خط ۳ متروی مشهد، طولانیترین و عمیقترین مسیر قطار شهری این کلانشهر با طول ۵/۲۸ کیلومتر و ۲۴ ایستگاه افتتاح شد ایستگاه متروی شهدای مشهد در حال حاضر بزرگترین ایستگاه جزیرهای کشور و غرب آسیا به شمار میرود
جوان آنلاین: با توجه به جایگاه راهبردی شهر مشهد بهعنوان قطب زیارتی ایران و جهان اسلام، توسعه زیرساختهای حملونقل عمومی نهتنها یک ضرورت اجتماعی و خدماتی، بلکه یک محرک اقتصادی کلان به شمار میرود. حضور سالانه بیش از ۲۰ میلیون زائر داخلی و خارجی در این شهر، تقاضا برای حملونقل سریع، امن و مقرونبهصرفه را بهشدت افزایش داده است. از این رو، توسعه خطوط مترو بهویژه خط ۳ که ایستگاههایی، چون بابالجواد (ع) و شهدا را در مجاورت حرم مطهر امام رضا (ع) پوشش میدهد، فراتر از یک پروژه عمرانی، به یک برنامهریزی هوشمندانه در راستای ساماندهی ترافیک شهری، کاهش مصرف سوخت، کاهش آلودگی هوا و افزایش بهرهوری اقتصادی مبدل شده است. اجرای این پروژه از سوی قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا (ص) با استفاده از توان داخلی و مشارکت تولیدکنندگان ایرانی، نقش کلیدی در حمایت از اقتصاد ملی و اشتغالزایی پایدار ایفا کرده است. در همین راستا با سردار محمدرضا رحمانی، مدیرعامل هلدینگ راه و شهرسازی قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا (ص) به گفتوگو نشستیم.
با توجه به جایگاه زیارتی و جمعیتی مشهد، توسعه مترو در این کلانشهر چه ضرورتی دارد؟
شهر مشهد مقدس بهواسطه وجود مضجع شریف امام رضا (ع) سالانه میزبان بیش از ۲۰ میلیون زائر از سراسر ایران و کشورهای اسلامی است. این عدد تنها محدود به ایام خاص نیست و روند رو به رشد آن همزمان با توسعه زیرساختهای گردشگری، نشاندهنده نیاز فزاینده به حملونقل عمومی کارآمد است. علاوه بر آن با جمعیتی بالغبر ۶/۳ میلیون نفر، مشهد دومین کلانشهر کشور محسوب میشود و ترافیک سنگین شهری، استفاده گسترده از خودروهای شخصی و محدودیتهای معابر، نیاز به زیرساختهای حملونقل ریلی را دوچندان کرده است. به همین دلیل توسعه خطوط مترو از سالها قبل در دستور کار مدیریت شهری قرار گرفت. تاکنون شش مسیر برای قطار شهری مشهد طراحی شده که خطوط یک و دو هماکنون فعالند. آخرین ایستگاه خط ۲ (ایستگاه شهید فکوری) نیز بهتازگی در اردیبهشت ۱۴۰۴ افتتاح شد. فاز اول خط ۳ نیز که شامل ۵/۶ کیلومتر تونل و ایستگاههای ترمینال، بابالجواد (ع) و شهداست، به بهرهبرداری رسیده و آماده خدماتدهی به زائران و شهروندان است.
قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا (ص) چه نقشی در اجرای پروژههای مترو بهویژه در مشهد ایفا کرده است؟
قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا (ص) در حوزه مترو، یکی از بازوهای قدرتمند اجرایی کشور به شمار میرود. این قرارگاه در حال حاضر بیش از ۱۲ پروژه مترویی را در هشت کلانشهر ایران اجرا میکند و با هدف ساخت بیش از ۲۵۰ کیلومتر مترو و ۱۳۵ ایستگاه، گام بلندی در توسعه شهری و حملونقل عمومی کشور برداشته است. در مشهد، قرارگاه مسئولیت اجرای سه خط مهم ۲، ۳ و ۴ را بر عهده دارد. تاکنون با تکیه بر توان فنی داخلی، موفق به اجرای حدود ۱۷۶ کیلومتر تونل و ۴۲ ایستگاه شده است. امروز با افتتاح سه ایستگاه خط ۳، این عدد به ۴۵ ایستگاه افزایش یافت. پروژههایی نظیر خط ۱۰ متروی تهران، خطوط مترو در تبریز، شیراز، قم، اسلامشهر، پرند و هشتگرد نیز در اختیار قرارگاه است. نکته قابلتوجه، بهرهگیری قرارگاه از تولیدکنندگان داخلی، پیمانکاران بخش خصوصی و ماشینآلات پیشرفته همچون TBM (حفار تماممکانیزه) است که آن را به بزرگترین مجموعه فعال در حوزه مترویی کشور تبدیل کرده است.
