مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
هوش مصنوعی (به انگلیسی: Artificial intelligence) (به اختصار: AI)، هوشی است که توسط ماشینها ظهور پیدا میکند، در مقابل هوش طبیعی[الف] که توسط جانوران شامل انسانها نمایش مییابد. اما پیش از هرچیز باید این موضوع را دانست که کلمه هوش، نشان دهنده امکان استدلال است و اینکه آیا هوش مصنوعی میتواند به توانایی استدلال دست یابد یا خیر، خود موضوع اختلاف محققان است. کتابهای AI پیشرو، این شاخه را به عنوان شاخه مطالعه بر روی «عوامل هوشمند» تعریف میکنند: هر سامانهای که محیط خود را درک کرده و کنشهایی را انجام میدهد که شانسش را در دستیابی به اهدافش بیشینه میسازد.[ب] برخی از منابع شناخته شده از اصطلاح «هوش مصنوعی» جهت توصیف ماشینی استفاده میکنند که عملکردهای «شناختی» را از روی ذهن انسانها تقلید میکنند، همچون «یادگیری» و «حل مسئله»، با این حال این تعریف توسط محققان اصلی در زمینه AI رد شده است.[پ][۲][۳]
کاربردهای هوش مصنوعی شامل موتورهای جستجو پیشرفتهٔ وب (مثل گوگل و بینگ)، سامانه توصیهگر (که توسط یوتیوب، آمازون و نتفلیکس استفاده میشوند.)، فهم زبان انسانها (همچون سیری ، جمنای و آمازون الکسا)، خودروهای خودران (مثل تسلا)، هوش مصنوعی مولد یا خلاقیت محاسباتی (مثل چتجیپیتی یا تولید اثر هنری مانند دال-ئی و میدجرنی) تصمیمگیری خودکار و رقابت در بالاترین سطوح سامانههای بازی استراتژیک (همچون شطرنج و گو). با بیشتر شدن توانایی ماشینها، وظایفی که نیازمند «هوشمندی» هستند اغلب از تعریف AI برداشته میشود، پدیدهای که به آن اثر هوش مصنوعی گفته میشود. به عنوان مثال، فهم نوری کاراکتر را اغلب از چیزهایی که AI در نظر گرفته میشوند مستثنی میکنند، چرا که این فناوری تبدیل به فناوری عادی و روزمرهای شده است.[۴][۵][۶]
هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ میلادی تبدیل به شاخهای آکادمیک شد و در سالهای پس از آن چندین موج خوشبینی را تجربه کرده و مجدد دچار امواج ناامیدی و کمبود بودجه شده (که به آن «زمستان AI» میگویند)، سپس فناوریهای جدیدی در پی آن آمده و موفقیت و بودجههای تحقیقاتی این حوزه مجدداً احیا گشتهاند. تحقیقات AI رهیافتهای متفاوتی را از زمان تأسیسش امتحان کرده و آنها را کنار گذاشته است، رهیافتهایی چون: شبیهسازی مغز، مدلسازی حل مسئله توسط مغز انسان، منطق صوری، بانکهای اطلاعاتی بزرگ دانش و تقلید رفتار جانوران. در اولین دهههای قرن ۲۱ میلادی، یادگیری ماشینی که شدیداً از آمار ریاضیاتی بهره میبرد در این حوزه غلبه داشت و این فناوری اثبات کرد که به شدت موفق است و به حل چندین مسئله چالشبرانگیز در صنعت و فضای آکادمیک کمک نمود.[۷][۸]
شاخههای مختلف تحقیقات هوش مصنوعی حول اهداف بهخصوصی متمرکز بوده و از ابزارآلات خاصی استفاده میکنند. اهداف سنتی تحقیقات AI شامل این موارد اند: استدلال، نمایش دانش، برنامهریزی، یادگیری، پردازش زبان طبیعی، ادراک و توانایی در جابجایی و دستکاری اشیاء.[ت] هوش جامع (توانایی حل مسائل دلخواه) در میان اهداف بلند مدت این حوزه است. جهت حل چنین مسائلی، محققان AI فنون حل مسئله وسیع و یکپارچهای را شامل این موارد به کار بستهاند: جستوجو و بهینهسازی ریاضیاتی، منطق صوری، شبکههای عصبی مصنوعی و روشهای مبنی بر آمار، احتمالات و اقتصاد. AI همچنین با حوزههایی چون علوم کامپیوتر، روانشناسی، زبانشناسی، فلسفه و بسیاری از حوزههای دیگر مرتبط است.[۹]
این شاخه بر این فرض بنا شده است که هوش انسانی «را میتوان به دقت توصیف نمود، به طوری که میتوان آن را توسط یک ماشین شبیهسازی نمود».[ث] این فرض بحثهای فلسفی را پیرامون ذهن و اخلاقیات خلق موجودات هوشمند برانگیخته است، موجوداتی که دارای هوش شبیه-انسان اند. این مسائل توسط افسانهها، داستانهای تخیلی و فلسفه از زمانهای باستان مورد کاوش واقع شدهاند. ادبیات علمی-تخیلی و آیندهپژوهی نیز پیشنهاد میدهند که AI با پتانسیل و قدرت عظیمی که دارد، ممکن است منجر به ایجاد ریسک وجودی برای بشریت گردد.
