مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
هوش مصنوعی (به انگلیسی: Artificial intelligence) (به اختصار: AI)، هوشی است که توسط ماشینها ظهور پیدا میکند، در مقابل هوش طبیعی[الف] که توسط جانوران شامل انسانها نمایش مییابد. اما پیش از هرچیز باید این موضوع را دانست که کلمه هوش، نشان دهنده امکان استدلال است و اینکه آیا هوش مصنوعی میتواند به توانایی استدلال دست یابد یا خیر، خود موضوع اختلاف محققان است. کتابهای AI پیشرو، این شاخه را به عنوان شاخه مطالعه بر روی «عوامل هوشمند» تعریف میکنند: هر سامانهای که محیط خود را درک کرده و کنشهایی را انجام میدهد که شانسش را در دستیابی به اهدافش بیشینه میسازد.[ب] برخی از منابع شناخته شده از اصطلاح «هوش مصنوعی» جهت توصیف ماشینی استفاده میکنند که عملکردهای «شناختی» را از روی ذهن انسانها تقلید میکنند، همچون «یادگیری» و «حل مسئله»، با این حال این تعریف توسط محققان اصلی در زمینه AI رد شده است.[پ][۲][۳]
کاربردهای هوش مصنوعی شامل موتورهای جستجو پیشرفتهٔ وب (مثل گوگل و بینگ)، سامانه توصیهگر (که توسط یوتیوب، آمازون و نتفلیکس استفاده میشوند.)، فهم زبان انسانها (همچون سیری ، جمنای و آمازون الکسا)، خودروهای خودران (مثل تسلا)، هوش مصنوعی مولد یا خلاقیت محاسباتی (مثل چتجیپیتی یا تولید اثر هنری مانند دال-ئی و میدجرنی) تصمیمگیری خودکار و رقابت در بالاترین سطوح سامانههای بازی استراتژیک (همچون شطرنج و گو). با بیشتر شدن توانایی ماشینها، وظایفی که نیازمند «هوشمندی» هستند اغلب از تعریف AI برداشته میشود، پدیدهای که به آن اثر هوش مصنوعی گفته میشود. به عنوان مثال، فهم نوری کاراکتر را اغلب از چیزهایی که AI در نظر گرفته میشوند مستثنی میکنند، چرا که این فناوری تبدیل به فناوری عادی و روزمرهای شده است.[۴][۵][۶]
هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ میلادی تبدیل به شاخهای آکادمیک شد و در سالهای پس از آن چندین موج خوشبینی را تجربه کرده و مجدد دچار امواج ناامیدی و کمبود بودجه شده (که به آن «زمستان AI» میگویند)، سپس فناوریهای جدیدی در پی آن آمده و موفقیت و بودجههای تحقیقاتی این حوزه مجدداً احیا گشتهاند. تحقیقات AI رهیافتهای متفاوتی را از زمان تأسیسش امتحان کرده و آنها را کنار گذاشته است، رهیافتهایی چون: شبیهسازی مغز، مدلسازی حل مسئله توسط مغز انسان، منطق صوری، بانکهای اطلاعاتی بزرگ دانش و تقلید رفتار جانوران. در اولین دهههای قرن ۲۱ میلادی، یادگیری ماشینی که شدیداً از آمار ریاضیاتی بهره میبرد در این حوزه غلبه داشت و این فناوری اثبات کرد که به شدت موفق است و به حل چندین مسئله چالشبرانگیز در صنعت و فضای آکادمیک کمک نمود.[۷][۸]
شاخههای مختلف تحقیقات هوش مصنوعی حول اهداف بهخصوصی متمرکز بوده و از ابزارآلات خاصی استفاده میکنند. اهداف سنتی تحقیقات AI شامل این موارد اند: استدلال، نمایش دانش، برنامهریزی، یادگیری، پردازش زبان طبیعی، ادراک و توانایی در جابجایی و دستکاری اشیاء.[ت] هوش جامع (توانایی حل مسائل دلخواه) در میان اهداف بلند مدت این حوزه است. جهت حل چنین مسائلی، محققان AI فنون حل مسئله وسیع و یکپارچهای را شامل این موارد به کار بستهاند: جستوجو و بهینهسازی ریاضیاتی، منطق صوری، شبکههای عصبی مصنوعی و روشهای مبنی بر آمار، احتمالات و اقتصاد. AI همچنین با حوزههایی چون علوم کامپیوتر، روانشناسی، زبانشناسی، فلسفه و بسیاری از حوزههای دیگر مرتبط است.[۹]
این شاخه بر این فرض بنا شده است که هوش انسانی «را میتوان به دقت توصیف نمود، به طوری که میتوان آن را توسط یک ماشین شبیهسازی نمود».[ث] این فرض بحثهای فلسفی را پیرامون ذهن و اخلاقیات خلق موجودات هوشمند برانگیخته است، موجوداتی که دارای هوش شبیه-انسان اند. این مسائل توسط افسانهها، داستانهای تخیلی و فلسفه از زمانهای باستان مورد کاوش واقع شدهاند. ادبیات علمی-تخیلی و آیندهپژوهی نیز پیشنهاد میدهند که AI با پتانسیل و قدرت عظیمی که دارد، ممکن است منجر به ایجاد ریسک وجودی برای بشریت گردد.
