به گزارش سرویس سیاسی تابناک، پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) یا بهطور کامل “پیمان عدم اشاعه تسلیحات هستهای” سنگ بنای نظام جهانی منع اشاعه هستهای و یکی از مهمترین معاهدات بینالمللی در زمینه کنترل تسلیحات و جلوگیری از گسترش سلاحهای هستهای است. پیمان NPT در تاریخ ۱ ژوئیه ۱۹۶۸ (۱۰ تیر ۱۳۴۷) برای امضا گشوده و در ۵ مارس ۱۹۷۰ (۱۴ اسفند ۱۳۴۸) پس از تصویب توسط تعداد کافی از کشورها، بهطور رسمی اجرایی شد. این پیمان در بحبوحه جنگ سرد و نگرانیهای فزاینده از گسترش تسلیحات هستهای شکل گرفت.
پیشزمینه تاریخی:
پس از پایان جنگ جهانی دوم و استفاده از بمبهای اتمی توسط ایالات متحده علیه ژاپن در سال ۱۹۴۵، رقابت تسلیحاتی هستهای بین قدرتهای بزرگ، بهویژه ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی، شدت گرفت. تا اواخر دهه ۱۹۶۰، پنج کشور (ایالات متحده، اتحاد جماهیر شوروی، بریتانیا، فرانسه و چین) به سلاح هستهای دست یافته بودند. نگرانی از اینکه تعداد بیشتری از کشورها به این فناوری خطرناک دسترسی پیدا کنند، جامعه جهانی را به فکر تنظیم یک معاهده بینالمللی انداخت.
نقش سازمان ملل:
ایده اولیه NPT از قطعنامههای مجمدهد. قدرتهای هستهای نیز متعهد شدند که به این وضعیت احترام بگذارند.
این اولین مورد از اعلام یک کشور بهعنوان منطقه عاری از سلاح هستهای بهصورت تک کشوری بود و الگویی برای ابتکارات مشابه ارائه کرد.
مناطق عاری از سلاح هستهای در آمریکای لاتین، اقیانوس آرام جنوبی، جنوب شرقی آسیا و آفریقا نمونههایی از تلاشهای منطقهای برای تقویت صلح و جلوگیری از گسترش تسلیحات هستهای هستند، اما آیا تبعیض هسته ای و چشم پوشی از سلاح هسته ای بالقوه رژیم اسرائیل پایان خواهد یافت؟ آیا غرب و بطور حاص آمریکا درهای جهنم خاورمیانه را خواهند گشود یا آنکه معقولانه واقعیت های سیاسی خاورمیانه را به رسمیت خواهند شناخت؟