وزارت رفاه در حال پیگیری طرحی دوفوریتی برای حذف هدفمند یارانه دهکهای بالای درآمدی و ارسال آن به مجلس از مسیر دولت است
جوان آنلاین: دو چالش بنیادین کشور، یعنی معیشت مردم و بحران ناپایداری صندوقهای بازنشستگی، محور نشست روز یکشنبه مجلس شورای اسلامی بود؛ نشستی که با هدف بررسی اجرای طرح کالابرگ الکترونیک و رسیدگی به وضعیت صندوقهای بازنشستگی برگزار شد. طرح کالابرگ الکترونیک که با رویکرد کاهش فقر مطلق و ارتقای دسترسی خانوارها به اقلام اساسی دنبال میشود، با موانعی همچون خطاهای دهکبندی، ضعف در اطلاعرسانی و چالشهای اجرایی روبهروست. با این حال، توسعه زیرساختهایی مانند مرکز رصد رفاه ایرانیان، امیدواریهایی را نسبت به بهبود کارآمدی این طرح و سایر برنامههای حمایتی مشابه ایجاد کرده است. در حوزه صندوقهای بازنشستگی، مشکلاتی نظیر ناترازی مزمن مالی، انباشت بدهیها، و تعدد غیرکارآمد صندوقها، زنگ خطر را به صدا درآوردهاند. راهکارهایی مانند سرمایهگذاری هدفمند منابع یارانهای، حرکت بهسوی سهامداری بهجای پرداختهای مستقیم و یکپارچهسازی صندوقها از جمله پیشنهادهای مطرحشده برای برونرفت از وضعیت موجود هستند. با اینحال، تحقق این راهکارها نیازمند هماهنگی بیندستگاهی، نگاه راهبردی و تأمین منابع مالی پایدار است.
سالهاست که گزارشهایی از وضعیت نگرانکننده فقر و سوءتغذیه در میان اقشار کمدرآمد، بهویژه دهکهای اول تا سوم منتشر میشود. این شرایط به کاهش رشد کودکان، افت توانایی یادگیری، کاهش نرخ باروری زنان و تضعیف سیاستهای جمعیتی کشور منجر شده است. برای رفع این معضل، در سال ۱۴۰۱ سیاستی مبتنی بر تخصیص ارز ترجیحی برای کالاهای اساسی اجرا شد تا دسترسی خانوارها به مواد غذایی ضروری بهبود یابد t، اما این طرح با چالشهایی مواجه شد، زیرا یارانههای غیرمستقیم به جای مصرفکنندگان نهایی، عمدتاً به واردکنندگان و واسطهها رسید که این امر نه تنها هدف اصلی را محقق نکرد، بلکه با تقویت واردات، به تولید داخلی آسیب زد.
برای اصلاح این وضعیت، در سال ۱۴۰۴ بر اساس بند «ی» تبصره ۱۴ قانون بودجه، شیوه توزیع یارانهها تغییر کرد. به جای یارانه غیرمستقیم، پرداخت یارانه نقدی مستقیم به خانوارها آغاز شد، اما این روش نیز به دلیل تورم فزاینده و ثابت ماندن مبلغ یارانهها، نتوانست حمایت مؤثری از اقشار کمدرآمد فراهم کند. افزایش قیمتها بهتدریج ارزش واقعی یارانهها را کاهش داد و اثر آن را در زندگی خانوارها کمرنگ کرد.
در قانون بودجه ۱۴۰۳ (جزء ۲ بند الف تبصره ۸)، نظام یارانهای تکامل یافت و به سه شکل یارانه نقدی، معیشتی و کالابرگ ارائه شد. در طرح کالابرگ، خانوارها میتوانند با استفاده از کارت مخصوص، ۱۱ قلم کالای غذایی مشخص خریداری کنند. این روش نسبت به سیاستهای قبلی بهبودهایی داشته و دسترسی هدفمندتر به مواد غذایی را امکانپذیر کرده است.