به گزارش خبرگزاری آنا، کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالمللی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در گفتگو با شبکه خبر با تأکید بر ضرورت بررسی دقیق ابعاد حقوقی و تعهدات طرفها در موضوع تنگه هرمز، گفت: نمیتوان صرفاً با یک نگاه ساده و ظاهری، درباره حوادث رخداده و هدف قرار گرفتن برخی کشتیها قضاوت کرد.
وی با اشاره به تداوم اجرای تفاهم اسلامآباد اظهار داشت: ممکن است در نگاه نخست چنین تصور شود که تعدادی کشتی در حال عبور از آبهای سرزمینی یا داخلی عمان بودهاند و برخی از آنها مورد اصابت قرار گرفتهاند؛ اما ارائه پاسخی دقیق، مستلزم بررسی همه ابعاد موضوع و تحلیل تعهدات طرفهای ذیربط است.
معاون حقوقی و بینالمللی وزیر امور خارجه افزود: باید مشخص شود اقدامی که آمریکا با همکاری عمان برای عبور کشتیها از جنوب تنگه هرمز و در دوره اجرای تفاهم انجام داده، تا چه اندازه با تعهدات طرفها و حقوق جمهوری اسلامی ایران مطابقت داشته است.
غریبآبادی با بیان اینکه شکل ظاهری اجرای یک توافق، ملاک ارزیابی تعهدات طرفها نیست، تصریح کرد: هنگامی که طرفها بر سر یک تفاهم یا موافقتنامه به توافق میرسند، همه ابعاد آن باید با دقت و به همان شیوهای که مورد توافق قرار گرفته، اجرا شود؛ حتی اگر نحوه اجرای آن در ظاهر غیرمنطقی یا نامعقول به نظر برسد.
وی ادامه داد: طرفها در جریان مذاکرات، تعهداتی را میپذیرند و در پس این تعهدات، ملاحظات و امتیازاتی وجود دارد؛ بنابراین، نباید پاسخها و تحلیلها صرفاً بر اساس ظاهر یک رویداد شکل گیرد.
معاون حقوقی و بینالمللی وزیر امور خارجه با اشاره به مفاد یادداشت تفاهم اسلامآباد درباره تنگه هرمز گفت: بند پنجم این یادداشت به مسائل مرتبط با تنگه هرمز اختصاص دارد و از سه بخش تشکیل شده است.
غریبآبادی افزود: بر اساس بخش نخست بند پنجم، جمهوری اسلامی ایران متعهد شده است ترتیبات لازم را برای فراهم شدن عبور ایمن کشتیهای تجاری، بهصورت رایگان و برای مدت ۶۰ روز اتخاذ کند.
بازگشایی تنگه هرمز باید با ترتیبات جمهوری اسلامی ایران انجام میشد
کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالمللی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با تشریح جزئیات بند پنجم یادداشت تفاهم اسلامآباد، تأکید کرد: مفاد این بند از نظر حقوقی روشن است و نمیتوان برای آن تفسیری متفاوت ارائه کرد.
وی اظهار داشت: بر اساس متن توافق، فراهم شدن امکان عبور ایمن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز باید در وهله نخست و با ترتیبات جمهوری اسلامی ایران انجام میشد. اگر قرار بود صرفاً از بازگشایی تنگه هرمز یا امکان عبور کشتیها سخن گفته شود، میتوانست از ادبیات دیگری در متن توافق استفاده شود؛ اما درج صریح عبارت «با ترتیبات ایران» حاصل مذاکرات و توافق طرفها بود.
معاون حقوقی و بینالمللی وزیر امور خارجه با اشاره به روند مذاکرات درباره این بند گفت: بند پنجم، آخرین بندی بود که در جریان مذاکرات یادداشت تفاهم نهایی شد و تا ساعات پایانی مذاکرات، اختلافهایی درباره آن وجود داشت. در شب پایانی حضور هیئت قطری در ایران، دو موضوع همچنان محل اختلاف بود که مهمترین آنها بند پنجم و موضوع تنگه هرمز به شمار میرفت.