نیویورک تایمز میگوید جایزه معتبر تورینگ، که بهعنوان نوبل دنیای محاسبات شناخته میشود، امسال به دو محقق برجسته، اندرو بارتو و ریچارد ساتون، به تقدیر از تحقیقات پیشگامانه آنها در یادگیری تقویتی (Reinforcement Learning) تعلق گرفت. این جایزه که توسط انجمن ماشینهای محاسباتی (ACM) اهدا میشود، به پاس تاثیرات گسترده یادگیری تقویتی در توسعه هوش مصنوعی مدرن، به این دو محقق تعلق گرفت.
گزارشی از فایننشال تایمز میگوید مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، در سال جاری تمرکز ویژهای را بر توسعه قابلیتهای صوتی هوش مصنوعی شرکت معطوف کرده است. این اقدام بخشی از برنامه گستردهتر متا برای بهرهبرداری تجاری از فناوریهای پیشرفته هوش مصنوعی و رقابت با شرکتهایی مانند اوپنایآی، مایکروسافت و گوگل است.
تحقیقات جدیدی از نیوزگارد (NewsGuard)، شرکت اعتبارسنجی و امتیازدهی به منابع خبری، از یک شبکه انتشار اطلاعات وارون مستقر در مسکو پرده برداشته است که هدف آن چتباتهای هوش مصنوعی غربی است. این شبکه که «Pravda» (کلمه روسی به معنی «حقیقت») نام دارد در استراتژی خود بهجای هدف قرار دادن مخاطبان انسانی، با انتشار حجم گستردهای از اطلاعات وارونه و مطالبی که پروپاگاندای کرملین را ترویج میکنند، در تلاش است تا دادههای مورد استفاده چتباتهای هوش مصنوعی را تحت تاثیر قرار دهد و طبق گزارش نیوزگارد در ۳۳ درصد از موارد، چتباتها اطلاعات وارونه این شبکه را تکرا میکنند.
مدل بنیادی سری زمانی «فلامینگو»، جدیدترین سرویس اپن سورس مرکز تحقیقات هوش مصنوعی پارت است که هماکنون به صورت متنباز عرضه شده و بهمنظور تخمین دقیق رخدادهای آینده، در دسترس توسعهدهندگان کشور قرار دارد. این مدل بنیادی با استفاده از ترکیب دادههای واقعی و ساختگی، شامل ۱۰۰ میلیارد نقطه داده آموزش دیده و توانسته به این وسیله، قابلیت پیشبینی مدل را بهطور قابلتوجهی بهبود ببخشد.
مایکروسافت، یکی از بزرگترین شرکتهای فناوری جهان، در حال توسعه مدلهای هوش مصنوعی داخلی است که طبق گزارشی از بلومبرگ به نقل از منابع آگاه، میتوانند با پیشرفتهترین مدلهای موجود، از جمله محصولات اوپنایآی و انتروپیک، رقابت کنند. این اقدام میتواند وابستگی مایکروسافت به اوپنایآی را کاهش میدهد و این شرکت به شکل مستقل به یکی از بازیگران اصلی هوش مصنوعی تبدیل میشود.
گزارشی از والاستریت ژورنال نشان میدهد که با گسترش هوش مصنوعی در صنایع مختلف، شرکتهای مختلف به ویژه در بخش فناوری، بیش از پیش به دنبال استخدام افراد مسلط به مهارت کار با این فناوری هستند. دادههای مربوط به آگهیهای شغلی نشان میدهد که در سال جاری، تقریبا یک مورد از هر ۴ درخواست همکاری ایالات متحده در حوزه فناوری به مهارتهای هوش مصنوعی نیاز دارند. براساس این گزارش تسلط به مهارتهای پیشرفته هوش مصنوعی به افزایش امنیت شغلی و بهبود حقوق و مزایای کارکنان کمک میکند.
گزارشی از والاستریت ژورنال میگوید لیانگ ونفنگ، بنیانگذار استارتاپ چینی دیپسیک، علیرغم پیشنهادهای متعدد سرمایهگذاری، تصمیم دارد این شرکت را در مسیر تحقیقات علمی و توسعه آزاد نگه دارد و حاضر به پذیرش سرمایهگذاران خارجی و دولتی نیست.
گوگل که بهدنبال حفظ جایگاه خود در رقابت هوش مصنوعی است، نهتنها فناوریهای خود را توسعه داده، بلکه سرمایهگذاریهای بزرگی روی استارتاپهای پیشرو این حوزه انجام داده است. طبق اسنادی که به تازگی در یک پرونده حقوقی فاش شده است، این غول فناوری مالکیت خود بر برخی از این استارتاپها را مخفی نگه داشته است.