جمعهبازار کتاب اصفهان پس از 13 سال از پارکینگ خیابان آیتالله طالقانی به میدان امام علی (ع) منتقل شد. سختگیرانه نگاه نکنیم رفتن از پارکینگ به راستهبازار اقدام بزرگی است. اینکه جایگاه کتاب در جامعه شهری و پاتوق کتابخوانها و کتاب دوستها شایسته مکان و ارزشگذاری بیشتری است یا نه، فراتر از حوصله این گزارش است و فعلا مسئله مهم، مخالفان و موافقان این انتقال هستند که هرکدام به دلایلی مکان قبلی یا فعلی را موجهتر میدانند. برای رسیدن به تصویری روشن از وضعیت جمعهبازار کتاب اصفهان و شرایط انتقال آن علاوه بر گزارش میدانی، با طیبه فاطمی رئیس اداره کتابخانههای سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان، محمدرضا رهبری نویسنده و پژوهشگر و همچنین با احسان واعظ و رضا امینی از غرفهداران قدیمی جمعه بازار گفتوگو کردیم.
تودهای از آدمها کنار هم، تصویر کمتر دیدهشده در دوران کروناست، بااینحال در یکی از ورودیهای میدان امام علی(ع) که حدفاصل خیابان هاتف و ولیعصر قرار دارد، جمعهبازار کتاب برپاست. میزها زیر سقف راستهبازار در سه ردیف چیده شدهاند و جمعیت ماسکزده بین میزها در رفتوآمدند. دو ردیف از میزها به کتابهای کمکدرسی و یک ردیف به کتاب عمومی اختصاص یافته است. کتابهای پنجهزارتومانی رویهم ریخته شده است و در شلوغترین جای جمعهبازار همه به دنبال کتاب دلخواهشان هستند. بهغیراز میز کتابهای پنجتومانی که محل تجمع است، دیگر میزهای کتابهای عمومی مشتری بسیار کمی دارند. کتابها تنها ازنظر ظاهر دستدوم هستند و اگر بیشتر عناوین کتابها را از روی میزها دنبال کنی پیشنهاد جذابی در میان آنها نیست. کمتر کتابی را میتوان پیدا کرد که کنجکاوی برانگیز باشد یا حداقل مشابه آن را در کتابفروشیهای سطح شهر نبینیم. مخاطب غرفههای کتابهای درسی و کمکدرسی، اما همه دانش و آموز و دانشجو هستند و با خانوادههایشان برای خرید کتابهای رنگارنگ موسسـههای آموزشی آمدهاند. خریداران تازه که اولین بار است به جمعهبازار آمدهاند نکته مهم جمعیت است. اکثر آنها تا پیشازاین به جمعهبازار نرفتهاند و در مورد مسائل انتقال مکان و شرایط نمیتوانند صحبت کنند. امیر بیستساله که با همراه دوستش برای خرید کتاب آمده، مکان جدید جمعهبازار را به دلیل دسترسی راحت از چند طرف و پارکینگ مناسب انتخاب خوبی میداند. آقای یاوری دیگر مخاطب کتابهای عمومی است. او با کیفی کوچک بر دوش با آرامش در حال دیدن کتابهاست و به قول خودش در حال کتابگردی. او جا افتادن مکان جدید جمعهبازار را نیازمند زمان میداند: «پارکینگ طالقانی فضای خیلی خوب نداشت؛ اگرچه در مرکزیت شهر بود. البته اینجا هم خیلی از مرکز شهر دور نیست. بااینحال تازه چند هفته است جمعهبازار به میدان امام علی آمده و باید صبر کرد تا نتیجه این جابهجایی معلوم شود.»
به سراغ غرفهدارها که میرویــــــم چندنفری با بیان اینکه برای اولین بار است به جمعهبازار پیوستهاند صحبتی نمیکنند. علیرضا ملکی اما یکی از غرفهدارانی است که درباره مکان جدید جمعهبازار صحبت میکند: «جابهجایی تا مدتی روی بازار کار کتابفروشها تأثیر میگذارد و اطلاعرسانی هم انجامگرفته است، بااینحال، خیلیها از مکان جدید خبر ندارند و زمان میبرد تا دوباره استقبال قبلی شکل بگیرد. میدان امام علی چند ویژگی دارد که حسن بزرگی برای جمعهبازار است؛ ازجمله اینکه برخلاف پارکینگ طالقانی که فضای بسته و خفهای داشت، محیط باز و آزاد است. نکته بعدی دور بودن از کتابفروشیهای مرکز شهر است و مخاطبان میتوانند کتابهای دستهدوم و ارزان را با پیگیری پیدا کنند. بارها شده بود که مشتری کتاب را پیدا نمیکرد و بهاجبار برای خرید کتاب نو به آمادگاه میرفت.» از میان غرفهداران کتابهای عمومی هم آقای زمانی درباره انتقال مکان با ما صحبت میکند: «در کار ما شرایط محیط خیلی درگیر است و اگر هوا سرد شود و باد و باران داشته باشیم به کتابها آسیب میرسد. البته در حال حاضر به نظرم وضعیت بهتری نسبت به مکان قبلی یعنی پارکینگ دارد. اینکه فضا باز است و نور کافی هست و از چند خیابان امکان دسترسی وجود دارد نکات مثبت مکان جدید است.»