مدیر کل دفتر توسعه خدمات بازرگانی سازمان توسعه تجارت، مشکلات حمل و نقل در حوزه تجارت خارجی را تشریح کرد.
اقتصاد ۲۴ – چندی پیش در دیدار فعالان اقتصادی با رئیسجمهور در روز ملی صادرات، سید ابراهیم رئیسی به تیم اقتصادی پنج دستور داد. دستور نخست این بود که همه مسؤولان به گونهای عمل کنند که صادرکنندگان آثار حمایت دولت را ببینند. دستور دوم به ثبات در تصمیمگیریها و پرهیز از تصمیمات لحظهای و بازنگری در دستورالعملهای مانعتراش تاکید داشت. دستور سوم درباره بازنگری و تقویت توان و ظرفیت بخش حملونقل زمینی، ریلی، دریایی و هوایی کشور و دستور چهارم به جلوگیری از سهولت متهمکردن صادرکنندگان اشاره داشت. دستور آخر درباره پرهیز از ساختارسازیهای مجدد مانند ایجاد وزارت صادرات و… بود.
در بخش نخست از پیگیری دستورات رئیس جمهور در گفت و گویی با احسان قمری مدیر کل دفتر توسعه خدمات بازرگانی سازمان توسعه تجارت ایران، موضوع «بازنگری و تقویت توان و ظرفیت بخش حملونقل زمینی، ریلی، دریایی و هوایی کشور» را بررسی کردیم.
در جلسه چندی پیش رئیس جمهوری با صادرکنندگان، پنج دستور ارائه شد که یکی از آن دستورات بازنگری، تقویت توان و ظرفیت بخش حمل و نقل ریلی، زمینی، دریایی و هوایی است، راهکار شما چیست؟
قمری: مسئولیت بحث حمل و نقل و لجستیک صادراتی بیشتر در حوزه وزارت راه و شهرسازی است، اما در حوزه تجارت خارجی کشور با توجه به اینکه ما اعتقاد داریم همه مفاهیم و موضوعات تجاری باید در یک مجموعه متمرکز شود، وظیفه سازمان توسعه تجارت ایران به عنوان یک دستگاه همکار در کنار وزارت راه و شهرسازی است تا کمک کند هم حمل و نقل صادراتی و هم لجستیک صادراتی چه در حوزه حمل و نقل و چه در حوزه زیرساخت گسترش پیدا کند.
نکاتی که آقای رئیسجمهور مطرح کردند، ناظر بر این دو بخش است؛ یعنی هم باید وزارت صنعت، معدن و تجارت و هم وزارت راه و شهرسازی با همدیگر در حوزه لجستیک صادراتی فعالیت کنند. مشکلاتی که ما در حوزههای زمینی، دریایی، هوایی و ریلی داریم را باید در نظر بگیریم. اول باید در نظر بگیریم که ظرفیتهای ما در این حوزهها چقدر است. ما کشوری هستیم که با ۱۵ کشور هممرز هستیم چه مرز آبی و چه مرز زمینی؛ بنابراین بخش اعظم حمل و نقل شاید به صورت زمینی انجام شود. از این رو حوزه زیرساختی حمل و نقل زمینی باید گسترش پیدا کند.
مشکل اصلی در این بخش چیست؟
یکی از مشکلاتی که ما داریم، این است که ناوگان حمل و نقل کامیونی و زمینی، ناوگانی فرسوده است. باید هم سازندگان کانتینر داخلی را تقویت کنیم و هم تمهیداتی اندیشیده شود که ما اجازه دهیم کانتینر از خارج کشور به صورت موقت یا به صورت خرید، اجازه ورود پیدا کند البته به شرط آنکه اجازه دهیم تولید داخل کار خودش را انجام دهد. پیشنهاد ما این بوده که ارزیابی کنیم چقدر نیاز به کانتینر در طول سال داریم و باید ناوگان بهبود پیدا کند و آن بخشی که بخش داخل میتواند تولید کند، این کار را انجام دهد و بخش بانکی به صادرکنندگان کمک کند که بتوانند تأمین مالی برای خرید کانتینرها کنند. همچنین وزارت راه و شهرسازی و ما هم کمک کنیم و برای بخشی که امکان تولید آن وجود ندارد، راهکارهایی پیدا کنیم که آنها بتوانند از طریق خارج از کشور، وارد کشور شوند. به هر حال اولویت ما توجه به تولید داخل است. حوزه مقررات ما در نظر دارد که بتواند از لحاظ قانونی در خصوص واردات کانتینر یخچالدار و عادی کارهایی انجام دهد تا تمهیداتی اندیشیده شود که کانتینرها وارد کشور شوند.
