دسته هوش مصنوعی

هوش مصنوعی (به انگلیسی: Artificial intelligence) (به اختصار: AI)، هوشی است که توسط ماشین‌ها ظهور پیدا می‌کند، در مقابل هوش طبیعی[الف] که توسط جانوران شامل انسان‌ها نمایش می‌یابد. اما پیش از هرچیز باید این موضوع را دانست که کلمه هوش، نشان دهنده امکان استدلال است و اینکه آیا هوش مصنوعی می‌تواند به توانایی استدلال دست یابد یا خیر، خود موضوع اختلاف محققان است. کتاب‌های AI پیشرو، این شاخه را به عنوان شاخه مطالعه بر روی «عوامل هوشمند» تعریف می‌کنند: هر سامانه‌ای که محیط خود را درک کرده و کنش‌هایی را انجام می‌دهد که شانسش را در دستیابی به اهدافش بیشینه می‌سازد.[ب] برخی از منابع شناخته شده از اصطلاح «هوش مصنوعی» جهت توصیف ماشینی استفاده می‌کنند که عملکردهای «شناختی» را از روی ذهن انسان‌ها تقلید می‌کنند، همچون «یادگیری» و «حل مسئله»، با این حال این تعریف توسط محققان اصلی در زمینه AI رد شده است.[پ][۲][۳]

کاربردهای هوش مصنوعی شامل موتورهای جستجو پیشرفتهٔ وب (مثل گوگل و بینگ)، سامانه توصیه‌گر (که توسط یوتیوب، آمازون و نتفلیکس استفاده می‌شوند.)، فهم زبان انسان‌ها (همچون سیری ، جمنای و آمازون الکسا)، خودروهای خودران (مثل تسلا)، هوش مصنوعی مولد یا خلاقیت محاسباتی (مثل چت‌جی‌پی‌تی یا تولید اثر هنری مانند دال-ئی و میدجرنی) تصمیم‌گیری خودکار و رقابت در بالاترین سطوح سامانه‌های بازی استراتژیک (همچون شطرنج و گو). با بیشتر شدن توانایی ماشین‌ها، وظایفی که نیازمند «هوشمندی» هستند اغلب از تعریف AI برداشته می‌شود، پدیده‌ای که به آن اثر هوش مصنوعی گفته می‌شود. به عنوان مثال، فهم نوری کاراکتر را اغلب از چیزهایی که AI در نظر گرفته می‌شوند مستثنی می‌کنند، چرا که این فناوری تبدیل به فناوری عادی و روزمره‌ای شده است.[۴][۵][۶]

هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ میلادی تبدیل به شاخه‌ای آکادمیک شد و در سال‌های پس از آن چندین موج خوش‌بینی را تجربه کرده و مجدد دچار امواج ناامیدی و کمبود بودجه شده (که به آن «زمستان AI» می‌گویند)، سپس فناوری‌های جدیدی در پی آن آمده و موفقیت و بودجه‌های تحقیقاتی این حوزه مجدداً احیا گشته‌اند. تحقیقات AI رهیافت‌های متفاوتی را از زمان تأسیسش امتحان کرده و آن‌ها را کنار گذاشته است، رهیافت‌هایی چون: شبیه‌سازی مغز، مدل‌سازی حل مسئله توسط مغز انسان، منطق صوری، بانک‌های اطلاعاتی بزرگ دانش و تقلید رفتار جانوران. در اولین دهه‌های قرن ۲۱ میلادی، یادگیری ماشینی که شدیداً از آمار ریاضیاتی بهره می‌برد در این حوزه غلبه داشت و این فناوری اثبات کرد که به شدت موفق است و به حل چندین مسئله چالش‌برانگیز در صنعت و فضای آکادمیک کمک نمود.[۷][۸]