گوگل جمنای (یا جمینی) یک چتبات هوش مصنوعی (AI) است که توسط شرکت گوگل توسعه یافته است. گوگل جمنای بر اساس مدل زبانی بزرگ (LLM) ساخته شده است، یک نوع مدل یادگیری ماشینی که قادر است با پردازش حجم عظیمی از دادههای متنی و کد، مفاهیم پیچیده زبان را درک کند. گوگل جمنای قادر است به سوالات پیچیده و انتزاعی پاسخ دهد، متن خلاقانه تولید کند، و زبانها را به صورت دقیق و روان ترجمه کند.
مدیر عامل مرکز نوآوری اسمایلینو معتقد است از آنجا که سرعت موج فناوری هوش مصنوعی بسیار بالاست، تحریم و انزوا، توسعه آن را با چالش جدی مواجه میکند و جدایی از سایر کشورها میتواند به حذف کامل ایران از لیست کشورهای فعال در این حوزه منجر شود.
تیمی به رهبری سارا بیکپور، مدیر سابق مدیریت محصول توییتر، به استفاده از هوش مصنوعی برای کمک به بخش اخبار و اطلاعات روی آوردهاند. استارتآپ جدید Particle.news که وارد فاز بتای خصوصی شده قرار است اخبار را از «دیدگاههای مختلف» در اختیار کابران بگذارد و هوش مصنوعی نه تنها اخبار را خلاصه میکند، بلکه به گفته توسعه دهندگان امکان پرداخت پول به مولفان و ناشران را فراهم میکند.
هوش مصنوعی از خبرسازترین و مطرحترین فناوریهایی است که در سال ۲۰۲۴ همچنان پیشتاز حوزه فناوری خواهد بود. با توجه به پیشبینیها و گمانهزنیها درباره هوش مصنوعی تمرکز تنها بر قابلیتها و امکانات این فناوری نیست و محدودیتها و چالشهای آن نیز محل بحث است.
سوندار پیچای، مدیرعامل گوگل، عصر سهشنبه گفت پاسخهای مشکلساز هوش مصنوعی این شرکت در زمینه نژادی غیرقابل قبول است و با تغییرات ساختاری این مشکل را برطرف میکند.
گزارشی از والاستریت ژورنال میگوید کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) در بخشی از تفحص خود پیرامون گمراه کردن سرمایهگذاران، ارتباطات داخلی سم آلتمن، مدیرعامل اوپنایآی، را هدف گرفته است.
ایلان ماسک با طرح شکایتی علیه اوپنایآی و مدیرعامل آن، سم آلمتن، مدعی شده که اتحاد چند میلیارد دلاری سازنده ChatGPT با مایکروسافت ماموریت اصلی این استارتآپ را که ساخت سیستمهای هوش مصنوعی برای نفع بشر بود، از ریل خود خارج کرده است.
مدیران اوپنایآی میگویند ادعاهای ایلان ماسک در شکایتی که روز پنجشنبه مطرح شد، ناشی از پشیمانی او است که چرا دیگر در این شرکت جایی ندارد. ماسک در سال ۲۰۱۸ از اوپنایآی جدا شد و پیش از آن نقش مهمی به عنوان حامی این شرکت داشت. با این حال پس از جدایی و به خصوصی در سالهای اخیر به یکی از منتقدان اصلی اوپنایآی تبدیل شده است.