غار علیصدر تنها غار تالابی ایران و از معدود غارهای آبی جهان است. علیصدر همچنین بزرگترین غار آبی جهان میباشد. این غار در ۷۵ کیلومتری شهر همدان واقع در ارتفاعات ساری قیه نزدیک روستای علیصدر شهرستان کبود راهنگ (استان همدان) واقع شدهاست. ارتفاع غار از سطح دریا ۲۱۰۰ متر است.
محوطه غار دالانهای پیچ در پیچ و دهلیزهای متعددی دارد. از مجموعه رشته آبها، دریاچه بزرگی در درون غار بوجود آمده و از این رو نفوذ به عمق غار تنها با قایق میسر است. غار علیصدر یکی از دیدنیهای جهانگردی استان همدان است.
تاریخچه
زمین شناسان قدمت سنگهای این غار را به دوره ژوراسیک از دوران دوم زمینشناسی (۱۹۰-۱۳۶ میلیون سال قبل) نسبت میدهند..
مردم روستای علی صدر و روستاهای اطراف، از قدیمالایام به وجود این غار پی برده بودند و از آب آن بهرهبرداری میکردند. تا اینکه در۵ مهرماه ۱۳۴۲ شمسی گروهی ۱۴ نفره از اعضای هیئت کوهنوردی همدان(کلوپ سینا)به سرپرستی محمدطاهرهمایونی، غار علی صدر را مورد بازدید و کاوش قراردادند و توانستند با وسایل ابتدایی، مانند فانوس و تیوپ لاستیکی، مسافتی از غار را طی کنند. در سال ۱۳۴۶ با پخش خبر کشف این غار شگفتانگیز و بی انتها درسطح رسانههای ملی، سیل محققان، کوهنوردان و علاقهمندان به آثار طبیعی به سوی آن سرازیر شد.
در سال ۱۳۵۲ کوهنوردان همدانته علیصدر حدود دو کیلومتر است. بیشترین ارتفاع رشته ۲۱۸۰ متر است و ارتفاع در محل دهنه ورودی که در شمال رشته علیصدر قرار گرفته ۱۹۸۰ متر است.
در طرف جنوب، برآمدگی آهکی به مسافت حدود سی کیلومتر ادامه مییابد و به رشته کوههای چاله کن و سارقیه متصل میشود. محور طاقدیس دراین قسمت جنوبی درجهت N115E قرار میگیرد. بنابراین رشته علیصدر حد فاصل بین کوههای علیصدر و کوه چاله کن از رشته اصلی جدا شده و در قسمت جنوبی ۲۵ درجه در مسیر خلاف گردش ساعت چرخیدهاست.
قایقرانی در غار
آنچه غار علیصدر را از سایر غارهای آبی جهان متمایز میکند، سهولت استفاده از کانالهای آبی درون آن است که به سبب وسعت آن بهراحتی میتوان در آن طی مسیر کرده و با قایقهای معمولی از درون آنها گذشت. براساس همین گزارش شکستهای زیادی در رشته علی صدر وجود دارد. بین ۳-۲ شکست در هر متر. بهعلاوه تعدادی سوراخ قیفی شکل در فواصل ۲-۱ متری مشاهده میشود که هر دو مشخصه، نفوذ سریع آبهای سطحی را تسهیل میکند.