اقتصاد۲۴- در سال ۱۳۸۷، بسیاری از کشورهای اسلامی، بهویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس، در اقدامی هماهنگ تصمیم به تغییر روزهای تعطیلات پایان هفته خود از پنجشنبه و جمعه به جمعه و شنبه گرفتند. این حرکت نه تنها به معنای همراستایی با استانداردهای جهانی بود، بلکه نشانهای از پذیرش ضرورتهای اقتصادی و اجتماعی در دنیای متصل بهروز بود.
در واقع در جهانی که اقتصادهای بزرگ و کوچک برای تطبیق با تغییرات سریع و نیازهای بینالمللی تلاش میکنند، انعطاف در سیستمهای کاری و تعریف تعطیلات رسمی، به یک ضرورت غیرقابل انکار تبدیل شده است. اخیراً امارات متحده عربی نیز این تغییر را بهطور رسمی پذیرفت. حتی حکومت جدید سوریه نیز پس از سیزده سال جنگ داخلی و ویرانی، از همان ابتدا به منظور هماهنگی هر چه بیشتر با اقتصاد جهانی و به مانند سایر کشورهای عربی، روزهای جمعه و شنبه را به عنوان تعطیلات رسمی هفتگی کشور اعلام کرد.
این کشورها بهخوبی درک کردهاند، برای ایستادگی در برابر چالشهای جهانی، باید با تغییرات روز افزون در عرصههای بینالمللی همگام شوند، نه اینکه در بند تفکرات قدیمی و از ردهرفته گرفتار بمانند. اما در ایران، همچنان پنجشنبهها نیمهتعطیل است و جمعهها روز استراحت رسمی؛ الگویی که سالهاست زیر سایه نقدهای اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی باقی مانده است.
تعطیلات جمعه در ایران، میراثی است که ریشه در شرایط اجتماعی و تاریخی دارد.
در دهههای گذشته، بخش دولتی بهعنوان بزرگترین کارفرما در کشور، مدل کاری خود را بر این اساس تنظیم کرد که جمعه، روز مذهبی و فرهنگی اصلی است، و بهعنوان فرصتی برای خانوادهها در نظر گرفته شود. اما با افزایش سهم بخش خصوصی در اقتصاد، این مدل رفتهرفته ناکارآمد شد.
بحث تغییر روزهای تعطیلات در ایران، سالها بعد از این تحولات، در آبان ۱۳۹۸ در کمیسیون اجتماعی مجلس مطرح شد، اما این طرح بهسرعت به نتیجه نرسید.
دولت وقت آن را نپذیرفت و از آن زمان نیز تحولات زیادی در عرصه سیاستگذاری داخلی ایران رخ داد.
با این حال، در پایان خرداد ۱۴۰۲، کمیسیون اجتماعی مجلس با اصلاحاتی، به کاهش ساعات کاری اداری و تعطیلی روز شنبه رای داد. اما سوال اساسی اینجاست که چرا یک طرح اقتصادی و مهم، باید از فیلتر فقهی بگذرد و تحت بررسی مراجع مذهبی قرار گیرد؟ و چرا هنوز پس از گذشت اینهمه سال، کماکان تعیین تکلیف نشده است؟ آیا این تغییر که با توجه به شرایط جهانی ضروری به نظر میرسد، به علت مشابهتهای تاریخی با تعطیلی شنبه یهودیان با چالشهای مذهبی روبروست؟
تندروهایی که این تغییر را به نوعی همراهی با صهیونیسم میدانند، غافل از این واقعیتاند که دنیا بهطور کلی در حال پیشرفت و همراستایی است و ایران باید در این روند حضور داشته باشد تا نه تنها از قافله عقب نماند بلکه بتواند در رقابتهای اقتصادی جهانی شرکت کند.
در شرایطی که کشورهای اسلامی منطقه سالهاست که تعطیلی شنبه را پذیرفتهاند، این گونه واکنشها تنها نشان از ناآگاهی و مقاومت در برابر تغییر دارند. در مقابل، بسیاری از منتقدان طرح تعطیلی شنبه، از نگرانیهای اقتصادی و تولیدی سخن میگویند.