استخوان بافت زندهای است که از دو لایه داخلی و خارجی تشکیل شده است. لایه داخلی ضخیم بوده و از شبکههای محکمی تشکیل شده که توده استخوانی را ایجاد میکند. در بدن انسان استخوانها به طور مرتب ساخته شده و از بین میروند. البته سرعت این روند در تمام عمر فرد یکسان نیست؛ به طوری که توده استخوانی در سنین ۲۰ تا ۳۰ سالگی به حداکثر میزان خود میرسد و سپس به تدریج کاهش مییابد.
حداکثر توده استخوانی در افراد مختلف متفاوت است و به عوامل ارثی، تغذیه، فعالیت بدنی و شیوه زندگی در طول دوره رشد بستگی دارد.
اگر میزان تخریب استخوان بیش از ساخته شدن آن باشد، فضاهای بین شبکههای داخلی استخوان بزرگ میشوند و اصطلاحا پوکی استخوان اتفاق میافتد. در این وضعیت، استخوان ضعیف شده و با کوچکترین ضربه دچار شکستگی میشود. این پدیده در سنین سالمندی شایع بوده اما با اقدامات سادهای میتوان آن را به تاخیر انداخت یا شدت آن را کاهش داد.
علامت پوکی استخوان چیست؟
اهمیت پوکی استخوان در این است که اغلب تا زمان شکستگی استخوانی علامتی ندارد. ستون فقرات، استخوان ران، لگن، مچ دست و انتهای ساعد به ترتیب شایعترین محلهایی هستند که در اثر پوکی استخوان دچار شکستگی میشوند. بسیاری از شکستگیهای ستون فقرات فقط با درد شدید پشت همراه هستند و علامت دیگری ندارند. انحراف ستون مهرهها در اثر جوش خوردن خودبخودی آنها میتواند قرار گرفتن در معرض نور مستقیم آفتاب به دریافت ویتامین «د» کمک میکند.
– از منابع کلسیم و ویتامین «د» به اندازه کافی در رژیم غذایی خود استفاده کنید.
– از مصرف دخانیات به هر شکل (سیگار و قلیان) خودداری کنید.
– ورزش مستمر و مناسب را در برنامه زندگی خود بگنجانید.
– غلات، لبنیات، حبوبات، سبزی، ماهی و میوه را در رژیم غذایی خود بگنجانید. مصرف روزانه ۳ لیوان شیر یا ماست کم چرب (یا دو قطعه پنیر بجای هر لیوان شیر) میتواند کلسیم مورد نیاز روزانه بدن را تامین کرده به سلامت استخوانها کمک میکند.
– از مصرف نوشابه یا قهوه خودداری کرده و دوغ کم نمک را جایگزین آن کنید. روزانه ۸-۶ لیوان آب بنوشید.
– ماهیها، جگر و تخم مرغ منابع غذایی حاوی ویتامین «د» هستند. از آنها در برنامه هفتگی غذایی خود استفاده کنید.
اگر قادر به انجام انواع ورزشها نیستید حداقل سه بار در هفته به مدت ۳۰-۲۰ دقیقه پیاده روی کنید. پیاده روی بهترین جایگزین برای انواع ورزشها جهت جلوگیری از پوکی استخوان است.