شاخه‌های مختلف تحقیقات هوش مصنوعی حول اهداف به‌خصوصی متمرکز بوده و از ابزارآلات خاصی استفاده می‌کنند. اهداف سنتی تحقیقات AI شامل این موارد اند: استدلال، نمایش دانش، برنامه‌ریزی، یادگیری، پردازش زبان طبیعی، ادراک و توانایی در جابجایی و دستکاری اشیاء.[ت] هوش جامع (توانایی حل مسائل دلخواه) در میان اهداف بلند مدت این حوزه است. جهت حل چنین مسائلی، محققان AI فنون حل مسئله وسیع و یکپارچه‌ای را شامل این موارد به کار بسته‌اند: جست‌وجو و بهینه‌سازی ریاضیاتی، منطق صوری، شبکه‌های عصبی مصنوعی و روش‌های مبنی بر آمار، احتمالات و اقتصاد. AI همچنین با حوزه‌هایی چون علوم کامپیوتر، روان‌شناسی، زبان‌شناسی، فلسفه و بسیاری از حوزه‌های دیگر مرتبط است.[۹]

این شاخه بر این فرض بنا شده است که هوش انسانی «را می‌توان به دقت توصیف نمود، به طوری که می‌توان آن را توسط یک ماشین شبیه‌سازی نمود».[ث] این فرض بحث‌های فلسفی را پیرامون ذهن و اخلاقیات خلق موجودات هوشمند برانگیخته است، موجوداتی که دارای هوش شبیه-انسان اند. این مسائل توسط افسانه‌ها، داستان‌های تخیلی و فلسفه از زمان‌های باستان مورد کاوش واقع شده‌اند. ادبیات علمی-تخیلی و آینده‌پژوهی نیز پیشنهاد می‌دهند که AI با پتانسیل و قدرت عظیمی که دارد، ممکن است منجر به ایجاد ریسک وجودی برای بشریت گردد.

جنگ سرد فناورانه در عصر هوش مصنوعی: شرکت‌های چینی سلطه بازیگران آمریکایی را به چالش می‌کشند

در حالی که ایالات متحده تا به اینجای کار به عنوان بازیگر مسلط صنعت هوش مصنوعی شناخته می‌شود، اما گزارشی از وال‌استریت ژورنال می‌گوید شرکت‌های چینی فعال در این حوزه اکنون به‌سرعت در حال تضعیف این سلطه هستند. شرکت‌هایی مانند دیپ‌سیک و علی‌بابا، با ارائه مدل‌های زبانی قدرتمند و ارزان‌قیمت‌تر نسبت به رقبایی همچون اوپن‌ای‌آی آمریکا، مشتریان جدیدی را در اروپا، آسیا، خاورمیانه و آفریقا جذب خود کرده‌اند. برخی تحلیلگران هشدار می‌دهند که این روند به جنگ سرد فناوره‌ای میان دو ابرقدرت منتهی می‌شود.

هوش مصنوعی Centaur تصمیم‌گیری‌های انسان‌ را با دقت بی‌سابقه پیش‌بینی می‌کند

محققان موسسه Helmholtz Munich موفق به توسعه یک مدل پیشرفته هوش مصنوعی به نام «Centaur» شده‌اند که می‌تواند فرآیندهای تصمیم‌گیری انسانی را، حتی در شرایطی ناآشنا، با دقت چشمگیری شبیه‌سازی و پیش‌بینی می‌کند. این دستاورد علمی می‌تواند تحولی مهم در درک شناخت انسان و بهبود چارچوب‌های روان‌شناختی موجود رقم بزند.

متا مدیر ارشد هوش مصنوعی اپل را جذب خود کرد؛ بحران AI کوپرتینویی‌ها همچنان ادامه دارد

در یکی از مهمترین جابه‌جایی‌های جهان فناوری در سال ۲۰۲۵، رومینگ پَنگ (Ruoming Pang)، مدیر ارشد تیم مدل‌های پایه هوش مصنوعی اپل، این شرکت را به مقصد متا ترک کرده است. گزارش مارک گورمن در بلومبرگ می‌گوید پنگ به عضو دیگری از تیم «Superintelligence» یا «ابرهوش» متا تبدیل شود. متا پیش از این نیز پژوهشگران برجسته‌ای را از شرکت اوپن‌ای‌آی جذب کرده است که البته طبق اعلام اوپن‌ای‌آی بهترین اعضای این شرکت محسوب نمی‌شدند.

