اقتصاد۲۴- از میان تمام کالاهای فرهنگی، سینما بین عموم مردم شاید یکی از جذابترینها باشد. حتی بعدتر که کرونا همه را خانهنشین و کسبوکارهای بسیاری را با چالشهای اقتصادی مواجه کرد، باز هم سینما در قالبی دیگر جای خود را در بین مردم حفظ کرد.
به گزارش پیام ما ، اکران آنلاین فیلم در برخی از پلتفرمها هر چند توانست نجاتدهندهٔ اقتصاد این صنعت باشد، اما شاید مرحمی موقت برای سینماگران و سینمادوستان بود. اما صِرف «سینمادوستی» برای این صنعت کافی نیست، چراکه مطابق آخرین آمارها، «سرانهٔ مصرف سینما» یا به زبان سادهتر، میزان استقبال از سالنهای سینما در کشور پایین است. بهطوریکه در بسیاری از استانها به صفر میرسد. این موضوع میتواند در ارتباط با عوامل مختلفی باشد. درآمد سرانهٔ ملی، یکی از موارد تأثیرگذار در استقبال جامعه از سالنهای سینما است. موضوعی که «امیرحسین علمالهدی»، کارشناس اقتصادی سینما هم به آن معتقد است.
سینما همچون سایر صنعتهای هنری نیاز به مؤلفههایی دارد تا با تحقق آنها بتواند سرپا بماند. سینمای ایران طی سالهای اخیر با مسائل مختلفی دست به گریبان بوده است؛ از کرونای سال ۹۸ و تأثیر ادامهدارش گرفته تا بیانگیزگی کارگردانها برای دریافت پروانه نمایش و تولید آثاری که از تیغ ممیزی در امان نمیمانند و کنارهگیری برخی بازیگران از این حرفه، مواردی هستند که تأثیرات زیادی بر سینمای ایران گذاشتهاند.
اما باوجوداین، بهنظر میرسد هنوز این هنر از نفس نیفتاده است و اکران ۲۱ فیلم در چهارماههٔ نخست امسال میتواند گواه این مدعا باشد. نگاهی به سامانهٔ سمفا (سامانهٔ مدیریت فروش و اکران سینما) نشان میدهد که در بازهٔ زمانی مشابه در سال ۱۴۰۱، سینمای ایران بیش از پنج میلیون مخاطب داشته، درحالیکه در سال ۱۴۰۲ تعداد مخاطب به بیش از هشت میلیون نفر رسیده است.
اما باوجود این جهش نسبت به سال گذشته، بررسی آمارها نشان میدهد که سهم هر ایرانی از خرید بلیت سینما تنها ۰.۱ درصد بوده است. یعنی هر ایرانی تنها ۱۰ درصد از هر بلیت سینما را خریداری کرده است یا بهعبارتی، هر ۱۰ نفر ایرانی، تنها یک بلیت خریدهاند. «حسین انتظامی»، رئیس اسبق سازمان سینمایی در این باره در سایت «اقتصاد۱۰۰» نوشته است که «این عدد تا پایان سال نهایتاً ۲ برابر خواهد شد» یعنی تا پایان سال، سهم هر ایرانی فقط ۰.۲ بلیت از۴۰ تا ۵۰ فیلم اکران شده است.
به گفتهٔ او، آمار بلیتفروشی چهارماههٔ فروش سینمای ایران نشان میدهد درحالیکه استانهای تهران، خراسانرضوی، اصفهان، خوزستان، فارس، آذربایجانشرقی، مازندران و آذربایجانغربی بیشترین سهم از جمعیت کشور را دارند، اما خوزستان و آذربایجانشرقی با وجود رتبهٔ چهارم و ششم جمعیتی، رتبهٔ هفتم و هشتم «سینماروها» را دارند. (البرز که رتبهٔ یازدهم جمعیتی را دارد، بلافاصله پس از فارس، رتبهٔ پنجم سینماروها را به خود اختصاص داده است) این موضوع و آمارهای سمفا نشان میدهد که مصرف سرانهٔ سینما در کشور پایین است و عوامل مختلفی در آن دخیل هستند.
سال ۹۷ سازمان سینمایی پژوهشی را با عنوان «بررسی و شناسایی عوامل مؤثر بر اقتصاد سینما در ایران» منتشر و تعاریفی از اقتصادی بودن این صنعت ارائه کرده است. این گزارش گفته بود که «یکی از علتهایی که اقتصاد سینما را در دنیا به این شکل عنوان میکنند، آن است که صنعت سینما شامل فرهنگ، اقتصاد و ابعاد دیگر است که کاملاً بههم آمیخته شدهاند و هر بعدی به بعد دیگر پیوند خورده است. نمیتوان انتظار داشت که سینما از کارکرد فرهنگی و اجتماعی قوی، تکنولوژی پیشرفته و جذابیتها و ارزشهای هنری برجسته برخوردار باشد، ولی کارکرد اقتصادی ضعیف داشته باشد. در بررسی وضعیت سینما از بعد اقتصادی هرگونه نتیجهگیری و جمعبندی چه مثبت و چه منفی نمایشگر وضعیت کیفیت سینما و ابعاد و جنبههای دیگر آن نیز هست. به همین جهت سینمایی که بیمار است، هم از لحاظ فرهنگی و هم از لحاظ اقتصادی مشکل دارد و درواقع یک سینمای خوب، اقتصاد خوبی هم خواهد داشت.».