اقتصاد۲۴– اژدهای مسکن این روزها خواب عمیقی را تجربه میکند؛ خوابی عمیق که نشاندهنده رکود معاملات مسکن در کنار افزایش قیمت آن در کل کشور است. هرچند براساس دادههای اخیر مرکز آمار ایران، قیمت مسکن در تهران طی شهریور امسال نسبت به ماه مشابه پارسال ۷۵درصد جهش داشته است، اما با این حال رشد قیمت مسکن به نسبت زمستان سال گذشته که دلار افسار پاره کرده بود، باز هم کمتر است. به گزارش هم میهن، اینکه چرا انتشار آمار در بخش مسکن ازسوی مرکز آمار ایران متوقف شده بود، به جهش رشد قیمت مسکن در زمستان سال گذشته برمیگردد و با ادامه این روند در اردیبهشت امسال، تورم مسکن به ۱۲۰درصد رسیده بود. با این حال با پیشخور شدن تورم در بخش مسکن، با کاهش رشد آن در تابستان روبهرو بودیم. بهطوریکه در مرداد تورم سالانه به ۸۲ درصد و در شهریورماه به ۹/۸۳درصد رسیده بود.
وابستگی قیمت مسکن به قیمت دلار یکی از عوامل اثرگذاری است که در این بازار نقش کلیدی بازی میکند. همزمان با جهش قیمت دلار در پایان سال گذشته و افت ارزش ریال، شتاب قیمت مسکن را در کشور شاهد بودیم و امسال نیز با ثبات تقریبی در رشد قیمت دلار، رکود در بخش مسکن را بهویژه در پروژههای ساخت و ساز واحدهای جدید ساختمانی تجربه میکنیم. بهطوریکه در این ماه، تعداد خرید و فروش مسکن تنها کمی بیش از ۳ هزار فقره بوده که نشان از رکود در بازار مسکن کشور دارد. چنین رقم نازلی در معاملات مسکن در حالی است که برای نمونه گزارش جدید مرکز آمار ترکیه نشان میدهد تنها در ماه گذشته ۱۰۲هزار واحد مسکن در این کشور معامله شده که یکسوم آنها نوساز بوده است.
بخش مسکن یکی از مهمترین بخشهای یک کشور است که از نظر اقتصادی و اجتماعی نقش مهمی در رفاه خانوارها ایفا میکند. در سالهای اخیر با توجه به تورم قابلتوجه و افزایش چشمگیر قیمت خانه، تهیه مسکن برای بسیاری از خانوارها به مشکلی مهم تبدیل شده است. از آنجا که سهم مسکن از هزینه خانوارها بسیار بالاست و مطابق با آمار سال ۱۴۰۱ حدود ۳۸درصد از هزینه خانوارها صرف مسکن میشود، رشد چشمگیر اجارهبها و قیمت خانه میتواند اثر مستقیمی هم روی تورم و هم روی قدرت خرید خانوارها داشته باشد.
براساس آمارهای رسمی منتشرشده، زمان انتظار برای خرید مسکن در تهران طی سالهای ۱۳۹۸.۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ به ترتیب ۲۸ سال، ۶۶ سال و ۱۰۹ سال بوده است، این زمان برای کل کشور طی سالهای ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ اعداد ۲۳سال و ۴۹ سال را نشان میدهد.
افزایش قیمت مسکن و کرایه خانه در کشور بهویژه در کلانشهرها سبب شده با انواع اسکان غیرمتعارف خانوارهای کمدرآمد یا فاقد مسکن روبهرو باشیم. بازوی پژوهشی مجلس مردادماه امسال در گزارشی، با اشاره به شیوع ۸ شکل بیخانمانی در کشور، از سقوط اجارهنشینها از نردبان مسکن خبر داد.
براساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس: «بیخانمانی پدیدهای است که در کشور اشکال متنوع به خود گرفته است. پشتبامخوابی، موتورخانهخوابی، ماشینخوابی، گورخوابی، اتوبوسخوابی، خانهبهدوشی، شغلگزینی سرپناهجویانه و همخانگی دو یا چند خانواده در یک واحد مسکونی از جمله مصادیق آشکار آن است. این موارد نشانگر شکستهای فاحش نظام مسکن کشور در تامین مسکن برای گروههای مختلف درآمدی بهویژه کمدرآمدها و آسیبپذیرهاست و ازسوی دیگر حکایت از آن دارد که نظام فعلی مسکن در تخصیص منابع کارآ نیست.»