دوره پیش از تولد، مرحله اساسی در رشد انسان است که رحم نسبت به محیط اطرافش بسیار حساس و آسیب پذیر است. اگر در این دوران جنین آسیب ببیند درمان آن بسیار دشوار و یا غیر ممکن است. در این مطلب با تمامی عواملی که ممکن است به جنین آسیب وارد کند آشنا میشویم.
هر عاملی که در دوران تکامل رویانی و در طی رشد و نمو جنین باعث تغییر در شکل و عملکرد اندام جنین شود را، تراتوژن مینامند. این کلمه ریشه یونانی دارد و به معنای هیولا است. تراتوژن ممکن است در غالب یک ماده شیمیایی، مصرف دارو، یک عامل فیزیکی و محیطی، تشعشعات، بیماری در مادر باردار، عفونت، فشارهای عصبی، اضطراب، مشکل ژنتیکی یا حتی تغییر در متابولیسم بدن مادر، با ایجاد اختلال در برخی فرآیند های خاص فیزیولوژیک، سبب مرگ سلولی، تغییر در رشد بافتها و یا تمایز سلولی غیر طبیعی شود. باید بدانید که هیچ ماده تراتوژن مطلقی وجود ندارد بلکه به شرایط، زمان و مقدار برخورد بستگی دارد، اما آسیبهایی که تراتوژنها وارد میکنند معمولا ساده و قابل درک نبوده و به چندین عامل بستگی دارد. از دیدگاه ژنتیکی حساسیت در برابر تراتوژنها در افراد مختلف، متفاوت است و همین علت باعث شده است که تا به امروز ماده تراتوژن، صد در صد شناخته شده نباشد.