تمام علما و تمام ملت هم در اول نهضت عدالتخانه با «شیخ» همراه بودند. در اینجا انگلستان دید همان کسی که مایه شکست او در ماجرای قرارداد رژی است، حالا بیرقدار قیام دیگری شده است، لذا طبق همان قاعده «همراه شدن با جریان آب» عمل کرد و از همان راه، در مشروطه وارد شد و نفوذ کرد. خلاصه انگلستان با بهرهبرداری از عوامل خود در ایران و مداخله دادن پی در پی آنها ناگهان توانست این [تحصن]را به سفارت انگلیس بکشاند!
جوان آنلاین: گفتوشنود منتشر نشده و پرنکتهای که آغازین بخش از آن را پیشرو دارید از سوی مورخ نامی زندهیاد حجتالاسلام والمسلمین علی ابوالحسنی (منذر) با عالم مجاهد زندهیاد آیتالله حاج شیخ حسین لنکرانی درباره زمانه و کارنامه شهید آیتالله شیخ فضلالله نوری انجام گرفته است. تاریخ این مصاحبه به سال ۱۳۶۱ بازمیگردد. نکته مهم در این باره آن است که مرحوم لنکرانی و پدرش از مراودان شیخ شهید بودهاند و راوی فقید از سیره آن عالم مجاهد، خاطرات فراوان در ذهن داشته و در این مقام و نیز در گفتارها و تحلیلهای دیگر، آن را دستمایه ارزیابی خویش از کارنامه وی و در نگاهی کلیتر رویداد مشروطیت قرار میداده است. این گفتوگو به مناسبت سالروز شهادت شیخ و نیز صدور فرمان مشروطیت به شما تقدیم میشود. امید آنکه مشروطهپژوهان و عموم علاقهمندان را مفید و مقبول آید.
***
استاد ابوالحسنی (مُنذِر): در محضر حضرت آیتالله «حاج شیخ حسین لنکرانی» هستیم. میدانید که در این روزها، انقلاب ما در حال ورود به مرحله حساستری است. تمام توطئههایی که همواره در طول تاریخ از ناحیه دشمنان آشکارِ خارجی یا دشمنان نقابدار و نفوذی داخلی، علیه نهضتهای اصیل ملی و اسلامی ما در اشکال مختلف سر بر میداشته، امروز هم پابرجاست. برای بصیرتمندی و ایستادگی در برابر این توطئهها، طبعاً به بهرهگیری از تجربیات گرانبار تاریخی خود نیاز داریم تا با موضعگیریها و عملکردهای دقیق و اصولی رهبران دینی جامعه و فقیهان مجاهد شیعه در مقاطع گوناگون تاریخ آشنا شویم. از جمله برهههای حساس در تاریخ معاصر ایران که به بازخوانی آن نیازمندیم، مقطع تاریخ مشروطه و موضعگیریهای دقیق و اصیل شهید آیتالله حاج شیخ فضلالله نوری است. آشنایی با این تجربیات ارجمند، ما را بر آن داشت که به تاریخ بازگردیم و با واقعیات و حوادث تاریخ مشروطه و موضعگیریهای شیخ شهید بیشتر آشنا شویم. چه بهتر که تاریخ را بهجای اینکه از قلمهای مشکوک و نگارشهای جهتدار فراماسونها یا فراماسونمآبها بشنویم، از زبان بزرگمردانی همچون آیتالله حاج شیخ حسین لنکرانی بشنویم که خود از نزدیک شاهد و ناظر آن صحنههای حساس بودهاند و در هفتاد و اندی سال اخیر پس از مشروطه، نهتنها از وجدانهای بیدار و آگاه تاریخ قرن اخیر هستند، بلکه به نوعی موجد برهههایی از تاریخ معاصر نیز به شمار میروند. اگر فرصت و توفیقی باشد و این برنامه به خواست خداوند ادامه یابد، شاید مجملی از خیزشها و نهضتهای مستمر ضد استبدادی و ضد استعماری ملت ایران – که ریشه در فطرت پاک، روح حماسی، فرهنگ اصیل اسلامی و ولایت آنان نسبت اهلبیت (ع) دارد – را برای شما بازگو کنیم.
اکنون به منظور پرهیز از طولانی شدن کلام، رشته سخن را به خود ایشان میسپاریم تا از آنچه بر ملت ایران در تاریخ مشروطه گذشت، سخن بگویند و نیز در باب شیخ شهید (ره) که نماد موضعگیریها و عملکردهای اصیل اسلامی در برابر بدعتها و فتنههای آن دوران بود، نکات خود را بفرمایند.حضرت آیتالله! از شما سپاسگزاریم که وقت ارزشمند خود را در اختیار ما قرار دادید.
آیتالله شیخ حسین لنکرانی: بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ وَ بِهِ نَستَعین. زمینه سؤالات شما بهگونهای است که میدان وسیعی میطلبد. از آنجا که گفتید هر چه میدان وسیعتر باشد، بهتر به این مناسبت به خود حق میدهم که اجمالاً از مبادی و مبانی تاریخ شروع کنم تا در ادامه به مقصد اصلی بحث وارد شوم.