مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
هوش مصنوعی (به انگلیسی: Artificial intelligence) (به اختصار: AI)، هوشی است که توسط ماشینها ظهور پیدا میکند، در مقابل هوش طبیعی[الف] که توسط جانوران شامل انسانها نمایش مییابد. اما پیش از هرچیز باید این موضوع را دانست که کلمه هوش، نشان دهنده امکان استدلال است و اینکه آیا هوش مصنوعی میتواند به توانایی استدلال دست یابد یا خیر، خود موضوع اختلاف محققان است. کتابهای AI پیشرو، این شاخه را به عنوان شاخه مطالعه بر روی «عوامل هوشمند» تعریف میکنند: هر سامانهای که محیط خود را درک کرده و کنشهایی را انجام میدهد که شانسش را در دستیابی به اهدافش بیشینه میسازد.[ب] برخی از منابع شناخته شده از اصطلاح «هوش مصنوعی» جهت توصیف ماشینی استفاده میکنند که عملکردهای «شناختی» را از روی ذهن انسانها تقلید میکنند، همچون «یادگیری» و «حل مسئله»، با این حال این تعریف توسط محققان اصلی در زمینه AI رد شده است.[پ][۲][۳]
کاربردهای هوش مصنوعی شامل موتورهای جستجو پیشرفتهٔ وب (مثل گوگل و بینگ)، سامانه توصیهگر (که توسط یوتیوب، آمازون و نتفلیکس استفاده میشوند.)، فهم زبان انسانها (همچون سیری ، جمنای و آمازون الکسا)، خودروهای خودران (مثل تسلا)، هوش مصنوعی مولد یا خلاقیت محاسباتی (مثل چتجیپیتی یا تولید اثر هنری مانند دال-ئی و میدجرنی) تصمیمگیری خودکار و رقابت در بالاترین سطوح سامانههای بازی استراتژیک (همچون شطرنج و گو). با بیشتر شدن توانایی ماشینها، وظایفی که نیازمند «هوشمندی» هستند اغلب از تعریف AI برداشته میشود، پدیدهای که به آن اثر هوش مصنوعی گفته میشود. به عنوان مثال، فهم نوری کاراکتر را اغلب از چیزهایی که AI در نظر گرفته میشوند مستثنی میکنند، چرا که این فناوری تبدیل به فناوری عادی و روزمرهای شده است.[۴][۵][۶]
هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ میلادی تبدیل به شاخهای آکادمیک شد و در سالهای پس از آن چندین موج خوشبینی را تجربه کرده و مجدد دچار امواج ناامیدی و کمبود بودجه شده (که به آن «زمستان AI» میگویند)، سپس فناوریهای جدیدی در پی آن آمده و موفقیت و بودجههای تحقیقاتی این حوزه مجدداً احیا گشتهاند. تحقیقات AI رهیافتهای متفاوتی را از زمان تأسیسش امتحان کرده و آنها را کنار گذاشته است، رهیافتهایی چون: شبیهسازی مغز، مدلسازی حل مسئله توسط مغز انسان، منطق صوری، بانکهای اطلاعاتی بزرگ دانش و تقلید رفتار جانوران. در اولین دهههای قرن ۲۱ میلادی، یادگیری ماشینی که شدیداً از آمار ریاضیاتی بهره میبرد در این حوزه غلبه داشت و این فناوری اثبات کرد که به شدت موفق است و به حل چندین مسئله چالشبرانگیز در صنعت و فضای آکادمیک کمک نمود.[۷][۸]
شاخههای مختلف تحقیقات هوش مصنوعی حول اهداف بهخصوصی متمرکز بوده و از ابزارآلات خاصی استفاده میکنند. اهداف سنتی تحقیقات AI شامل این موارد اند: استدلال، نمایش دانش، برنامهریزی، یادگیری، پردازش زبان طبیعی، ادراک و توانایی در جابجایی و دستکاری اشیاء.[ت] هوش جامع (توانایی حل مسائل دلخواه) در میان اهداف بلند مدت این حوزه است. جهت حل چنین مسائلی، محققان AI فنون حل مسئله وسیع و یکپارچهای را شامل این موارد به کار بستهاند: جستوجو و بهینهسازی ریاضیاتی، منطق صوری، شبکههای عصبی مصنوعی و روشهای مبنی بر آمار، احتمالات و اقتصاد. AI همچنین با حوزههایی چون علوم کامپیوتر، روانشناسی، زبانشناسی، فلسفه و بسیاری از حوزههای دیگر مرتبط است.[۹]
این شاخه بر این فرض بنا شده است که هوش انسانی «را میتوان به دقت توصیف نمود، به طوری که میتوان آن را توسط یک ماشین شبیهسازی نمود».[ث] این فرض بحثهای فلسفی را پیرامون ذهن و اخلاقیات خلق موجودات هوشمند برانگیخته است، موجوداتی که دارای هوش شبیه-انسان اند. این مسائل توسط افسانهها، داستانهای تخیلی و فلسفه از زمانهای باستان مورد کاوش واقع شدهاند. ادبیات علمی-تخیلی و آیندهپژوهی نیز پیشنهاد میدهند که AI با پتانسیل و قدرت عظیمی که دارد، ممکن است منجر به ایجاد ریسک وجودی برای بشریت گردد.