خط ۳ مترو مشهد چه ویژگیهای منحصربهفردی دارد؟
خط ۳ متروی مشهد، طولانیترین و عمیقترین مسیر قطار شهری این کلانشهر با طول ۵/۲۸ کیلومتر و ۲۴ ایستگاه است. این خط شمالغرب شهر (قاسمآباد) را به جنوبشرق (شهرک ابوذر) متصل میکند. از مهمترین ویژگیهای آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
* اولین محور ریلی زیارت در کشور با اتصال مستقیم ایستگاه پایانه مسافربری به حرم مطهر امام رضا (ع)
* دو ایستگاه اصلی زیارتی در مجاورت حرم: ایستگاه بابالجواد (ع) و ایستگاه شارستان
* اتصال به شریانهای اصلی حملونقل شهری از جمله فرودگاه، راهآهن و ترمینال
* ایستگاه شهدا: عمیقترین ایستگاه مترویی مشهد با عمق ۴۵ متر زیر تراز آبهای زیرزمینی و بزرگترین ایستگاه جزیرهای کشور (دوقلو برای خطوط ۳ و ۴)
* معماری ایرانی – اسلامی در ایستگاههای خاص مثل بابالجواد (ع) و میدان شهدا
* استفاده از ریل ملی برای نخستینبار در سطح پروژههای مترویی کشور
* تأکید بر توان داخلی: استفاده از شرکتهای ایرانی در تولید تجهیزات تخصصی نظیر پلهبرقی سختکار، سیستمهای برق و سیگنالینگ، سیستم AFC، ریل سوم و …
پروژه چه دستاوردهای اجرایی و رکوردهای فنی ثبت کرده است؟
حجم عملیات اجرایی در خط ۳ مشهد کمنظیر است. برخی از آمارهای قابل توجه شامل:
۱۲۲/۱ میلیون مترمکعب خاکبرداری (معادل ۱۶۰ هزار کامیون)
۳۶ هزار تن آرماتوربندی (برابر با ۱۵۰ برج ۲۰ طبقه)
۳۴۵ هزار مترمکعب بتنریزی (معادل هزار و۴۰۰ ساختمان پنج طبقه)
بیش از ۲۰ کیلومتر تونل حفاریشده
۱۸هزار و۵۰۰ قطعه تراورس نصبشده
هزار و ۳۱۸ تن ریل برای ۲۴ کیلومتر مسیر
در فاز اول بهرهبرداری، عملیات روسازی مسیر به طول شش کیلومتر با تلاشی شبانهروزی در مدت تنها شش ماه اجرا شد که شامل:
۳۸هزار و۵۰۰ مترمکعب بتن پرکننده
۵۱هزار مترمکعب بتن اسلب
اجرای سه دستگاه کراساور و دو دستگاه سوزن
نصب ۱۲کیلومتر ریل سوم و اجرای ۳۹هزار متر مربع فرش PU
رکورد مهم این بخش، بتنریزی ۳۰۰ متر طول در روز برای اسلب بتنی است که در سطح کشور بیسابقه بوده است.
چرا این خط بهعنوان پروژهای زیارتی شناخته میشود؟
خط ۳ بهصورت ویژه برای خدمترسانی به زائران طراحی شده است. قرار گرفتن ایستگاه ترمینال در مسیر این خط، به انتقال مستقیم مسافران ورودی از سراسر کشور به حرم مطهر کمک میکند. همچنین ایستگاه بابالجواد (ع) که در نزدیکی حرم قرار دارد، یکی از مهمترین ورودیهای حرم است. طراحی معماری این ایستگاه با الهام از فضای معنوی بارگاه رضوی، نقش مهمی در ایجاد حس معنویت و هویت شهری برای زائران ایفا میکند.