اقتصاد۲۴ – با وجود افزايش نرخ ارز در يكي، دو سال گذشته كه انگيزه قاچاق كالا به داخل كشور را كاهش داده است؛ با توجه به كشفيات موجود تخمين زده ميشود كه سالانه 20 ميليارد دلار كالا به ايران قاچاق ميشود. اين آمار از 6 سال پيش به اين طرف با اندكي كم و زياد شدن در نوسان بوده؛ اما نكته مهم تمهيداتي است كه دولت براي كاهش ميزان قاچاق در نظر گرفته و تاكنون جواب نداده است. از جمله اين تمهيدات، سامانه جامع تجارت و پنجره واحد تجاري است كه اولي هنوز تكميل نشده و دومي نيز يك پروژه نه چندان موفق بوده است.
كارشناسان اقتصادي معتقدند؛ به طور معمول 5 عامل باعث ميشود تا شبكه پيچيده قاچاقچيان حتي در زماني كه سيگنال نرخ ارز به سود بازار محصولات قاچاق نيست نيز بتوانند به كار خود ادامه دهند. عامل اول حاشيه امن قاچاقچيان است و اينكه قاچاقچيان ميدانند درصد كشف كالاي قاچاق و از دست رفتن سرمايه و دستگيري آنان چندان بالا نيست. دومين مورد حاشيه سود بسيار بالاي كالاي قاچاق است كه بدون پرداخت عوارض و تعرفههاي گمركي وارد كشور شده و سود زيادي براي زنجيره تامينكنندگان دارد. عامل سوم كه در دسته عوامل اقتصادي قاچاق كالا قرار ميگيرد، ممنوعيت ورود صدها قلم كالاست كه در شرايط محدود بودن منابع ارزي در زمره كالاي لوكس قرار گرفته و وارد نميشوند. اما نياز مصرفكنندگان به برخي كالاها باعث ميشود تا بازار كالاي قاچاق همچنان داغ باشد، عامل چهارم عدم توجه و تاكيد مصرفكنندگان داخلي به مصرف كالاي ايراني است و عامل پنجم نيز شناسايي دشوار كالاي قاچاق در ميان انبوه كالاهاي موجود در بازار است.
حجم بالاي 20 ميليارد دلاري قاچاق كالا به كشور نشاندهنده وجود زنجيره لجستيكي قدرتمند در پشت پرده روابط اقتصادي دارد. اين ميزان ورود يا خروج كالاي قاچاق نياز به نيروهاي كار براي پياده كردن محمولهها، انبارهاي پنهان براي تجميع موقت آنها، بازاريابي و فروش آنها به فروشگاههايي در سراسر كشور و يك ساختار لجستيكي پيچيده براي انتقال آنها به شهرهاي مختلف دارد كه مشخص نيست چگونه قرار است برچيده شود؟
موسي احمدزاده، عضو هياترييسه اتاق مشترك بازرگاني ايران و كانادا درباره قاچاق ۲۰ ميليارد دلاري كالا به «اعتماد» گفت: رقمي كه عنوان ميشود چندان موثق نيست و ممكن است بيشتر يا كمتر از اين ميزان باشد اما نكتهاي كه بايد به آن توجه كرد اين است كه ايران داراي ۱۵ مرز در سراسر كشور است و جلوگيري از ورود و خروج كالاي قاچاق در اين مرزها هم كار آساني نيست، هر چند در اين سالها ستاد مبارزه با قاچاق كالا و ارز تلاش خود را در خصوص جلوگيري از قاچاق به كشور كرده است اما همچنان با اين پديده شوم روبرو هستيم.