مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
هوش مصنوعی (به انگلیسی: Artificial intelligence) (به اختصار: AI)، هوشی است که توسط ماشینها ظهور پیدا میکند، در مقابل هوش طبیعی[الف] که توسط جانوران شامل انسانها نمایش مییابد. اما پیش از هرچیز باید این موضوع را دانست که کلمه هوش، نشان دهنده امکان استدلال است و اینکه آیا هوش مصنوعی میتواند به توانایی استدلال دست یابد یا خیر، خود موضوع اختلاف محققان است. کتابهای AI پیشرو، این شاخه را به عنوان شاخه مطالعه بر روی «عوامل هوشمند» تعریف میکنند: هر سامانهای که محیط خود را درک کرده و کنشهایی را انجام میدهد که شانسش را در دستیابی به اهدافش بیشینه میسازد.[ب] برخی از منابع شناخته شده از اصطلاح «هوش مصنوعی» جهت توصیف ماشینی استفاده میکنند که عملکردهای «شناختی» را از روی ذهن انسانها تقلید میکنند، همچون «یادگیری» و «حل مسئله»، با این حال این تعریف توسط محققان اصلی در زمینه AI رد شده است.[پ][۲][۳]
کاربردهای هوش مصنوعی شامل موتورهای جستجو پیشرفتهٔ وب (مثل گوگل و بینگ)، سامانه توصیهگر (که توسط یوتیوب، آمازون و نتفلیکس استفاده میشوند.)، فهم زبان انسانها (همچون سیری ، جمنای و آمازون الکسا)، خودروهای خودران (مثل تسلا)، هوش مصنوعی مولد یا خلاقیت محاسباتی (مثل چتجیپیتی یا تولید اثر هنری مانند دال-ئی و میدجرنی) تصمیمگیری خودکار و رقابت در بالاترین سطوح سامانههای بازی استراتژیک (همچون شطرنج و گو). با بیشتر شدن توانایی ماشینها، وظایفی که نیازمند «هوشمندی» هستند اغلب از تعریف AI برداشته میشود، پدیدهای که به آن اثر هوش مصنوعی گفته میشود. به عنوان مثال، فهم نوری کاراکتر را اغلب از چیزهایی که AI در نظر گرفته میشوند مستثنی میکنند، چرا که این فناوری تبدیل به فناوری عادی و روزمرهای شده است.[۴][۵][۶]
هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ میلادی تبدیل به شاخهای آکادمیک شد و در سالهای پس از آن چندین موج خوشبینی را تجربه کرده و مجدد دچار امواج ناامیدی و کمبود بودجه شده (که به آن «زمستان AI» میگویند)، سپس فناوریهای جدیدی در پی آن آمده و موفقیت و بودجههای تحقیقاتی این حوزه مجدداً احیا گشتهاند. تحقیقات AI رهیافتهای متفاوتی را از زمان تأسیسش امتحان کرده و آنها را کنار گذاشته است، رهیافتهایی چون: شبیهسازی مغز، مدلسازی حل مسئله توسط مغز انسان، منطق صوری، بانکهای اطلاعاتی بزرگ دانش و تقلید رفتار جانوران. در اولین دهههای قرن ۲۱ میلادی، یادگیری ماشینی که شدیداً از آمار ریاضیاتی بهره میبرد در این حوزه غلبه داشت و این فناوری اثبات کرد که به شدت موفق است و به حل چندین مسئله چالشبرانگیز در صنعت و فضای آکادمیک کمک نمود.[۷][۸]
شاخههای مختلف تحقیقات هوش مصنوعی حول اهداف بهخصوصی متمرکز بوده و از ابزارآلات خاصی استفاده میکنند. اهداف سنتی تحقیقات AI شامل این موارد اند: استدلال، نمایش دانش، برنامهریزی، یادگیری، پردازش زبان طبیعی، ادراک و توانایی در جابجایی و دستکاری اشیاء.[ت] هوش جامع (توانایی حل مسائل دلخواه) در میان اهداف بلند مدت این حوزه است. جهت حل چنین مسائلی، محققان AI فنون حل مسئله وسیع و یکپارچهای را شامل این موارد به کار بستهاند: جستوجو و بهینهسازی ریاضیاتی، منطق صوری، شبکههای عصبی مصنوعی و روشهای مبنی بر آمار، احتمالات و اقتصاد. AI همچنین با حوزههایی چون علوم کامپیوتر، روانشناسی، زبانشناسی، فلسفه و بسیاری از حوزههای دیگر مرتبط است.[۹]
این شاخه بر این فرض بنا شده است که هوش انسانی «را میتوان به دقت توصیف نمود، به طوری که میتوان آن را توسط یک ماشین شبیهسازی نمود».[ث] این فرض بحثهای فلسفی را پیرامون ذهن و اخلاقیات خلق موجودات هوشمند برانگیخته است، موجوداتی که دارای هوش شبیه-انسان اند. این مسائل توسط افسانهها، داستانهای تخیلی و فلسفه از زمانهای باستان مورد کاوش واقع شدهاند. ادبیات علمی-تخیلی و آیندهپژوهی نیز پیشنهاد میدهند که AI با پتانسیل و قدرت عظیمی که دارد، ممکن است منجر به ایجاد ریسک وجودی برای بشریت گردد.