غریبآبادی افزود: مذاکرات درباره این بند تا حدود ساعت ۱۲ شب و یک بامداد ادامه یافت و طرف آمریکایی تلاش داشت عبارت مربوط به «ترتیبات ایران» در متن گنجانده نشود. همچنین درباره درج یا حذف موضوع ترتیبات موقت و ترتیبات دائمی برای مدیریت تنگه هرمز اختلافنظرهایی وجود داشت، اما در نهایت طرفها بر متن فعلی و نقش ترتیبات جمهوری اسلامی ایران به توافق رسیدند.
وی با بیان اینکه بخش نخست بند پنجم به نحوه فراهم شدن عبور ایمن کشتیهای تجاری مربوط است، تصریح کرد: بخش دوم این بند، موضوع مینزدایی را مورد توجه قرار داده و بر اساس آن، جمهوری اسلامی ایران متعهد شده است عملیات مینزدایی را ظرف ۳۰ روز انجام دهد.
معاون حقوقی و بینالمللی وزیر امور خارجه ادامه داد: در متن توافق، مینزدایی بهطور مشخص به تنگه هرمز مربوط شده و محدود به مسیر خاصی که ایران تعیین کند، نشده است؛ بنابراین، مسئولیت انجام عملیات مینزدایی در این چارچوب بر عهده جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته است.
غریبآبادی درباره بخش سوم بند پنجم نیز گفت: این بخش به ترتیبات آینده برای مدیریت تنگه هرمز از طریق گفتوگو و مشورت با کشورهای ساحلی خلیج فارس اختصاص دارد. این موضوع نشان میدهد که قرار است برای مدیریت آینده تنگه هرمز، ترتیبات جدیدی در نظر گرفته شود و وضعیت آن به شکل پیش از جنگ بازنگردد.
وی تأکید کرد: در جریان توافق بر سر این بند، بدهبستانهایی میان طرفها انجام شد و اهمیت موضوع به اندازهای بود که اگر توافق بر سر این بخش حاصل نمیشد، یادداشت تفاهم اسلامآباد نیز شکل نمیگرفت.
معاون حقوقی و بینالمللی وزیر امور خارجه خاطرنشان کرد: اگرچه بند نخست یادداشت تفاهم و موضوع پایان درگیریها در ایران و لبنان، شاکله اصلی توافق را تشکیل میداد، اما موضوع تنگه هرمز نیز برای جمهوری اسلامی ایران از اهمیت راهبردی برخوردار بود.
غریبآبادی افزود: سیاست جمهوری اسلامی ایران این بود که وضعیت تنگه هرمز به شرایط پیش از جنگ بازنگردد و ترتیبات آینده آن بر اساس سیاستها و ملاحظات جدید مورد توافق قرار گیرد.
ایجاد مسیر جنوبی تنگه هرمز نقض صریح یادداشت تفاهم اسلامآباد بود
معاون حقوقی و بینالمللی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با تشریح نحوه اجرای بخش نخست بند پنجم یادداشت تفاهم اسلامآباد، گفت: جمهوری اسلامی ایران مسیر عبور و مرور کشتیها را در بخش شمالی تنگه هرمز و در نزدیکی جزیره لارک ایجاد و این مسیر را به سازمان بینالمللی دریانوردی اعلام کرد.
وی اظهار داشت: مسیر تعیینشده از سوی جمهوری اسلامی ایران، یک کریدور ورودی و خروجی برای عبور کشتیهای تجاری بود و اطلاعات مربوط به آن نیز به سازمان بینالمللی دریانوردی در لندن اعلام شد.
معاون حقوقی و بینالمللی وزیر امور خارجه افزود: در مقابل، آمریکا و عمان نیز مسیری را در بخش جنوبی تنگه هرمز و در آبهای داخلی عمان ایجاد و آن را به سازمان بینالمللی دریانوردی اعلام کردند؛ سپس کشتیها به سمت این مسیر هدایت شدند.
