زندگی انسان ها در هر مقطع زمانی به 2 فاکتور نظم و امنیت نیازمند است که در صورت اخلال در آن ضمن مورد تهدید قرار گرفتن جان مردم، بسترهای لازم برای ترقی و پیشرفت جوامع از بین خواهد رفت و انسان ها همواره نگران رفع نیازمندی های روزانه خود خواهند بود.
خشونت رفتاری است که در همه کشورها مشاهده می شود و بر قربانیان فراوان آن همه روزه افزوده شده و موجب اضطراب مردم و احساس نا امنی آنها به ویژه در گروه های ضعیف تر و آسیب پذیرتر می شود.
بررسی آمار وقوع جرایم خشن بیانگر این واقعیت است که این جرایم بیشتر از پرخاشگری نشأت می گیرند و در واقع هر قدر در جامعه روند پرخاشگری بیشتر باشد به همان نسبت جرایم خشونت آمیز نیز افزون تر خواهد بود.
امروزه فعالیت های مجرمانه گروه هایی از افراد شرور و بزهکار که بیشتر جوانان را شامل می شود به سرعت در حال افزایش است و بسیاری از اجتماعات به ویژه محله های شهری به صورت بالقوه با این پدیده سرو کار دارند که اصطلاحاً به این افراد و گروهها اراذل و اوباش اطلاق می شود.
واژه اراذل و اوباش یک واژه عرفی است و میان عامه مردم استعمال این واژه بسیار رواج دارد. این گروه به مجموعه ای از افراد گفته می شود که دسته جمعی اقدام به از بین بردن آسایش یک محله با رفتارهای ناهنجار مانند مزاحمت نوامیس، سر و صداهای ناهنجار، تجاوز به عنف، ولگردی، جرایم مواد مخدر و … می کنند.
حال با این مقدمه باید گفت که برای مقابله با جرایم خشن بایستی در وهله اول علت ها را شناسایی کرد. همه عوامل جرم زایی که تاکنون جرم شناسان، جامعه شناسان و روانشناسان معرفی کرده اند کم و بیش قابل اتکا بوده و می توان آنها را توجیه کننده و تبیین کننده بخشی از جرایم موجود دانست اما به نظر می رسد کشف ریشه و علل بوجود آورنده جرم های ناشی از خشونت و شناخت پیامدهای آنها و راهکارهای جلوگیری از ناامنی های اجتماعی در هر جامعه ای باید به طور جداگانه و با توجه به خصوصیات جغرافیایی ، سیاسی ، اقتصادی ،فرهنگی و حتی آداب و رسوم محلی آن جامعه بررسی شود تا بتوان روش مناسبی برای همان جامعه ارائه کرد.
به طور کلی جرایمی که توسط افراد موسوم به اراذل و اوباش انجام می شود طیف وسیعی از جرایم را در برمی گیرد که از جمله آن می توان به نزاع و درگیری های فردی و دسته جمعی ، چاقوکشی ، قتل ، تجاوز به عنف وحتی وقوع برخی سرقت ها از جمله سرقت های مسلحانه اشاره کرد.
برخی از این عوامل به عنوان علل موجبه وقوع جرم در کلیه جوامع به صورت مشترک نقش دارند همچون فقر اقتصادی و اجتماعی ، بیکاری ، تغییرات زندگی اجتماعی و…. اما برخی عوامل از جامعه ای به جامعه دیگر فرق می کنند که در استان ایلام می توان به نقش پررنگ تعصبات قومی و قبیله ای ، تعصبات ناموسی و… در وقوع جرایم خشن توسط اراذل و اوباش اشاره کرد.
در بحث اراذل و اوباش باید گفت که برخوردهای فیزیکی و قضائی به تنهایی نمی تواند تاثیرگذار باشد زیرا اینها بعد از دستگیری، بازداشت و زندانی شدن به دلایلی از جمله خلاء های قانونی، نبود مدارک و مستندات کافی و عدم شاکی خصوصی آزاد خواهند شد و در هر حال بایستی زمینه و امکان بازگشت آنها به جامعه فراهم شود اما اینکه این افراد دوست دارند جامعه بی نظمی باشد و بتوانند مردم را بترسانند باید افکار، رفتار و گفتار آنها مورد آزمایش قرار گیرد.
جالب است بدانیم این افراد که با تغییر وضعیت ظاهری مانند پوشیدن شلوارهای گشاد، گذاشتن ریش های بلند و خالکوبی بر بدن، حمل سلاح سرد و گرم نامتعارف از قبیل چاقو، قمه، شمشیر، زنجیر و… قصد ترساندن مردم را دارند، خود ترسوهایی هستند که در هنگام دستگیری و مصاحبه با آنان این موضوع به خوبی در شخصیت ظاهری و باطنی آنها خود را نشان می دهد که باید اینها رفتارشناسی شوند که چرا علی رغم ترسو بودن قصد ترساندن مردم را دارند.
تشویق و ارائه راهکار و برنامه برای تغییر نگرش و رفتار آنها مهمترین مولفه ای است که بایستی برای بازگشت این افراد به جامعه و سازگاری آنها با هنجارها، عرف و قانون داشته باشیم چون بزهکاران و رفتار اینگونه افراد ناشی از جهل است یا مریضی پس باید به درمان و آموزش آنها پرداخت که با پرداختن به این دو مقوله اصلاح و تربیت آنها کارسازتر است.
نکته حائز اهمیت دیگر اینکه باید به آن پرداخته شود بحث نوچه گرایی و همسو شدن بعضی از جوانان و نوجوانان با آنهاست که قصد دارند افرادی را برای ایجاد بی نظمی و قانون شکنی و ایجاد ناهنجاری در جامعه تربیت کنند اگر بتوانیم این زنجیره نوچه گرایی را قطع کنیم تقریباً توانسته ایم قدمی مثبت در حوزه ریشه کنی این پدیده برداریم بالاخره بخش عظیمی از الگو برداری این افراد ناشی از ناآگاهی است که بایستی این ناآگاهی ها تبدیل به یک آگاهی بخشی صحیح و اصولی شود.
موضوع مهم دیگری که امروزه باعث جری تر شده اراذل و اوباش شده و دست های پنهان را در کنترل و شبکه ای کردن اراذل و اوباش نشان می دهد، فضای مجازی و شبکه های اجتماعی است که متاسفانه عدم کنترل و نبود ساز و کار مناسب برای نظارت بر فضای مجازی بر این موضوع دامن زده و شکل و شیوه های جدیدی را به اعمال مجرمانه این افراد داده است بنابراین بایستی راهکارهایی پیش بینی کنیم تا فضای تبلیغاتی آنها در حوزه فضای مجازی محدود شود.
در حال حاضر مهمترین نگرانی از فعالیت های مجرمانه اراذل و اوباش به تشکیل گروه های مرجع توسط این افراد برمی گردد. توضیح اینکه با وجود فضای مجازی و شبکه ای کردن فعالیت آن ها توسط دست های پشت پرده ، اراذل و اوباش هر شهر و منطقه در کشور بعنوان مرجع و الگویی برای دیگر اراذل و اوباش مناطق دیگر کشور درآمده و به مانند یک زنجیر بهم متصل می شوند و از اخبار و فعالیت های همدیگر اطلاع پیدا می کنند و متاسفانه بعضا شاهد الگوبرداری برخی از اراذل و اوباش و نوچه های آن ها درمناطق کوچک تر هستیم که این موضوع می تواند در بحران ها و آشوب های احتمالی یک تهدید جدی برای امنیت و احساس امنیت در جامعه باشد.