سهام عدالت به عنوان یکی از مهمترین پروژههای اقتصادی بوده که به علت عضویت حدود ۵۰ میلیون شهروند ایرانی عمومیترین مساله اقتصادی بعد از یارانهها است. هر چند استارت پرداخت سهام عدالت از ۱۷ سال گذشته زده شد، اما هنوز این پروژه نه تنها به سرانجام نرسیده بلکه کلاف آن هر روز پیچیدهتر میشود. از سال ۹۹ و پس از آزادسازی سهام عدالت و در پی آن ریزش شدید بورس، دولت وقت تصمیم به توقف فروش آن در بورس گرفت و حالا در شرایطی که ارزش این سهام رو به روز افزایش یافته و حالا به حدود ۳۳ میلیون تومان رسیده، امکان فروش آن همچنان وجود ندارد و البته چشم اندازی در این زمینه نیز موجود نیست.
اختصاصی جوان آنلاین: از نهم اردیبهشت ۹۹ به سهامداران اجازه داده شد که یکی از دو روش مستقیم و غیرمستقیم را برای مدیریت سهام خود انتخاب کنند. در نهایت از میان ۴۹میلیون مشمول سهام عدالت ۱۹میلیون نفر روش مستقیم و ۳۰میلیون باقیمانده روش غیرمستقیم را انتخاب کردند تا سهامدار شرکتهای سرمایهگذاری سهام عدالت باشند. از همان روز اول به ۱۹میلیون نفری که روش مستقیم را انتخاب کرده بودند اجازه فروش در بازار سرمایه داده شد. بر همین اساس میتوانستند در ابتدا ۳۰درصد و چندی بعد ۳۰درصد باقیمانده را از طریق کارگزاریها یا بانکها بهفروش برسانند و قرار بود ۴۰درصد باقیمانده نیز در بهمن ماه همان سال ۹۹ آزاد شود، اما به علت سقوط بازار این وعده هرگز تحقق نیافت و حتی بسیاری از افراد نتوانستند ۳۰ تا ۶۰درصد سهام خود را بفروشند. از آبان سال ۹۹ معامله سهام عدالت متوقف است و هنوز نیز دارندگان سهام عدالت مستقیم در انتظار رفع توقف برای فروش سهام خود هستند.
در این شرایط دولت برای فروش سهام عدالت بر سر دو راهی است. از سویی فروش سهام عدالت می تواند همانند سال ۹۹ روزهای تلخ بازار سرمایه را تکرار کند و از طرفی دیگر توقف آن به شکل کنونی نیز در طولانی مدت امکان پذیر نیست. با توجه به اینکه سبد سهام عدالت در مجموع از ۴۹شرکت بزرگ همانند فولاد، پالایش نفت تهران، ملی مس ایران، بانک ملت، ایرانخودرو، مخابرات ایران، سایپا، بانک تجارت، بانک صادرات، پالایش نفت شیراز، پالایش نفت اصفهان، کشتیرانی جمهوریاسلامی ایران تشکیلشده، این نگرانی در میان سیاستگذاران وجود دارد که با آزادسازی سهام عدالت مجددا بورس در مسیر نزولی قرار گیرد؛ کمااینکه در حال حاضر نیز شرایط بورس شرایط حساس و ویژه ای است. هر چند کارشناسان به ارزش بالای بورس و همچنین جامانگی آن از تورم نسبت به سایر بازارها تاکید دارند، اما گویی بازار سرمایه به دنبال بهانه ای برای ریزش است. در این شرایط با توجه به اینکه حدود ۵۰ میلیون ایرانی دارنده سهام عدالت هستند؛ طبیعتا تصمیم در آزادسازی آن بازار سرمایه را با چالش های زیادی رو به رو می کند.
سهام عدالت از زمان آزادسازی تا به امروز نوسانهای بسیار زیادی داشته و حتی در نیمه پاییز سالگذشته ارزش سهام عدالت به حدود ۴۰درصد ارزش واقعی رسید. اما در حال حاضر بازدهی روزانه و هفتگی شاخص تا حدودی مثبت است وبر این اساس ارزش سهام عدالت رشد کرده است.