مرکز آمار از افت فصلی تولید ناخالص داخلی میگوید، اما مرکز پژوهشهای مجلس از رشد مثبت در مرداد خبر میدهد
جوان آنلاین: آنچه مسلم است این است که اقتصاد وضعیت خوبی ندارد و مردم این حال ناخوش اقتصاد را با شاخص «جیب» شان خوب لمس میکنند. با این حال ظاهراً شاخصها روایت دیگری دارند؛ از یکسو شاهد کاهش فصلی تولید ناخالص داخلی طبق گزارش مرکز آمار و از سوی دیگر، شاهد رشد ماهانه مرداد از دید مرکز پژوهشهای مجلس هستیم. بر اساس دادههای یک گزارش، GDP با نفت در بهار نسبت به زمستان، ۰/۱درصد کاهش یافته است. در مقابل، گزارشی دیگر از رشد ۲/ ۳درصدی اقتصاد در مرداد سخن میگوید. این دو روایت آماری، هم در بازههای زمانی و هم در روش تحلیل و تأکید بر بخشهای اقتصادی نیز تفاوت دارند. افت در کشاورزی و نفت از یکسو و رشد در بخش خدمات از سوی دیگر، نمایی متضاد از وضعیت فعلی را ترسیم میکنند. دلیل این تفاوت در چیست؟ آیا صرفاً تفاوت در روشهای محاسبه است، یا واقعاً با نوسانات متناوب اقتصادی مواجهایم؟
اقتصاد کشورمان، مانند هر اقتصاد پویای دیگری، فراز و نشیبهای خاص خود را دارد. گزارشهای آماری، مانند نقشهای برای مسیریابی، به ما کمک میکنند تا بفهمیم کجا ایستادهایم و به کدام سمت میرویم. در تابستان ۱۴۰۴، دو نهاد، یعنی مرکز آمار ایران و مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، گزارشهایی منتشر کردند که هر کدام گوشهای از وضعیت اقتصادی کشور را روشن میکنند. این گزارشها، یکی با نگاه فصلی و دیگری با تمرکز ماهانه، اطلاعاتی درباره تولید ناخالص داخلی (GDP) و عملکرد بخشهای مختلف اقتصادی ارائه میدهند. اما تفاوتهای این دو گزارش، پرسشهایی را در ذهن ایجاد میکند، اینکه چرا اعداد و ارقام متفاوت هستند؟ کدام بخشها بهتر عمل کردهاند و کدامیک نیاز به توجه بیشتری دارند؟
نگاهی به ۳ ماهه اول ۱۴۰۴
مرکز آمار ایران که مرجع اصلی آمارهای رسمی کشور است، در گزارش خود که در ۳۱ شهریور ۱۴۰۴ منتشر شد، وضعیت اقتصاد کشورمان را در سهماهه اول سال ۱۴۰۴ (فروردین تا خرداد) بررسی کرده است. این گزارش نشان میدهد تولید ناخالص داخلی (GDP) کشور به قیمتهای ثابت سال ۱۴۰۰، با احتساب نفت به ۲۴/۲۷۰هزار میلیارد ریال و بدون احتساب نفت به ۱۸/۰۶۴هزار میلیارد ریال رسیده است. این اعداد در مقایسه با سهماهه اول سال ۱۴۰۳، به ترتیب کاهش ۱/۰ درصدی و ۰/۴درصدی را نشان میدهند. به عبارت ساده، اقتصاد در این دوره، چه با نفت و چه بدون آن، اندکی کوچکتر شده است. وقتی به بخشهای مختلف اقتصاد نگاه میکنیم، تصویر کمی پیچیدهتر میشود. بخش کشاورزی با کاهش ۲/۷درصدی، بدترین عملکرد را داشته است. این کاهش احتمالاً به دلیل چالشهایی مثل کمآبی، تغییرات اقلیمی یا مشکلات در زنجیره تأمین نهادههای کشاورزی رخ داده است. بخش صنایع و معادن هم رشد منفی ۰/۳درصدی را ثبت کرده که نشاندهنده چالشهایی در تولید صنعتی یا استخراج معادن است. در مقابل، بخش خدمات با رشد مثبت ۰/۵درصدی، کمی امیدوارکنندهتر عمل کرده است. این بخش شامل فعالیتهایی مثل تجارت، حملونقل، بانکداری و خدمات عمومی است که به نظر میرسد، توانستهاند بخشی از فشارهای اقتصادی را جبران کنند. مرکز آمار این محاسبات را بر اساس طبقهبندی استاندارد بینالمللی انجام داده و اقتصاد را به ۱۸بخش اصلی و ۵۰زیربخش تقسیم کرده است. مثلاً بخش کشاورزی شامل زراعت، دامداری، جنگلداری و ماهیگیری است، در حالی که صنایع و معادن شامل استخراج نفت و گاز، تولید صنعتی و تأمین آب و برق میشود. بخش خدمات هم طیف گستردهای از فعالیتها از خردهفروشی تا آموزش و سلامت را در برمیگیرد. این گزارش، مانند یک عکس فصلی، تصویری کلی از اقتصاد در بهار ۱۴۰۴ ارائه میدهد.