ژامه‌وو چیست؟

اکیرا اُکانر و کریستوفر مولین
  ساینس آلرت 

تکرار رابطۀ عجیبی با ذهن دارد. نمونه‌اش «دژاوو» است: زمانی که به‌اشتباه تصور می‌کنیم موقعیتی تازه را قبلاً تجربه کرده‌ایم. اما تکرار می‌تواند پدیده‌ای حتی عجیب‌تر را ایجاد کند. «ژامه‌وو»، معکوس دژاوو، حالتی است که در آن چیزی که می‌دانیم آشناست به‌ناگاه ناآشنا به نظر می‌رسد. این حالت ممکن است هنگام نگاه‌کردن به چهره‌ای آشنا، یا اجرای قطعه‌ای موسیقی، یا هنگام رفتن به جایی که بارها دیده‌ایم رخ دهد. آکیرا هنگام رانندگی دچار این تجربه شد و مجبور شد بزند کنار تا حس ناآشنایی با فرمان و پدال‌ها برطرف شود. البته این تجربه در شرایط طبیعی نادر است.

حدس زدیم که القای ژامه‌وو در آزمایشگاه آسان باشد. اگر از کسی بخواهید چیزی را بارها تکرار کند، معمولاً آن چیز بی‌معنا می‌شود. در نخستین آزمایش، ۹۴ دانشجو دوازده کلمۀ مختلف، ازجمله واژه‌هایی مانند «door» و«sward»، را بارها نوشتند. آن‌ها می‌توانستند به دلایلی مثل داشتن حسی عجیب یا خستگی کار را متوقف کنند. حدود ۷۰ درصد از آن‌ها دست‌کم یک بار به دلیل چیزی که ما به‌عنوان ژامه‌وو تعریف کرده بودیم توقف کردند. این موضوع معمولاً پس از حدود ۳۳ بار تکرار واژه‌های آشنا رخ داد. در آزمایش دوم، فقط از کلمهٔ «the» استفاده کردیم. ۵۵ درصد از شرکت‌کنندگان به دلایلی سازگار با تعریف ژام
}
const randomIndex = Math.floor(Math.random() * newsList.length);
const selectedItem = newsList[randomIndex];
if (!selectedItem || typeof selectedItem.id === ‘undefined’) {
return;
}
const safeId = encodeURIComponent(selectedItem.id);
container.style.display = ‘flex’;
linkEl.href = `/fa/news/${safeId}`;
})();