کتاب شهید همت در مکتب نبوی(ص)، گذری بر رفتارهای مدیریتی شهید همت از مجموعه کتابهای فرمانـدهان جـوان انتشارات مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس است که چاپ اول آن در سال 1392 منتشر شد و به روایاتی از زندگی فرمانده جوان، شهید محمدابراهیم همت میپردازد. به مناسبت سالگرد شهید همت با نویسنده کتاب، علیرضا شفیعی، دکترای علوم سیاسی به گفتوگو پرداختیم.
مؤلف کتاب شهید همت در مکتب نبوی (ص) درخصوص انتخاب شهید همت برای نگارش کتاب بهعنوان یکی از فرماندهان جوان جنگ اظهار داشت: سال 65، در 15سالگی وارد جبهه شدم. به مقری رفتم که به موقعیت شهید همت معروف بود. شنیدن نام این شهید و قرارگرفتن در آن موقعیت در من علاقه زیادی به این شهید بزرگوار ایجاد کرد. بعدها بسیار مشتاق شدم که زندگی او را دنبال کنم. درنتیجه زندگینامه شهید را مطالعه کردم و در نهایت منجر به نگارش این کتاب شد.
علیرضا شفیعی که خودش تا پایان جنگ در جبههها حضور داشته، خاطرنشان کرد: فرماندهان و تصمیمگیران هر جنگی به دلیل نقش و تأثیر بسزایی که در خلق حادثههای نبرد دارند، همواره مورد توجه هستند؛ شهید همت هم یکی از آن فرماندهان بزرگ است که نام او چون ستارهای در میان شهدا میدرخشد.
او با اشاره به اینکه در دوران جنگ برخلاف بسیاری از دورهها فرماندهان بسیار جوان بودند، افزود: همواره در تاریخ بیشتر فرماندهان نظامی از افراد قدیمی و باسابقه انتخاب میشدند؛ اما در جنگ هشتساله عراق علیه ایران، موقعیت ویژه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، این قاعده را به هم زد و فرماندهان بزرگ جنگ از میان کسانی برخاستند که بیشتر آنها نه سابقه نظامیگری داشتند و نه سنشان در آستانه میانسالی بود.
شفیعی با بیان اینکه فرماندهان دوران جنگ جوانهای انقلابی بودند که با رهنمودهای رهبر کبیر انقلاب، حماسه آفریدند، اظهار داشت: فرماندهان جوان با مدیریتی کارآمد و ویژه خوش درخشیدند و با ایمان و روحیه انقلابی خالصانه جنگیدند و توانستند با تدابیر، ابتکارها و شیوههای مدیریتی در بحرانهای سخت از تجاوز بیگانگان به ایران جلوگیری کنند.
مؤلف و پژوهشگر دفاع مقدس با اشاره به اینکه مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس با این دیدگاه، رفتارها، تجربهها و نکاتی مفید از زندگی فرماندهان شهید جنگ را در قالب مجموعه فرماندهان جوان تدوین و منتشر کرده است و کتاب شهید همت در مکتب نبوی (ص)یکی از کتابهای این مجموعه است، بیان داشت: پس از مطالعه زندگینامه شهید همت بسیار کنجکاو بودم که این نوع رفتار شهید همت از کجا نشئت گرفته و این شهید بزرگوار این شیوه رفتاری را چگونه و چطور انتخاب کرده است! تصمیم گرفتم مطالعات عمیقتری انجام دهم و با توجه به مطالعاتی که درباره تاریخ اسلام داشتم، برخی خصوصیات اخلاقی و رفتاری شهید همت را با رفتار پیغمبر در مواقع مختلف چه در زمان جنگ و چه در زمان غیرجنگ البته با رویکرد رفتار پیامبر در عرصه نظامی مورد توجه قرار دادم و توانستم مقایسهای از رفتار شهید همت با رفتار نبوی را مکتوب کنم.
او با بیان اینکه در این کتاب یک سیره رفتاری از حضرت رسول اکرم(ص) با استناد به کتب تاریخی و در کنار آن یک رفتار مدیریتی از شهید همت با استفاده از اسناد، مدارک مکتوب و مصاحبه به دست آمده است، اظهار داشت: علاوه بر تحقیقات وسیعی که از طریق مطالعه کتابها و اسناد دفاع مقدس انجام دادم، مصاحبههای زیادی با فرماندهان، همرزمان و نیروهای شهید همت انجام دادم تا بتوانم روایات مستند تاریخی را به دست آورم.
شریفی افزود: رفتارهای مدیریتی شهید همت در 65 محور مورد بررسی قرار گرفت که از جمله آن میتوان به محورهای تقوا و مدیریت، ابتکار، تأمین رفاه نیروها، تفویض اختیار و مسئولیت خواهی، شرح صدر و تقسیم کار اشاره کرد که تمامی این 65 مورد به طور دقیق ذکر شده و هنگامی که کتاب را تورق کنید، بخشی از آن گذری بر رفتار شهید همت است و بخش دیگر آن رفتارهای پیامبر معظم اسلام است که مقایسهای ایجاد شده است.
او دلیل انتخاب بعد مدیریتی شهید همت را برای نگاشتن کتاب، حضور خود در مباحث مدیریتی عنوان کرد و افزود: به دلیل آنکه خودم در بحثهای مدیریتی و مشاوره کار میکردم، انگیزهای ایجاد شد که زندگی شهید را از این زاویه بررسی کنم. همچنین پس از بررسیهای متعدد به این نتیجه رسیدم که کتابهای متفاوتی درباره شهید همت نگاشته شده، در نتیجه سعی کردم از زاویه دیگری رفتار و مدیریت نظامی این شهید را واکاوی کنم.