گروه اندیشه: دکتر مقصود فراستخواه، جامعهشناس و عضو هیأت علمی مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی، به مناسبت هفته معلم، سخنرانی خود را به موضوع «رسالت استاد و اخلاق تدریس» اختصاص داد. مهرانه صبری در گزارش خود، خلاصه ای از این سخنرانی را در روزنامه ایران منتشر کرده است. صبری در مقدمه گزارش خود چنین آورده است: «برخی، آموزش دانشگاهی را در معرض اداریشدن، کمّیسازی و تقلیل به مجموعهای از وظایف رسمی ارزیابی میکنند. از این رو، تا از «معلمی» بهمثابه یک رسالت فکری و اخلاقی دفاع کند؛ رسالتی که به تعبیر او «مراقبت از سرمایه انسانی و حیات ذهنی جامعه» است. فراستخواه در آیین بزرگداشت روز معلم که در مؤسسه پژوهش و برنامهریزی آموزش عالی وزارت علوم برگزار شد بر این نکته تأکید کرد که معلمی در دانشگاه نباید به چند ساعت کلاس هفتگی یا انجام یک وظیفه سازمانی فروکاسته شود. از نظر او، دانشگاه محل تولید سرمایه انسانی بلندمدت و شکلگیری ظرفیت اجتماعی «اتحاد علم، عالم و معلوم» سخن گفته شده؛ اینکه انسان از طریق دانش با جهان پیوند میخورد و در این فرآیند، خود نیز کاملتر میشود. از همین رو، معلمی فقط حرفهای برای انتقال مهارت نیست؛ نوعی مشارکت در فرایند کمال انسان است.
معلمی؛ حفظ حیات ذهنی جامعه
نکته کلیدی سخنرانی فراستخواه را شاید بتوان در این دو فراز یافت: اول آنجا که گفت: «معلم افقی نشان میدهد که میشود ساخت و تغییر داد»؛ معلمی فقط آموزش نیست؛ باز کردن امکان امید است؛ استاد به دانشجو نشان میدهد که میتوان فهمید، نقد کرد، ساخت و بهتر شد. و دوم آنجا که یادآور شد: «معلمی؛ حفظ حیات ذهنی جامعه است»؛ اگر ذهن علمی جامعه خاموش شود،آینده یک جامعه در معرض تهدید قرار میگیرد.
