سفرهای سیاسی مقامات عالیرتبه کشورها همیشه مورد توجه عموم و در صدر اخبار بوده است، زیرا عمدتا نتایج این سفرها منجر به توافقات یا زمینهساز ارتباطهای سیاسی و اقتصادی میشود. ایران نیز از این قاعده مستثنا نیست. هرچند این روابط با توجه به شرایط خاص سیاسی حاکم بر کشور و دولتهایی که با ایدئولوژیهای متفاوت بر سر کار آمدهاند، همواره با چالشهایی مواجه بوده است. به عنوان مثال، در دوره ریاستجمهوری محمود احمدینژاد شاهد کاهش جدی سفر مقامات رسمی کشورهای مهم جهان به ایران بودیم؛ اما در چند سال اخیر و با مطرحشدن برجام شخصیتهای مهم سیاسی زیادی به ایران سفر کردند و متقابلا دیپلماتها و فرستادههای ایرانی نیز به کشورهای مختلف دعوت شدند.
سفر اخیر محمدباقر قالیباف در کسوت رئیس مجلس شورای اسلامی به روسیه و تقاضا برای ملاقات با پوتین و رساندن پیام رهبر معظم انقلاب حاشیههای زیادی به دنبال داشته است که از مهمترین آن عدم اجازه پوتین و وزیرخارجه برای دیدار با رئیس مجلس ایران بود. قالیباف پیش از سفر اعلام کرده بود که به دعوت رئیس مجلس روسیه به آن کشور سفر میکند؛ اما نکته عجیب اینجاست که در آغاز، خبرهایی مبنی برعدم پذیرش از سوی رئیس دومای این کشور برای دیدار با قالیباف شنیده شد. حواشی این سفر نیز از جهت اهمیت پیام تیم ایرانی برای دولت مسکو بود که ویچسلاو ولودین برای دریافت آن به دیدار قالیباف رفت. هر چند به علت اینکه جزئیات سفر و مکاتبات قبلی میان طرف ایرانی و روسی منتشر نشده است، نمیتوان حکم نهایی برای دستاوردهای احتمالی این سفر دیپلماتیک صادر کرد. عدهای نیز قصد قالیباف برای این سفر را نوعی مانور انتخاباتی تحلیل کردند، اما در عمل بازنده این سفر از جهت بهره برداریهای انتخاباتی شخص محمدباقر قالیباف است. طبق پروتکلهای بینالمللی، دعوتهای دیپلماتیک یا از سوی میزبان انجام میشود یا به درخواست میهمان. اگر به درخواست میزبان باشد، باید نامه دعوت از سوی یک مقام همتراز به سفارت کشور شخص مدعو داده شود. این دعوت به وزارتخارجه آن کشور ارسال و از آن طریق به دفتر فرد مدعو داده میشود. شخص مدعو با وزارت خارجه و مشاورانش درباره محور مذاکرات و طراز سیاسی میزبان مشورت میکند. وزارت خارجه به شخص مدعو نظر مشورتی میدهد، با این عنوان که این سفر توصیه میشود یا نمیشود؟ اما تصمیم نهایی با فرد مدعو است. اینکه چرا تیم قالیباف او را تشویق به این سفر کردند، شاید به این علت باشد که تصور نمیکردند پوتین وقت ملاقاتی به او اختصاص ندهد؛ چراکه تصورشان این بود وقتی که پوتین قبلا حسین دهقان وزیر وقت دفاع، علی اکبر ولایتی مشاور مقام معظم رهبری و علی لاریجانی در زمان دبیری شورای عالی امنیت ملی را به حضور پذیرفته بود، پس حتما به قالیباف هم وقت ملاقات میدهد. اخیرا محمد جواد ظریف هم که به مسکو رفته بود، صرفا توانسته بود تلفنی با پوتین صحبت کند.
به جهت بررسی دقیقتر ابعاد سفر رئیس مجلس ایران به مسکو با دو دیپلمات پیشین، فریدون مجلسی و نعمتالله ایزدی که سابقه سفارت ایران در شوروی سابق را در کارنامه خود دارد گفتوگو کردیم.