیت محاسباتی (مثل چتجیپیتی یا تولید اثر هنری مانند دال-ئی و میدجرنی) تصمیمگیری خودکار و رقابت در بالاترین سطوح سامانههای بازی استراتژیک (همچون شطرنج و گو). با بیشتر شدن توانایی ماشینها، وظایفی که نیازمند «هوشمندی» هستند اغلب از تعریف AI برداشته میشود، پدیدهای که به آن اثر هوش مصنوعی گفته میشود. به عنوان مثال، فهم نوری کاراکتر را اغلب از چیزهایی که AI در نظر گرفته میشوند مستثنی میکنند، چرا که این فناوری تبدیل به فناوری عادی و روزمرهای شده است.[۴][۵][۶]
هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ میلادی تبدیل به شاخهای آکادمیک شد و در سالهای پس از آن چندین موج خوشبینی را تجربه کرده و مجدد دچار امواج ناامیدی و کمبود بودجه شده (که به آن «زمستان AI» میگویند)، سپس فناوریهای جدیدی در پی آن آمده و موفقیت و بودجههای تحقیقاتی این حوزه مجدداً احیا گشتهاند. تحقیقات AI رهیافتهای متفاوتی را از زمان تأسیسش امتحان کرده و آنها را کنار گذاشته است، رهیافتهایی چون: شبیهسازی مغز، مدلسازی حل مسئله توسط مغز انسان، منطق صوری، بانکهای اطلاعاتی بزرگ دانش و تقلید رفتار جانوران. در اولین دهههای قرن ۲۱ میلادی، یادگیری ماشینی که شدیداً از آمار ریاضیاتی بهره میبرد در این حوزه غلبه داشت و این فناوری اثبات کرد که به شدت موفق است و به حل چندین مسئله چالشبرانگیز در صنعت و فضای آکادمیک کمک نمود.[۷][۸]
شاخههای مختلف تحقیقات هوش مصنوعی حول اهداف بهخصوصی متمرکز بوده و از ابزارآلات خاصی استفاده میکنند. اهداف سنتی تحقیقات AI شامل این موارد اند: استدلال، نمایش دانش، برنامهریزی، یادگیری، پردازش زبان طبیعی، ادراک و توانایی در جابجایی و دستکاری اشیاء.[ت] هوش جامع (توانایی حل مسائل دلخواه) در میان اهداف بلند مدت این حوزه است. جهت حل چنین مسائلی، محققان AI فنون حل مسئله وسیع و یکپارچهای را شامل این موارد به کار بستهاند: جستوجو و بهینهسازی ریاضیاتی، منطق صوری، شبکههای عصبی مصنوعی و روشهای مبنی بر آمار، احتمالات و اقتصاد. AI همچنین با حوزههایی چون علوم کامپیوتر، روانشناسی، زبانشناسی، فلسفه و بسیاری از حوزههای دیگر مرتبط است.[۹]
این شاخه بر این فرض بنا شده است که هوش انسانی «را میتوان به دقت توصیف نمود، به طوری که میتوان آن را توسط یک ماشین شبیهسازی نمود».[ث] این فرض بحثهای فلسفی را پیرامون ذهن و اخلاقیات خلق موجودات هوشمند برانگیخته است، موجوداتی که دارای هوش شبیه-انسان اند. این مسائل توسط افسانهها، داستانهای تخیلی و فلسفه از زمانهای باستان مورد کاوش واقع شدهاند. ادبیات علمی-تخیلی و آیندهپژوهی نیز پیشنهاد میدهند که AI با پتانسیل و قدرت عظیمی که دارد، ممکن است منجر به ایجاد ریسک وجودی برای بشریت گردد.