نیویورک تایمز روز چهارشنبه طی شکایتی از اوپنایآی و مایکروسافت گفت این دو شرکت برای آموزش چتبات بدون اجازه از میلیونها مقاله این روزنامه استفاده کردهاند. به گفته تایمز این چتباتها حالا در حکم رقیب این روزنامه اطلاعات را در اختیار کاربران میگذارند، مسالهای که میلیاردها دلار زیان قانونی و حقیقی را به دنبال خود دارد.
محققان در ETH زوریخ (موسسه فناوری فدرال زوریخ) تکنیک جدیدی را توسعه دادند که به طرز چشمگیری میتواند سرعت عملکرد شبکههای عصبی هوش مصنوعی را افزایش دهد. آنها روند استنتاجی را ارائه کردند که میزان محاسبات این شبکهها را بسیار کاهش میدهد.
مدیر هوش مصنوعی شرکت IBM میگوید فناوری AI شرایطی را فراهم کرده است که دیگر برای فعالیت حرفهای در حوزه تکنولوژی نیازی به مرکز علوم کامپیوتر ندارید.
مهمترین تکنولوژی سال ۲۰۲۳ در انتهای سال هفتههای پر اتفاقی را پشت سر گذاشت. در ۲۸ نوامبر، ابوظبی یک شرکت جدید هوش مصنوعی به نام AI71 را به پشتوانه دولت راهاندازی کرد، شرکتی که قرار است مدل زبانی بزرگی به نام Falcon را عرضه کند. ۱۱ دسامبر شرکت Mistral، مدل ساز هفت ماهه فرانسوی از یک دور جذب سرمایه ۴۰۰ میلیون دلاری خبر داد، اتفاقی که ارزش این شرکت را به بیش از ۲ میلیارد دلار میرساند. چهار روز بعد یک استارتآپ جدید هندی به نام Krutrim از اولین LLM چندزبانه هند رونمایی کرد و درکمتر از یک هفته Sarvam، یک استارتآپ پنج ماهه، ۴۱ میلیون دلار سرمایه را برای ساخت مدلهای زبانی مشابه با زبان هندی جذب خود کرد.
وبسایت اینفورمیشن در گزارشی به نقل از دو مدیر که در مذاکرات ناشران با سازنده چتجیپیتی حضور داشتهاند میگوید این شرکت حاضر است هزینهای برای محتوای خبری بپردازد اما مبلغ آن تنها بین یک تا پنج میلیون دلار است.
ابزارهای هوش مصنوعی برای شبکههای اجتماعی میتوانند در طیف گستردهای از کاربردها مانند تجزیه و تحلیل دادهها، مدیریت محتوا، تحلیل احساسات، مدیریت بحران و کاربردهای متعدد دیگر در شبکههای اجتماعی استفاده شوند.
ساختار مالی عجیبی در آنتروپیک، یکی از مهمترین رقبای اوپنایآی، باعث شده تا این شرکت کمتر از ارزش واقعی خود ارزشگذاری شود. موضوعی که نشان میدهد شرکتهای بزرگ صنعت راهکار جدیدی را برای ساخت و تامین مالی شرکتها در نظر گرفتهاند.
سالی که گذشت هوش مصنوعی از یک حوزه بکر قانونگذاری به تیتر اول اخبار تبدیل شد. این جهش را تا حدی مدیون ChatGPT و فراگیر شدن آن هستیم که باعث شد مردم هم با تواناییها و محدودیتهای هوش مصنوعی بیشتر آشنا شوند.