گروه اندیشه: دکتر فرزاد سجادی استاد فلسفه در یادداشتی که در روزنامه ایران صفحه اندیشه نوشته، اسطوره خودبسندگی فناوری را نقد کرده و تلاش می کند به این پرسش پاسخ دهد که چرا در عصر هوش مصنوعی، به فیلسوفان بیش از مهندسان نیاز داریم؟ این یادداشت را در ادامه می خوانید:
****
امروز هوشمصنوعی، ما را با بنیادیترین پرسش فلسفی روبهرو کرده است: اگر ماشین بتواند محاسبه کند، تصمیم بگیرد و حتی استدلال کند، پس امتیاز ویژه انسان چیست؟ مسأله امروز ما با هوشمصنوعی، مباحث تکنولوژی نیست؛ اصول انسانشناسی است. ماشینهای هوشمند ما را وادار کردهاند دوباره بپرسیم: اندیشیدن چیست؟ آگاهی چطور حاصل میشود؟ مسئولیت اخلاقی از کجا سرچشمه میگیرد؟ و آیا عقلانیت صرفاً توانایی محاسبه است؟
مدرنیته برای دو قرن گمان میکرد که میتوان جهان را به مجموعهای از دادهها، محاسبات و قواعد فنی فروکاست. اما اکنون خود فناوری نشان داده است که پیچیدهترین تصمیمها از جنس محاسبه نیستند. هیچنها کدگذاری کنند.
بازگشت پرسشهای فلسفی به عصر الگوریتمها
شاید مهمترین پارادوکس قرن بیستویکم همین باشد که پیشرفتهترین فناوری تاریخ، بار دیگر ما را به کهنترین پرسشهای فلسفی بازگردانده است. ماشینها میتوانند محاسبه کنند، اما هنوز این انسان است که باید تصمیم بگیرد چه چیزی ارزش محاسبه شدن دارد. فناوری میتواند قدرت ما را افزایش دهد، اما نمیتواند به ما بگوید این قدرت در خدمت چه غایتی قرار گیرد. از اینرو، عصر هوشمصنوعی را باید آغاز دوباره فلسفه دانست؛ «بازگشت پرسشهای فلسفی در عصر الگوریتمها» باعث شد پای فیلسوفان به فناوری هوش مصنوعی باز شود و جهان امروز بیش از همیشه به فیلسوفان و تخصص آنان نیاز داشته باشد.