شرکت متا، مالک اینستاگرام و فیسبوک، طبق گزارش جدیدی از رویترز در راستای کاهش وابستگی خود به تامینکنندگان خارجی از جمله انویدیا، اولین تراشه اختصاصی خود را برای آموزش سیستمهای هوش مصنوعی آزمایش میکند.
ChatGPT میتواند با ارائه راهکارها، برنامهها و مشاورههای دقیق، به شما در تحقق آرزوها و اهداف کمک کند. این کمکها شامل تعیین هدف، ایجاد برنامه، شناسایی موانع، ایجاد انگیزه، پیشنهاد منابع،پیگیری پیشرفت و بسیاری موارد دیگر میشود.
گوگل امروز از Gemma 3، جدیدترین مدل متنباز هوش مصنوعی خود، رونمایی کرد. این مدل که ادامهدهنده مسیر مدلهای پیشین این شرکت به نام Gemma1 و ۲ محسوب میشود، به گونهای طراحی شده که عملکرد پیشرفته و بهینهسازیشده را روی دستگاههای معمولی، حتی گوشیهای هوشمند به اجرا بگذارد. گوگل میگوید این مدل براساس ارزیابیهای اولیه انسانی از Llama-405B و همچنین مدلهای پیشرفتهای همچون DeepSeek-V3 و o3-mini عملکرد بهتری را به نمایش گذاشته است.
متا با یک پرونده قضایی تحت عنوان کپیرایت و رعایت نکردن حقوق مولف در فرانسه مواجه است. اتحادیههای نویسندگان و ناشران فرانسوی پروندهای مبنی بر استفاده بدون مجوز از منابع تحت کپیرایت برای آموزش مدلهای زبانی بزرگ علیه شرکت متا تشکیل دادند.
اوپنایآی در یک پیشنهاد سیاستگذاری جدید، شرکت دیپسیک، ارائهدهنده هوش مصنوعی متنباز و از رقبای خود را به عنوان نهاد «تحت حمایت و کنترل دولت چین» توصیف کرده و پیشنهاد داده است که دولت ایالات متحده استفاده از مدلهای این شرکت و سایر عملیات تحت حمایت جمهوری خلق چین (PRC) را ممنوع کند.
شرکتهایی همچون اوپنایآی و Perplexity با عرضه موتورهای جستجوی مبتنی بر هوش مصنوعی که اطلاعات را از وب جمعآوری و خلاصهسازی میکنند، به ناشران منبع درآمد جدیدی را از طریق اراجاع ترافیک وعده دادهاند. این شرکتها مدعیاند که فناوری آنها میتواند کاربران بیشتری را به سمت وبسایتهای خبری و بلاگها هدایت کند. اما یک گزارش جدیدی از TollBit، پلتفرم مجوزدهی محتوا، که به طور اختصاصی در اختیار فوربز قرار گرفته، تصویر متفاوتی را ترسیم میکند: موتورهای جستجوی مبتنی بر هوش مصنوعی ۹۶ درصد کمتر از جستجوی سنتی گوگل ترافیک ارجاعی به سایتهای خبری و بلاگها ارسال میکنند.
در جدیدترین تحول درگیری میان ایلان ماسک و اوپنایآی، دو طرف بر سر تسریع روند رسیدگی به پرونده مربوط به تغییر مدل تجاری اوپنایآی به توافق رسیدند. بر اساس اسنادی که روز جمعه در دادگاه فدرال ناحیه شمالی کالیفرنیا به ثبت رسید، محاکمه این پرونده پاییز امسال برگزار انجام میشود.
گزارشی از بلومبرگ میگوید نشست سالانه کنگره ملی خلق چین (NPC) امسال تحت تاثیر پیشرفتهای هوش مصنوعی استارتآپ دیپسیک با حال و هوای تازهای برگزار شد و خوشبینی بیشتری را در نشست سال جدید شاهد بودیم. به لطف پیشرفتهای چشمگیر استارتآپ دیپسیک، نشست سال ۲۰۲۵ از رکود اقتصادی و تم رایج سالهای اخیر فاصله گرفت و سرمایهگذاران، سیاستگذاران و حتی ناظران به وجد آمدند.