
نگاهی به «خاتون سلطاننشان» در گفتوگو با محمدهادی قائمی؛
زن قدرتمند سیاستورز در ایران پیش از دوره صفوی
محمدهادی قائمی میگوید: ترکان خاتون موفق شد با همان فرصتشناسی و بهکارگیری روابط قبیلهای با مرگ سلطان، پسرش (سلطان محمد) را در میان مدعیان جانشین پدر سازد و از طریق فرمانبردار ساختن پسر، قدرت واقعی در حکومت را به دست گیرد.
سرویس تاریخ خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- آناهید خزیر: کتاب «خاتون سلطاننشان» روایتی است از حضور زنان در متن تاریخ؛ زنانی که اگرچه کمتر در روایتهای رسمی دیده شدهاند، اما در بزنگاههای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نقشی اثرگذار ایفا کردهاند. این کتاب با نگاهی پژوهشمحور میکوشد تصویری فراتر از کلیشههای رایج از جایگاه زنان در تاریخ ایران ارائه دهد و نشان دهد که قدرت، تدبیر و کنشگری، همی ترکان خاتون در دربار خوارزمشاهیان است. نویسنده میکوشد او را نه صرفاً به عنوان همسر سلطان یا زنی بانفوذ، بلکه به عنوان بازیگری اثرگذار در تصمیمگیریهای سیاسی و مناسبات قدرت معرفی کند. با این حال، این تنها تصویر موجود از ترکان خاتون نیست. بسیاری از منابع تاریخی، در کنار نفوذ سیاسی او، از ویژگیهایی چون نیکوکاری، بخشندگی، تدبیر و کاردانی نیز یاد کردهاند؛ جنبههایی که در روایتهای سیاسی کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند. نکته مهم دیگر آن است که جایگاه استثنایی ترکان خاتون را نباید به وضعیت عمومی زنان آن دوره تعمیم داد. قدرت و نفوذ او بیش از آنکه بازتاب موقعیت اجتماعی زنان در عصر خوارزمشاهیان باشد، حاصل شرایط خاص سیاسی و پشتیبانی گسترده ترکان از او بود. از اینرو، زندگی ترکان خاتون را باید یک استثنا در تاریخ زنان آن دوره دانست، نه الگویی از جایگاه عمومی آنان.
