سالروز میلاد کریمه اهل بیت (ع) است؛ بانویی که ایرانیان به واسطه میزبانی بارگاه ملکوتی ایشان در قم و برادر دردانهشان، امام رضا (ع) در مشهد مقدس، همواره به خود بالیدهاند. حضرت معصومه (س) در خاندانی که سرچشمه علم و تقوا و فضایل اخلاقی بود، متولد شد. نام شریف آن بزرگوار فاطمه و مشهورترین لقب آن حضرت، «معصومه» است. پدر بزرگوارش امام هفتم شیعیان حضرت موسی بن جعفر (ع) و مادر مکرمهاش حضرت نجمه خاتون (س) است، که مادر امام هشتم نیز است.
حضرت معصومه (س) در روز اول ذیقعده سال ۱۷۳ هجری قمری در مدینه منوره به دنیا آمد، اما دیری نپایید که در همان سنین کودکی با مصیبت شهادت پدر گرامیاش در حبس هارون در بغداد مواجه شد. پس از آنکه پدر بزرگوار ایشان به شهادت رسید، فرزند ارجمند آن امام، یعنی حضرت رضا (ع) عهدهدار امر تعلیم و تربیت خواهران و برادرانش شد و مخارج آنان را نیز برعهده گرفت. در اثر توجهات زیاد آن حضرت، هر یک از فرزندان امام کاظم (ع) به مقامی والا دست یافتند و زبانزد همگان شدند.
ابن صباغ ملکی در این باره اظهار کرده است: «هر یک از فرزندان ابی الحسن موسی معروف به کاظم، فضیلتی مشهور دارد.» بدون تردید بعد از حضرت رضا (ع) در میان فرزندان امام کاظم (ع)، حضرت معصومه (س) از نظر علمی و اخلاقی، والا مقامترین آنان است. این حقیقت از اسامی، لقبها، تعریفها و توصیفاتی که ائمه اطهار (ع) از ایشان نمودهاند، آشکار است و این حقیقت را روشن میسازد که ایشان نیز چون حضرت زینب (س) «عالمه غیرمعلمه» بوده است؛ لذا از آن پس تحت مراقبت و تربیت برادر بزرگوارش حضرت علی بن موسی الرضا (ع) قرار گرفت.