به گزارش عصر اصفهان نیوز، نویسنده:دریا قدرتی پور/ حالا تقریباً در هر محله ای از شهر که قدم بزنی یکی دو تا از فروشگاه هایی پیدا می شود که بتوانی از آنها ویپ بخری، پشت ویترین این فروشگاه ها سیگارهای رنگارنگ با مدل هایی عجیب و غریب چنان ژست گرفته اند که چشم هر بیننده ای را به خود جلب می کنند.
الکترونیکی هایی که با تنپوشی جدید به بازار آمده اند و گرچه روی کاغذ با ممنوعیت مواجه هستند اما به راحتی پشت ویترین های دخانی فروشان چیده می شوند.
وقتی قانون به حاشیه میرود
طبق قانون فروش و واردات سیگارهای الکترونیک ممنوع و غیرقانونی است اما این موضوع خیلی وقت است به حاشیه رفته و این سیگارها بازارشان هر روز داغ تر از پیش می شود.
ویپ ها در دست سلبریتی ها
تصویر کمخطر و شیک این دستگاهها سبب شده است دختران و پسران نوجوان در مصرف ویپ از هم پیشی بگیرند. دستگاههایی که با طعمهای شیرین و طراحیهای فانتزی فروخته میشوند و به طور مستقیم نوجوانان را هدف گرفتهاند، لذا گروه سنی 14 تا 18 سال طعمه خوبی برای چنین بازار سوداگرانهای است.لایفاستایلی مدرن که در فیلم ها و سریال ها هم در دست سلبریتی ها به وفور دیده می شود و خودش تبلیغی خاموش اما تاثیرگذار است. چرا که طراحی شیک آنها احساس «متفاوت بودن» و «متعلق بودن به گروه خاص» را میدهد و برای خیلی ها تبدیل به یک استایل شده است و نه فقط یک عادت نادرست.
در ایران، آمار رسمی در این باره وجود ندارد، ولیکن در گزارش سال 1402جمعیت مبارزه با دخانیات آمده است: مصرف ویپ در نوجوانان ایرانی به طرز نگرانکنندهای در حال افزایش است و جایگزین سیگار سنتی شده است. در این تحقیق به خوبی این نکته اشاره شده که سن نقش مهمی در پذیرش سیگار الکترونیکی دارد و جوانان، به ویژه افراد هجده تا بیست وچهارساله، مهم ترین کاربران این محصول هستند.
جذابیت این سیگارها در میان کاربران جوان را می توان به عوامل مختلفی نسبت داد، از جمله درک سیگار الکترونیکی به عنوان جایگزین ایمن تر برای سیگار کشیدن سنتی، در دسترس بودن طعم های مختلف، تأثیر رسانه های اجتماعی و همچنین فشار گروه همسالان که خودش میتواند عاملی تاثیر گذار باشد،شاهد این مدعا هم
احسان، جوانی ۲۴ ساله، است او نخستین بار با ویپ دوستانش آشنا شد و به زودی خود را در دنیای طعمهای متنوع و بخارها یافت. این پسر جوان، ابتدا به دنبال تجربهای جدید بود، اما به قول خودش حالا وابستگیاش به این وسیله، به سرعت افزایش یافته است.
سیگار با طعم آدامس و انبه
سیگارهایی با طعم های مختلف از هندوانه گرفته تا توت و انبه و ده ها طعم دیگر تا شیشههای مختلف مایعات ویپ، تبدیل به بخشی از زندگی روزمره جوان ها شود. البته این تنها به پسران جوان ختم نمیشود، در این وادی دختران جوانی مثل مونا هم هستند که تجربه های مختلفی از مصرف این نوع سیگارهای دارند.
نشان می دهد واقعیتی است که تصویری اشتباه را نشان میدهد، اینکه بسیاری ازجوان ها تصور میکنند با استفاده از ویپ، خطرات بهداشتی مربوط به سیگار را کاهش دادهاند. اما مطالعات علمی نشان داده است که ویپها نیز میتوانند منجر به مشکلات جدی بهداشتی، از جمله بیماریهای ریوی و وابستگی به نیکوتین شوند. در این میان، وابستگی به طعمها و بخارهای ویپ، نه تنها مشکلات جسمی را تشدید میکند، بلکه بر سلامت روانی و کیفیت زندگی افراد نیز تأثیرگذار است.
شیرین اعتیاد آور
یکی از مسائلی که باعث شده این سیگارها شیوع زیادتری پیدا کند فرهنگ اشتباهی است که بین خانواده ها جا افتاده به عنوان مثال اگر نوجوانی سیگار بکشد اطرافیان واکنش نشان می دهند چرا که اغلب دست مصرف کننده نوجوان را رو میکند؛ اما ویپ این سدها را دور زده است. هیچ صدای کلیک فندک، بوی نامطبوع و یا دود آزاردهندهای ندارد. از این رو همین ویژگی پنهانیبودن، آن را در نظر نوجوان جذابتر میکند با توجه به اینکه بستهبندیها هم رنگی و فریبنده هستند.
جذاب های لعنتی اما مرگبار
با جست و جویی ساده به راحتی این موضوع دستت می آید که این سیگارهای به دروغ بی ضرر در اشکال و طرح های مختلف به راحتی به فروش می رسد و ادعای مضحک فروشندگان هم این است که چنانچه به جای سیگار کشیدن از ویپ استفاده کنید؛ 95 درصد، ضرر کمتری به سلامتی خود وارد خواهید کرد. چرا که بخار مایع یا همان ایجوس فقط حاوی نیکوتین است و هزار ماده سرطانزا و خطرناک سیگار را ندارد.
