گفتوگو با حسن حضرتی درباره کتاب «اقلیم مورخان»؛
مهمترین وظیفه مورخ چیست؟
توصیف فربه و تاریخورزی علمی
حسن حضرتی گفت: «توصیف فربه» مفهومی است که من در نوشتههای مختلف از آن سخن گفتهام و آن را مهمترین وظیفه مورخان میدانم. منظور از توصیف فربه، مواجههای مهارتمحور با اسناد و مدارک تاریخی و انجام دادهکاوی علمی درباره گذشته است؛ دادهکاویای که گاه حتی به بهرهگیری از روشها و امکانات آزمایشگاهی نیز منتهی میشود.
سرویس تاریخ خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- آناهید خزیر: تاریخشناسی بدون آشنایی با مهارتهای تاریخورزی علمی و تسلط به آنها، تلاشی عامیانه است و نتیجۀ آن چیزی جز گردآوری ناشیانۀ مدلولات همسو از منابع تاریخی نیست و بهآسانی میتواند با ارائۀ مدلولاتی مخالف، ابطال شود. آنچه دانش تاریخ را از شبهعلم به دانشی با شأن علمی مستقل سوق میدهد، پژوهش تاریخی مبتنی و مسلط بر مهارتهای علمی است تا نتایجی که حاصل میشود، بر بنیاد توصیف و تبیین فربه دادههای تاریخی باشد تا از پایگان استدلالی استواری برخوردار شود.
آنچه در این میان شاهد آنیم، نزاع بر سر مدعیات تاریخی است که در اصل چیزی جز معرفت عامه نبودند. از این رو، میتوان گفت آنچه قادر است دانش تاریخ را از شبهعلم به معرفتی علمی تبدیل کند، انجام پژوهشهایی است مبتنی بر روشها و مهارتهای خاص تاریخشناسی که خروجی آن، معرفت خاصه باشد؛ معرفتی که برآیند آزمون دادههای خام تاریخی بر اساس روشها و مهارتهای تاریخورزی علمی است و یافتههای آن از قوت و استحکام منطقی و استدلالی قابل قبول برخوردار است و اقناع مخاطبان را به نحو مطلوبی در پی دارد. با حسن حضرتی، عضو هیات علمی گروه تاریخ و تمدن دانشگاه تهران درباره کتاب «اقلیم مورخان؛ مهارتهای تاریخورزی علمی» که از سوی انتشارات یام منتشر شده گفتوگویی انجام دادهایم که در ادامه میخوانید: