گروه اندیشه: در نشریه شماره ۲۱ سیاستنامه دکتر حسین بشیریه مطلبی نوشته تحت عنوان «علوم سیاسی و سوگند سقراطی؛ضرورت تعهد اخلاقی در علوم سیاسی» خلاصه ای از این مطلب را در ادامه می خوانید:
****
میتوان به شیوه پدیدارشناسان استدلال کرد که «امور واقع» درپرتو علایق انسان معنی و تعین پیدا میکند. به سخن دیگر عرصه آگاهی با عرصه وجود درآمیخته است. موضوع اصلی شناخت ما تجربههای ما از «امور واقع» است. اشیای بیرونی یا در خود متعلق شناخت و آگاهی ما نیستند. جهان تنها در ذهن پدیدارمیشود.
ذهن با برخورداری از مقولات لازم برای شناخت، جهان رامیشناسد و یا به سخن بهتر، شناخت جهان را ممکن میسازد. بهاین معنی جهان و ذهن یکی هستند. عینیت غرق ذهنیت است. چنانکه پدیدارشناسان میگویند، نگرش طبیعی یا طبیعتانگار که در سدههای اخیر در همه حوزههای علمی مستولی شده است، جهان و تاریخ و جامعه و هر مجموعهای از دادهها را بیرونی و خطی و متصلب تصور میک و در نتیجه شأن و منزلت و رسالت عالم سیاسی روشن نیست. علم سیاست در اصل رسالتی چون رشته پزشکی داشت که در نتیجه تهاجم علوم اثباتی و طبیعتگرا از دست رفت.
بدینسان همچنان که در پزشکی بر طبق سوگند بقراطی تعهدی اخلاقی به تشخیص درست بیماریها و درمان آنها و بازگرداندن سلامت به بیمار وجود دارد و کل حوزههای مطالعات مربوطه در نهایت معطوف به این هدف است، در علوم سیاسی نیز تکیه بر تعهد اخلاقی مشابهی میتواند وحدت و رسالت آن را اعاده کند.
اگر تعهد اخلاقی پزشکان درباره تامین سلامت بعد فردی دارد، چنین تعهدی نزد سیاستگران بعدی جمعی و اجتماعی پیدا میکند. اگر پزشک سوگند یاد میکند که تنها به تندرستی مردم نظر داشته باشد و از هر غرض دیگری بپرهیزد، عالم سیاست و سیاستگر نیز در سطح جمعی تعهد اخلاقی مشابهی پیدا میکند.
متن کامل این یادداشت را میتوانید در شماره ۲۱ سیاستنامه مطالعه کنید.
216216