سیوهشتمین دوره جشنواره جهانی فجر این روزها به صورت فیزیکی و مجازی در حال برگزاری است؛ جشنوارهای که سال گذشته به دلیل شیوع کرونا برگزار نشد و امسال با بهرهمندی از تجارب جشنوارههای سینمایی جهان که طی یکسال گذشته برگزار شدند، توانست برنامههای خود را از سر بگیرد.
جشنوارهای که امسال ششمین سال استقلال خود را جشن میگیرد، دبیر جدیدی را به خود میبیند. در دوره اول جشنواره جهانی «علیرضا رضاداد»، در چهار دوره بعدش «رضا میرکریمی» و حالا در این دوره «محمدمهدی عسگرپور» دبیر این رویداد جهانی بودهاند تا انتقاد به یکسری افراد برای اتفاقهای سینمایی، اینجا هم تکرار شود و جشنواره جهانی نیز از همان آدمهایی بهره ببرد که عموما در سایر اتفاقهای این سالهای سینمای ایران، به عنوان دبیر و رئیس حاضر بودهاند. کاخ جشنواره امسال هم مانند همیشه، پردیس چارسوست؛ با این تفاوت که سالن روباز این سینما نیز به پخش فیلم میپردازد. ضمن اینکه سالن روباز سینما کانون و دو سالن از پردیس آزادی نیز به نمایش فیلمهای جشنواره جهانی مشغول هستند. برای این دوره جشنواره جهانی با وجود یکسال تعطیلی، انتظار چندانی در بخش آثار جهانی و ورکشاپها نمیرفت؛ اما استقبال فیلمسازان و دوستداران سینما، فراتر از چیزی بود که تصور میشد. در بخش رقابتی سینمای سعادت امسال 30فیلم، جلوهگاه شرق 22فیلم، مستند 10فیلم، جشنواره جشنوارهها 20فیلم، شاخههای زیتون 8 فیلم، نمایش ویژه 6فیلم، فیلمهای کلاسیک مرمتشده 15فیلم، مرور سینمای دانمارک 6 فیلم و در بخش ژانر معاصر نیز 6 فیلم نمایش داده خواهند شد که آمار بسیار خوبی برای یک جشنواره جهانی پس از یکسال تعطیلی به شمار میرود. البته نکته قابل توجه در بخش آثار این است که امسال، فیلمهای ایرانی چندانی در جشنواره حضور ندارند. در دورههای قبلی، بسیاری از فیلمهایی که جواز حضور در جشنواره ملی فجر را به دست نیاورده بودند، در جشنواره جهانی نمایش داده میشدند و همین، بهانه خوبی به دست منتقدان این رویداد میداد چرا که آنها معتقد بودند جشنواره جهانی با این اقدام درصدد شلوغ نشاندادن استقبال از فیلمهای خود است، درحالیکه از فیلمهای جریان اصلی فستیوال، استقبال چندانی به عمل نمیآید. در جشنواره این دوره، تنها چند فیلم ایرانی حضور دارند مانند «شهربانو»، «سرگیجه»، «گیسوم»، «میجر»، «صحنهزنی»، «بوتاکس»، «سیارک» و «دشت خاموش». استقبال مخاطبان نیز از این فیلمها صورت میگیرد و سالنهای نمایش این آثار تقریبا تکمیل شده و ظرفیت فروش بلیت نیز خیلی زود پر میشود. در سالنهای دیگر که فیلمهای خارجی نمایش داده میشوند اما استقبال چندانی به عمل نیامده و گاهی، فیلمی با دو یا سه نفر مخاطب، به نمایش درمیآید.
یکی از امتیازهای تفکیک جشنواره جهانی از جشنواره ملی، تمرکز حرفهایتر بر مقولات اصیل یک فستیوال مطرح بینالمللی است. اتفاقی که در گام نخست سبب شد تا دایره کشورهایی که در جشنواره فجر شرکت میکردند از حداکثر 20 کشور، به بیش از 60 کشور افزایش پیدا کند. در این میان، اتفاقی که افتاد این بود که پیشتر، جشنواره ادغامنشده فجر، پذیرای آثاری از کشورهای همسایه بود که صنعت چندانی در سینما نداشتند. اما در دورههایی که این دو رویداد از یکدیگر جدا شدند، تمرکز ویژه جشنواره، روی سینمای روسیه و کشورهای استقلالیافته از شوروی سابق است. همانگونه که در جشنواره امسال هم پیداست، حجم قابل توجهی از آثار، مربوط به این کشورهاست که سینمای چندان مطرحی ندارند و به دلیل گمنامی آثار و سازندگانشان، استقبال چندانی هم از آنها صورت نمیگیرد. در بخش فیلمهای ایرانی حاضر در جشنواره نیز باید گفت که نام فیلمها و گاهی سازندگانشان، بسیار بزرگتر از محتوای آنهاست. همچنان فیلمسازان طراز اول کشور و آثار جریانساز سینمایی ما، جشنواره ملی را به این رویداد ترجیح داده و از اعطای فیلمشان به جشنواره جهانی امتناع میورزند. به همین دلیل است که جشنواره جهانی طی این سالها، مأمن خوبی برای فیلمهایی است که در جشنواره ملی پذیرفته نشده و کیفیت آنها زیر سؤال است. فیلمهایی که توانستهاند بهواسطه بازیگران یا کارگردانشان، یک جریان رسانهای به راه انداخته و اینطور در ذهن مخاطب جا بیندازند که اثری مهم هستند که جشنواره ملی فجر، به دلایل دیگری غیر از محتوا، از حضور آنها ممانعت به عمل آورده است. بنابراین بزرگترین نقیصه جشنواره جهانی فجر، کیفیت پائین فیلمهای شرکتکننده در آن است که سبب شده این جشنواره نهتنها در عرصه بینالمللی چندان برای سینمادوستان مطرح نباشد، بلکه استقبال چندانی هم از جانب مردم کشورمان از آثار این رویداد صورت نپذیرد.