نگاهی به رمان «پنالتی نبود» اثر خوان بیورو؛
چشمی که همهچیز را نمیبیند
رمانی که فوتبال را به محاکمه میکشد
رمان کوتاه «پنالتی نبود» نوشته خوان بیورو، نویسنده و روزنامهنگار برجسته مکزیکی و برنده جایزه هرالده، با ترجمه فریدالدین سلیمانی و رضا احسانگر توسط انتشارات خوب منتشر شد. این کتاب که در سال ۲۰۲۳ توسط نشر آلمادیای مکزیک به چاپ رسیده، از زبان دو دوست دوران کودکی روایت میشود که برخوردی تصادفی در یک تمرین فوتبال، مسیر زندگیشان را برای همیشه از هم جدا کرد.
سرویس دین و اندیشه خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- مسعود تقیآبادی: فوتبال برای خوان بیورو هرگز تنها یک بازی نبوده است؛ او سالهاست آن را همچون متنی میخواند که میتوان از دلش جامعه، سیاست و روان انسان مکزیکی را بیرون کشید. «پنالتی نبود» تازهترین نمونه از این نگاه است، رمانی کوتاه که خوان بیورو، نویسنده و روزنامهنگار سرشناس مکزیکی، آن را در سال ۲۰۲۳ توسط نشر آلمادیا در مکزیکوسیتی منتشر کرد و اکنون با ترجمه فریدالدین سلیمانی و رضا احسانگر توسط انتشارات خوب به فارسیزبانان رسیده است. کتاب داستان دو دوست دوران کودکی را روایت میکند که سرنوشتشان با یک برخورد در تمرینی با تیم ملی مکزیک برای همیشه از هم جدا میشود؛ یکی از آنها اکنون مربی تیمی است که در آستانه سقوط قرار دارد، و دیگری در اتاق کوچک ویایآر نشسته و باید تصمیم بگیرد که آیا آن خطا واقعاً پنالتی بوده یا نه. ادعای اصلی بیورو این است که فوتبال، برخلاف ظاهر سادهاش، صحنهای است که در آن تصادف، عدالت و حافظه به هم گره میخورند و هیچکس نمیتواند از زاویهای بیطرف به یک لحظه واحد نگاه کند. در روزگاری که فناوریهایی مانند ویایآر وعده قطعیت و بیطرفی میدهند، این کتاب کوچک نشان میدهد که همان فناوری هم میتواند ابزار انتقام، حسرت یا دلتنگی باشد، نه صرفاً یک چشم بیطرف بر بالای زمین.
خوان بیورو، زاده ۲۴ سپتامبر ۱۹۵۶ در مکزیکوسیتی و فرزند فیلسوف لوئیس بیورو، در طول چند دهه نویسندگی خود میان روزنامهنگاری، جستارنویسی و داستاننویسی رفتوآمد کرده و در هر سه حوزه جوایز معتبری از جمله جایزه هرالده برای رمان «شاهد» و جایزه بینالمللی مانوئل بلاسکس مونتالبان برای کتاب فوتبالی «خدا گرد است» را از آنِ خود کرده است. او سالها بهعنوان خبرنگار اعزامی جامهای جهانی، جستارها و کرونیکهای (وقایعنگاریهای) متعددی درباره فوتبال نوشته که او را در کنار نویسندگانی چون ادواردو گالئانو، خالق «فوتبال در آفتاب و سایه»، و کامیلو خوسه سلا در سنت ادبیات فوتبالی آمریکای لاتین و اسپانیاییزبان قرار داده است. تفاوت «پنالتی نبود» با آثار پیشین او این است که بیورو اینبار بهجای جستار و کرونیک، سراغ روایت داستانی رفته تا از دریچهای تازه به همان دغدغه همیشگیاش، یعنی فوتبال بهمثابه آینه جامعه، بازگردد.