پکن برای متعادل کردن میدان رقابت هوش مصنوعی و حمایت از استارتآپهای کوچک به کوپنهای رایانشی روی آورده است. فایننشال تایمز میگوید حداقل ۱۷ شهر از جمله شانگهای به ارائه «کوپنهای رایانشی» متعهد شدهاند. چین در حال حاضر به دلیل تحریمهای آمریکا با محدودیتهایی در حوزه منابع رایانشی هوش مصنوعی روبرو است و غولهای فناوری این کشور نیز بیشتر منابع را به خود اختصاص دادهاند.
آنتروپیک یکی از مهمترین استارتآپهای هوش مصنوعی جهان که توسط کارکنان سابق اوپنایآی پایه گذاری شده از عرضه نرمافزار تازهای برای چتبات Claude خبر داد. بلومبرگ میگوید این نرمافزار عملکرد بهتری در انجام دستورالعملهای پیچیده دارد و احتمال توهم کمتری در آن کاهش یافته است. چتبات جدید که Claude 3 نام گرفته از سه سطح مختلف، از قدرتمند تا معمولی، برخوردار است.
اوپنایآی در پاسخ به شکایتی که ایلان ماسک هفته گذشته مطرح کرد ایمیلهایی از او را منتشر کرده است که نشان میدهد ماسک از برنامههای شرکت برای حرکت در راستای سود حمایت کرده و بر جذب میلیاردها دلار برای رقابت با گوگل تاکید داشته است.
گزارشی از رویترز به نقل از تحقیقات تازهای میگوید ابزارهای مولد تصویر اوپنایآی و مایکروسافت را میتوان برای تولید تصاویری استفاده کرد که اطلاعات نادرستی را درمورد انتخابات منشتر میکنند. طبق بررسی محققان، ابزارهای مولد تصویر در ۴۱ درصد از موارد پرامپتهایی مربوط به اطلاعات نادرست انتخاباتی را به تصویر تبدیل کردهاند. در سال ۲۰۲۴ کشورهای مختلفی از جمله هند و ایالات متحده برای انتخابات آماده میشوند و مقامات هردو کشور درمورد سو استفاده از این ابزارها هشدار دادهاند.
مدیرعامل اوپنایآی پس از اینکه سال گذشته برای مدت کوتاهی از شرکت اخراج شد، حالا در پی انتشار نتایج یک بررسی که او را از هرگونه اشتباهی مبرا کرده است، به همراه سه عضو جدید به هیات مدیره شرکت بازگشت. هیات مدیره اوپنایآی، به واسطه حاکمیت بر بخش عامالمنفعه شرکت، کنترل اصلی این استارتآپ را برعهده دارد.
هوش مصنوعی مولد از یک سو به شوق فراوانی دامن زده و از سوی دیگر هم نگرانیهای جدی را به همراه آورده است. سهامداران شوق بهرهبرداری از قدرت این فناوری جدید برای بهبود محصولات، بهرهوری و موقعیت رقابتی خود را در سر دارند اما در عین حال با سوالات مهمی در حوزه اخلاق، سوگیری، حریمخصوصی داده و از بین رفتن مشاغل روبرو هستند و مقرراتی هم در این حوزه در حال شکل گرفتن است.
استیو هاسکر، مدیرعامل تامسون رویترز، در مصاحبهای با فایننشال تایمز گفت این شرکت حدود ۸ میلیارد دلار را به اکتسابها و سرمایهگذاریهای حوزه هوش مصنوعی اختصاص میدهد. به گفته او این فناوری در آینده کسب و کار عرضه اطلاعات به وکلا، حسابداران و دیگر متخصصان را متحول میکند. همچنین مدیرعامل شرکت میگوید چندین شرکت برای خرید محتوای بخش خبری رویترز به این شرکت پیشنهاد دادهاند و چند قرارداد در این حوزه منعقد شده است.
چین در حال آزمایش یک دستیار هوش مصنوعی برای جراحان مغز در هفت بیمارستان پکن است و در ماههای آینده این طرح به شهرهای دیگر نیز توسعه مییابد.