اقتصاد ۲۴-گرانی مسکن و از دسترس خارج شدن خانه برای جمعیت خانهاولیها، آنچنان نیازمند کنکاش برای شناسایی این معضل نیست -هرچند دو شاخص کلیدی در این بخش، وخامت اوضاع متقاضیان مصرفی را توضیح میدهد-، اما آنچه در این مقطع اهمیت دارد نحوه حل این معضل است.
بررسیها نشان میدهد جمعیت دچار به «فقر مسکن» در کشور معادل ۸/ ۱برابر نرخ جهانی و شاخص «دسترسی به خانه اول» نیز به لحاظ مدت زمان انتظار، حداقل ۳ برابر حد متعارف است. این شرایط اضطراری سمت تقاضا در حالی است که در سمت عرضه «مازاد حدود ۱۰درصدی واحد مسکونی» وجود دارد. بخش قابلتوجهی از آپارتمانها بهدلیل مساحت بالا، با جنس اصلی تقاضا رابطه برقرار نمیکند و بخشی دیگر نیز خالی نگهداری میشود.
دوگانه «فقر مسکن» و «مازاد عرضه» بهعنوان اتفاق عجیب بازار ملک، دو گزینه «پرریسک» و «گرهگشا» برای حل معضل بازار مسکن پیش روی سیاستگذار قرار داده است. گزینه اول، همان طرح ساخت انبوه مسکن است که شاید پاسخ دقیق و کامل برای انتخاب یا رد آن، فعلا نتوان ارائه کرد؛ هرچند همین مازاد عرضه مشخص میکند، اولویت باید با گزینه دوم باشد. گزینه دوم، اما انبار آپارتمانهای دورمانده از بازار مصرف را تخلیه میکند.
یک انبار از «آپارتمانهای بدون مشتری» در بازار مسکن تهران و حتی کل کشور وجود دارد که این موجودی «خانههای غریبه»، بخشی از کل «خانههای خالی» را شکل داده است. با این شرایط، برای حل معضل مسکن دو سناریو قابل طرح است؛ گزینه «گرهگشا» و گزینه «پرریسک».