حوزه دریایی چطور؟
در بخش حوزه دریایی، باید کشورهای حوزه دریای خزر و حوزه خلیجفارس و شرق و غرب آفریقا را بتوانیم پوشش دهیم. حال اگر حوزه دریای خزر در نظر بگیریم، از لحاظ دریایی، روسها حدود ۶۹ درصد از حوزه دریایی حمل و نقل دریای خزر را در اختیار دارندروسها حدود ۶۹ درصد از حوزه دریایی حمل و نقل دریای خزر را در اختیار دارند. مقام دوم برای جمهوری اسلامی ایران است یعنی ما ۳۰ درصد ظرفیت داریم که حمل و نقل دریایی در دریای خزر داشته باشیم، سه کشور باقیمانده یعنی ترکمنستان، قزاقستان و آذربایجان کمتر از یک درصد حمل و نقل دریایی دریای خزر را به عهده دارند بنابراین ما ظرفیت خوبی داریم و باید از این ۳۰ درصد استفاده کنیم تا حمل و نقل افزایش پیدا کند. در واقع رقیب اصلی ما در حوزه حمل و نقل دریایی، روسها هستند. در این راستا ما همزمان بعد از نکات مطرح شده توسط ریاست جمهوری و همچنین برنامههای وزارت صنعت، معدن و تجارت در حوزه تجارت، پروژهای را به نام «حمل و نقل دریایی» تعریف کردیم. برای اولین گام ۶ خط منظم دریایی در حوزه دریای خزر را فعال کردیم که از اول آبان ماه فعال شده است. ۶ خط منظم دریایی منظم از بنادر شمالی ایران به سمت دو بندر روسیه شامل بندر آستاراخان و بندر مخاچقلعه و یک بندر قزاقستان و اوکتائو راهاندازی کردیم که این ۶ خط ماهانه ۸ سفر به سمت بنادر انجام میدهند.
این ظرفیت خوبی برای حمل بار ماست. کشتیهایی که اعزام میشود، میانگین ۲۵۰ کانتینر با ظرفیت ۲۰ فوت هستند؛ یعنی هر کشتی حدود ۵ هزار تن ظرفیت دارد. اگر ۸ سفر انجام شود با احتساب بارهای وارداتی حدوداً در طول ماه از این طریق بین ۴۰ تا ۵۰ هزار تن باربری انجام میشود.
در این مدت حمل و نقلی از این مسیر داشتیم؟
اولین کشتی ما در ۵ آبان حرکت کرده و برنامه زمان بندی آن اعلام شده است. خوشبختانه صادرکنندگان مراجعه میکنند و مشکل خاصی در این زمینه نداریم. حتی کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران اعلام آمادگی کرده است و این مساله کاملاً بومی است تا این خطوط را افزایش دهد. ان شاءالله تا پایان سال این ۶ خط را به ۸ خط ارتقا خواهیم داد و برنامه اول ما در حوزه دریای خزر است. نکتهای که هم وزیر صنعت، معدن و تجارت، رئیس کل سازمان توسعه تجارت و ریاست جمهوری تأکید دارند این است که این خطوط کشتیرانی منظم باشد.
منظورتان از خطوط منظم چیست؟
به این معناست که صادرکننده بداند چه زمانی کالایش صادر میشود. به علت این که یک سری از کالاها فسادپذیر هستند، اعلام میکنیم ۵ آبان کشتی شروع به حرکت میکند، باید ۵ آبان حرکت کند نه اینکه کشتی رانی اعلام کند که بار تکمیل نشده است و باید دو سه روز صبر کنید، زیرا اگر کالای فاسد شدنی در بارها موجود باشد، فاسد میشود؛ بنابراین تأکید داریم که خطوط منظم باشد و بخشی از هزینه حمل برای صادرکنندگان به صورت یارانهای محاسبه میشود.