غریبآبادی با اشاره به اقدامات آمریکا برای جلوگیری از بازگشت کشتیها به مسیر شمالی، تصریح کرد: برخی کشتیها که با اخطار جمهوری اسلامی ایران ملزم به بازگشت و حرکت به سمت مسیر شمالی بودند، با تهدید و استفاده از پهپادها برای ادامه حرکت در مسیر جنوبی تحت فشار قرار گرفتند.
وی تأکید کرد: ایجاد مسیر جنوبی برای عبور کشتیها، مغایر با مفاد بخش نخست بند پنجم یادداشت تفاهم اسلامآباد و نقض صریح تعهدات مندرج در این توافق بود.
معاون حقوقی و بینالمللی وزیر امور خارجه با بیان اینکه نمیتوان عبور روزانه تعدادی کشتی از مسیر جنوبی را موضوعی کماهمیت تلقی کرد، گفت: جمهوری اسلامی ایران با توجه به مفاد و تعهدات مشخص مندرج در بند پنجم، به یادداشت تفاهم اسلامآباد پیوست و اجرای دقیق این تعهدات برای ایران اهمیت اساسی داشت.
غریبآبادی ادامه داد: اگر روند عبور کشتیهای تجاری از مسیر جنوبی ادامه پیدا میکرد، اعمال و تثبیت حاکمیت مؤثر جمهوری اسلامی ایران در تنگه هرمز با چالش جدی مواجه میشد و امکان تثبیت این حاکمیت در عمل از بین میرفت.
وی افزود: طرف آمریکایی اکنون به این جمعبندی رسیده است که جمهوری اسلامی ایران برای تثبیت حاکمیت خود در تنگه هرمز، از هیچ اقدامی هراس ندارد؛ حتی اگر این موضوع با خطر ازسرگیری جنگ همراه باشد.
معاون حقوقی و بینالمللی وزیر امور خارجه در عین حال تأکید کرد: این موضع نباید بهعنوان جنگطلبی یا تلاش جمهوری اسلامی ایران برای جنگافروزی تفسیر شود، بلکه ناظر بر اراده ایران برای دفاع از حقوق و منافع ملی خود است.
غریبآبادی با اشاره به ظرفیتهای دفاعی جمهوری اسلامی ایران گفت: جمهوری اسلامی ایران طی ۴۵ سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ظرفیت قابل توجهی در حوزه دفاع موشکی و توان بازدارندگی ایجاد کرده است؛ ظرفیتی که امکان مقابله با ابزارها و توانمندیهای دشمنان را فراهم میکند.
وی افزود: جمهوری اسلامی ایران اکنون ظرفیت جدیدی را نیز در حوزه دفاع و بازدارندگی شناسایی کرده که تنگه هرمز یکی از مهمترین ابعاد آن به شمار میرود.
معاون حقوقی و بینالمللی وزیر امور خارجه تصریح کرد: تنگه هرمز امروز به بخشی از امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده و علاوه بر این، یک ظرفیت و توان دفاعی مهم برای کشور محسوب میشود.
غریبآبادی با اشاره به ابزارهای مختلف دشمنان برای اعمال فشار بر جمهوری اسلامی ایران اظهار داشت: دشمنان ایران در سالهای گذشته از ابزارهای گوناگونی از جمله توسعه توانمندیهای نظامی و تسلیحات متعارف، حمایت از گروههای تروریستی، انجام عملیات علیه مردم بیگناه، بهرهگیری از موضوع حقوق بشر و اعمال تحریمها برای مقابله با جمهوری اسلامی استفاده کردهاند.
وی خاطرنشان کرد: همانگونه که دشمنان ایران برای اعمال فشار و مقابله با جمهوری اسلامی، ابزارهای متعددی ایجاد کردهاند، جمهوری اسلامی ایران نیز باید ظرفیتها و ابزارهای خود را برای دفاع از کشور و تأمین منافع و امنیت ملی افزایش دهد.