نویسنده:مریم رضایی/ این جمله شاید ساده به نظر برسد، اما برای بازار موبایل معنای بزرگی دارد؛ معنای تغییر رفتار مصرف کننده در شرایطی که تلفن همراه از یک کالای نسبتاً قابل تعویض به کالایی تبدیل شده که خانوادهها برای خرید آن بیشتر حساب و کتاب میکنند.
در بازار امروز اصفهان، مسئله فقط گران شدن چند مدل خاص نیست. افزایش قیمت، نوسان بازار و هزینه بالای تعویض گوشی باعث شده بسیاری از مشتریان خرید را عقب بیندازند و به جای آن، عمر گوشی فعلی خود را طولانیتر کنند. گزارشهای بازار نیز از تغییر الگوی مصرف در این بخش حکایت دارد و فعالان صنفی میگویند کاهش قدرت خرید، مراجعه برای تعمیر گوشی و تمایل به خرید دستگاههای دستدوم را افزایش داده است.
ویترینهای روشن، بازار کمرمق
یکی از فروشندگان موبایل در اصفهان در حالی که چند مدل گوشی را از داخل ویترین بیرون میآورد، درباره وضعیت فروش میگوید: مشتری هست، اما قدرت خرید مثل گذشته نیست. بیشتر کسانی که وارد مغازه میشوند، اول قیمت میگیرند. خیلیها چند مدل را بررسی میکنند و میگویند بعداً برای خرید برمیگردیم.
او ادامه میدهد: قبلاً مشتری اگر گوشیاش قدیمی میشد، خیلی راحت تر سراغ مدل جدید میرفت. الان اگر گوشی روشن میشود، باتریاش قابل تعمیر است یا صفحهنمایش آن را میتوان عوض کرد، ترجیح میدهد همان گوشی را نگه دارد.
این فروشنده معتقد است فاصله میان قیمت گوشی و درآمد خانوار باعث شده انتخاب مشتری تغییر کند. به گفته او، الان مشتری بیشتر دنبال گوشیای است که چند سال برایش کار کند. دیگر امکانات اضافه یا اینکه مدل گوشی جدیدترین نسخه بازار باشد، برای همه اولویت اول نیست.
آمارهای قیمت نیز تصویری از این فاصله ارائه میدهد. در بازار اصفهان، برای برخی مدلهای میانرده قیمتهایی در محدوده دهها میلیون تومان ثبت شده و در بعضی مدلهای بالاتر، قیمت به بیش از ۸۰ میلیون تومان رسیده است.
مشتریها اول سراغ تعمیرکار میروند
در چند قدمی فروشگاههای موبایل، تعمیرگاهها روایت دیگری از بازار دارند. اینجا خبری از پرسش درباره رنگ و حافظه گوشی نیست؛ مشتریان درباره هزینه تعویض باتری، تعمیر سوکت شارژ، صفحهنمایش یا مشکلات نرمافزاری سؤال میکنند.
یکی از تعمیرکاران موبایل در اصفهان میگوید: مراجعه برای تعمیر بیشتر شده است. مشتری قبل از اینکه تصمیم بگیرد گوشی جدید بخرد، قیمت تعمیر را میپرسد. اگر تعمیر بهصرفه باشد، معمولاً همان را انتخاب میکند.
به گفته او، بعضی مشتریها گوشی سه یا چهار ساله دارند، اما چون هنوز نیازشان را برطرف میکند، حاضر نیستند آن را کنار بگذارند. میگویند چرا وقتی با تعمیر میتوانم چند ماه یا چند سال دیگر از گوشی استفاده کنم، هزینه سنگین برای گوشی جدید بدهم؟
هزینه تعمیر البته به مدل و نوع خرابی وابسته است، اما در بازار خدمات موبایل اصفهان، برخی تعمیرات معمول مانند تعویض باتری، سوکت شارژ و خدمات نرمافزاری هزینهای به مراتب کمتر از خرید گوشی جدید دارد.
همین اختلاف هزینه، معادله سادهای را پیش روی مشتری قرار داده است: «تعمیر کنم یا بخرم؟» و در شرایط فعلی، برای بسیاری پاسخ روشن است؛ تا زمانی که گوشی فعلی قابلیت استفاده داشته باشد، تعمیر انتخاب اقتصادیتری است.
قدرت خرید، عادت خرید را تغییر داده است
یکی از شهروندان اصفهانی که برای تعمیر گوشی خود به بازار مراجعه کرده، میگوید: اگر بخواهم گوشی جدید بخرم، باید مبلغ زیادی کنار بگذارم. گوشی فعلیام هنوز کار میکند و فقط باتری آن ضعیف شده است. وقتی هزینه تعمیر را پرسیدم، دیدم منطقیتر است همان را تعمیر کنم.
او درباره خرید گوشی جدید نیز میگوید: اگر قیمتها پایینتر بود شاید گوشی را عوض میکردم، اما الان خرید گوشی جدید برای خانواده هزینه قابل توجهی است.
شهروند دیگری نیز میگوید: قبلاً گوشی را وسیلهای میدانستیم که هر چند وقت یکبار میشود عوض کرد، اما الان قبل از خرید باید ببینیم واقعاً نیاز داریم یا نه. اگر گوشی فعلی مشکل جدی نداشته باشد، ترجیح میدهیم نگهش داریم.