اقتصاد۲۴- بازار ارز در روز چهارشنبه شاهد جهشی قابلتوجه در قیمتها بود؛ جهشی که توجه فعالان اقتصادی و افکار عمومی را به خود جلب کرد. در ابتدای هفته، هر دلار آمریکا در بازار نقدی با قیمتی در حدود ۱۵۰ هزار تومان معامله میشد، اما با نزدیک شدن به روزهای پایانی هفته، نرخها به سطوحی بالاتر از ۱۷۰ هزار تومان رسید. این افزایش سریع و محسوس، نشانهای از تغییر شرایط بازار و برهم خوردن تعادل نسبی میان عرضه و تقاضا تلقی میشود. بررسی روندهای اخیر نشان میدهد که این رشد ناگهانی قیمت، همزمان با از سرگیری تدریجی فعالیتهای اقتصادی رخ داده است. پس از گذشت حدود یک هفته از آغاز اردیبهشت ماه، بازار نقدی دلار همچنان از عمق کافی برخوردار نبود و بسیاری از فعالان اقتصادی، بهویژه صاحبان کسبوکارها، در وضعیت انتظار به سر میبردند. فضای مبهم پس از آتشبس و نامشخص بودن نتیجه مذاکرات، سبب شده بود تصمیمگیریها به تعویق بیفتد و تقاضای موثر در بازار ارز شکل نگیرد. با این حال، در شرایطی که وضعیت موجود تداوم یافت و نشانه روشنی از تغییرات سیاسی یا اقتصادی مشاهده نشد، بازارها بهتدریج فعالیت عادی خود را از سر گرفتند. همین بازگشایی نسبی کسبوکارها، به افزایش تقاضا در بازار ارز دامن زد و فشار قیمتی را تشدید کرد.
در سوی دیگر بازار، عرضه ارز نیز با محدودیتهای جدی مواجه شد. شرکتهای صادراتمحور، بهویژه در صنایع پتروشیمی و فولاد، در پی حملات اسرائیل و آمریکا آسیب دیدند و بخشی از ظرفیت تولید آنها با اخلال روبهرو شد. این اختلالات، توان صادراتی این شرکتها را کاهش داد و جریان ورود ارز به کشور را تحت تاثیر قرار داد. علاوه بر این، گمرک با هدف تامین نیاز داخلی، صادرات محصولات فولادی را ممنوع اعلام کرد. این تصمیم اگرچه با هدف تنظیم بازار داخلی اتخاذ شد، اما در عمل موجب شد شرکتهای فولادی صادراتمحور از بخش مهمی از درآمدهای ارزی خود محروم شوند. مجموع این عوامل، یعنی افزایش تقاضا در نتیجه بازگشت فعالیتهای اقتصادی و کاهش عرضه به دلیل محدودیتهای تولید و صادرات، شکاف میان عرضه و تقاضای ارز را عمیقتر کرده است. این عدم تعادل، بهطور طبیعی خود را در قالب افزایش قیمت نشان داده و نوسانات بازار ارز را تشدید کرده است. در چنین شرایطی، ضرورت دارد سیاستگذاران اقتصادی با اتخاذ راهکارهای موثر، از تداوم روند افزایشی قیمت ارز جلوگیری کرده و ثبات نسبی را به بازار بازگردانند. در ادامه، راهکارهایی برای مقابله با افزایش قیمت ارز مورد بررسی قرار خواهد گرفت.