اما در حالیکه مافیای فروش سیگار با این شعارهای کذب فقط به دنبال سودآوری خود هستند؛ سرهنگ مجید طاهرزاده، رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر شهرستان اصفهان از نیمه پنهان و ترسناک این نوع سیگارها که خود دروازه ای برای ورود به مصرف مواد مخدر هستند پرده برمی دارد.
وی با اعلام اینکه سن شروع مصرف سیگار به حدود 12 سال رسیده در حالیکه این سن قبلا بالاتر بود به این خاطر که سیگار، حالا از هر نوعی که باشد، کمتر در دسترس کودکان بود می گوید: مواد مخدر امروزی به گونه ای طراحی شده اند که نوجوانان کم سن و سال را جذب می کنند به طوری که ظاهر جذاب و بسته بندی زیبای این سیگارها آنها را وسوسه می کند.
آنطور که رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر شهرستان اصفهان می گوید: ویپ ها و پادها حاوی مواد معطر گلیسیرین و ساخارین هستند که به صورت جذاب و شیرین عرضه می شود و نوجوانان را فریب می دهند و باعث اعتیاد زود هنگام می گردند.
وی با اعلام اینکه در برخی موارد محموله هایی حاوی thc ماده اصلی مخدر ماری جوانا در این ویپ ها کشف شده که نشان دهنده حضور مواد مخدر با ترکیب پیچیده و خطرناک در بازار است؛ توضیح می دهد: نقش آموزش و پیشگیری در مقابله با این معضل بسیار مهم است ضرورت آموزش های جامع و نهادینه سازی آن در مدارس و آموزش های پلیسی به ویژه از زبان ماموران آموزش دیده و با تجربه تاثیر بیشتری خواهد گذاشت.
به گفته سرهنگ طاهرزاده برای پیشگیری از آسیب هایی که این نوع سیگارها به دنبال دارد نیازمند برنامه ریزی مناسب هستیم و باید در برنامه های درسی مدارس به ویژه مقطع آموزش متوسطه اول مباحثی در رابطه با آسیب های این نوع سیگارها و به طور کلی مواد مخدر گنجانده شود تا نسل جوان از طریق آموزش های مستقیم و جذاب نسبت این موارد آگاهی پیدا کنند و از مخدرها دور بماند.
رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر شهرستان اصفهان در تعریف این سیگارهای الکترونیکی می گوید: اگر بخواهیم ویپ را در یک جمله تعریف کنیم، باید بگوییم: ویپ همان سیگار است، در لباسی فریبنده، مدرن، بدون بوی سوختن. دستگاهی کوچک و سبک که با گرمکردن مایع نیکوتیندار، بخاری تولید میکند که فرد آن را استنشاق میکند. بخار بیدودی که نه مثل سیگار سنتی تند است و نه آشکار. به همین دلیل، بسیاری از نوجوانان تصور میکنند بیضرر است؛ در حالی که همین سادگی و نامرئی بودن، یکی از مرگ بارترین جنبههای آن است چرا که نیکوتین آن بهشکلی طراحی شده که سریعتر جذب بدن شود و وابستگی بیشتری ایجاد کند. بهعلاوه، اغلب طعمها و اسانسهایی که به آن افزوده میشوند؛ از توتفرنگی و وانیل گرفته تا نوشابه و آدامس، تنها برای خوشایند کردن مصرف نیستند؛ بلکه برای هدف گرفتن گروه خاصی از جامعه یعنی نوجوانان طراحی شدهاند و آسیب آن زیرپوستی و ذهنی است، این وسیله، آرام آرام مرکز پاداش مغز را مختل میکند، تمرکز را کاهش میدهد، اضطراب و بیقراری ایجاد میکند و در نهایت تبدیل به یک نقطه امن خیالی برای فرار از آشفتگیها و بحرانهای نوجوانی میشود.
پارادوکس قانون و بی قانونی
رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر شهرستان اصفهان در پاسخ به این سوال خبرنگار ما مبنی بر اینکه با وجود آسیب های بی شمار این نوع سیگارها و با توجه به اینکه از لحاظ قانونی قاچاق محسوب می شود چرا باز در ویترین مغازه ها یا سوپری ها مشاهده می شوند، می گوید: در حال حاضر ویپ از لحاظ قانونی در وضعیت مبهمی است، به این خاطر که با وجود اینکه فروش این نوع سیگارها رسمی نیست اما ممنوعیت جدی و اجرایی هم ندارد؛ همین خلأ قانونی، فضا را برای گسترش بازار سیاه و فروش آزاد این محصول دخانی فراهم کرده است.
چاله خلا قانون جوان ها را خاکستر میکند
سیاهچالهای به نام «منطقه خاکستری قانونی» سبب ایجاد این تصور شده که قوانین مرتبط با دخانیات تنها برای سیگار نوشته شده است و نه برای ویپ و امثال آن. همین خلا در قوانین موجود، موجب شده فروشندگان چنین محصولاتی مدعی شوند که ویپ ها سیگار نیستند، بلکه دستگاه بخار است و همین تفسیر ناصحیح، راه را برای دور زدن قانون گشوده است. بنابراین فروشندگان بدون دغدغه از ممنوعیت فروش این نوع سیگار ها، سودشان را از این بازار خاموش میبرند.
این در حالی است که برای مقابله با ویپ، به قوانینی نیاز داریم که به صراحت نسل جدید محصولات دخانی را هم شامل شود و تا زمانی که ما با پدیدهای مواجه هستیم که بین قانون و واقعیت اجتماعی معلق مانده است و تا زمانیکه شکاف میان کاغذ و کف خیابان ترمیم نشود، باید نگران نسلی باشیم که دود را با طعم انبه و هندوانه و هلو و نارنگی می بلعد، بدون آنکه بداند هزینهاش چه خواهد بود.