اوپن‌ای‌آی بار دیگر عرضه مدل متن‌باز خود را به تاخیر انداخت

شرکت اوپن‌ای‌آی برای دومین‌بار در تابستان جاری انتشار مدل هوش مصنوعی متن‌باز خود را به تعویق انداخت. سم آلتمن، مدیرعامل اوپن‌ای‌آی، روز جمعه طی پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد عرضه این مدل که قرار بود هفته آینده منتشر شود، تا زمان نامعلومی برای انجام آزمایش‌های بیشتر ایمنی به تاخیر افتاده است.

شرکت xAI ایلان ماسک با حمایت صندوق ثروت‌ ملی عربستان ۲۰۰ میلیارد دلاری می‌شود

شرکت هوش مصنوعی xAI متعلق به ایلان ماسک در حال آماده‌سازی برای دور جدیدی از جذب سرمایه است؛ معامله‌ای که می‌تواند ارزش این شرکت نوظهور را تا ۲۰۰ میلیارد دلار برساند؛ حدود ۱۰ برابر بیشتر از ارزشی که اوایل سال گذشته برای آن در نظر گرفته شده بود. فایننشال تایمز می‌گوید صندوق ثروت ملی عربستان در این دور از جذب سرمایه شرکت ماسک نقش مهمی ایفا می‌کند.

متا استارت‌آپ هوش مصنوعی صوتی PlayAI را خریداری کرد

در ادامه تلاش‌های گسترده برای تقویت قابلیت‌های هوش مصنوعی، شرکت متا پلتفرمز رسماً استارت‌آپ نوپای PlayAI را که در حوزه فناوری صوتی فعالیت می‌کند، تصاحب کرد. به گفته منابع آگاه و اسنادی که توسط بلومبرگ مشاهده شده، تمامی اعضای تیم PlayAI از هفته آینده به متا ملحق می‌شوند.

مدیرعامل اسمایلینو: دولت پس از این جنگ باید در سیاست‌های هوش مصنوعی بازنگری کند

پلتفرم‌، ابزار و سرویس‌های دیجیتالی متعددی در جنگ ۱۲ روزه و حتی پس از آن متوجه آسیب‌های عمیقی شدند. بسیاری از آنها یا برای کاربران در دسترس نبودند یا مطابق با ملاحظاتی متوقف شده بودند. زیگپ یکی از دستیارهای هوش مصنوعی فارسی زبان است که در این مدت با اختلال شدیدی رو‌به‌رو بود. سیدکامران باقری، مدیرعامل اسمایلینو معتقد است کشور در حوزه هوش مصنوعی همچنان عقب مانده و بحران‌های اینچنینی با وارد کردن صدمه به بدنه استارت‌آپ‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان میدان رقابت را از حضور استعدادهای تاثیرگذار خالی می‌کند. طبق گفته او یکی از نتایج این جنگ اسفناک مشخص کردن ابعاد گستره آثار هوش مصنوعی است. باقری معتقد است دولت و رگولاتور پس از این اتفاق باید بازنگری جدی نسبت به سیاست‌های هوش مصنوعی داشته باشد.

بسیاری از کودکان تنها، هوش مصنوعی را جایگزین دوستی‌های واقعی می‌کنند

تحقیقاتی جدیدی که با نظرسنجی از هزار کودک ۹ تا ۱۷ ساله انجام گرفته می‌گوید در حالی که متخصصان نگران تاثیر ارتباط با ابزارهای هوشمند و جایگزین شدن آن با روابط واقعی هستند، بسیاری از کودکان و نوجوانان تنها، دوستی‌های واقعی را با چت‌بات‌های هوش مصنوعی جایگزین کرده‌اند.