اقتصاد ۲۴-تا ساعتی دیگر دور هفتم مذاکرات احیای برجام یا آنطور که تیم جدید مذاکره کننده ایرانی اصرار دارد آنرا «مذاکرات رفع تحریم» بخواند، آغاز خواهد شد. گفتگوهایی که تصویری نه چندان روشن پیشروی کارشناسان برنامه هستهای ایران قرار داده و همه منتظرند ببینند تیم جدید ایرانی با چه رویکردی قرار است پای میز مذاکرات بنشیند.
اگر مبنای تحلیل، اظهارنظرهای طرفین در رسانهها و بیانیههای سیاسی باشد، شکاف میان ایران و جهان آنقدر عمیق است که نه با یک دور گفتگو، که با آمدنها و رفتنها هم این فاصله تکمیل نخواهد شد. اما در عین حال عرصه مذاکرات دیپلماتیک همواره ابتکارها و راهحلهایی در جیب خود دارد که میتواند دشوارترین گفتگوها را هم به ثمر بنشاند.
یکی از پرسشهای اصلی پیرامون نخستین دور گفتوگوهای ایران و گروه کشورهای ۴+۱، محور اختلافاتی است که بر روابط دو طرف سایه افکنده است. اما این اختلافات چیستند؟
علی باقری کنی روز ۲۸ نوامبر در روزنامه انگلیسی زبان فایننشال تایمز مقالهای در خصوص وضعیت جدید مذاکرات نوشته که خواندن آن میتواند تصویر دقیقی از حوزههای اختلاف طرفین به ما ارائه دهد. معاون سیاسی وزارت امور خارجه ایران در بخشی از این یادداشت مینویسد: «غرب باید تضمینکننده برداشته شدن تمام تحریمهای پسابرجامی باشد و برای نقض مفاد این توافق غرامت بپردازد.» در نتیجه مطابق انتظار یکی از اصلیترین محورهایی که تیم جدید مذاکره کننده ایرانی در ماههای اخیر بر آن تاکید داشته بحث «تضمین» است. تضمین به این معنا که تجربهای مشابه آنچه در سال ۲۰۱۸ رخ داد و ایالات متحده به صورت یکجانبه از این توافق خارج شد، تکرار نشود. هرچند تردیدهای زیادی وجود دارد که این شرط تضمین قابلیت اجرایی داشته باشد. در شرایطی که دولت آمریکا بعد از روی کار آمدن دونالد ترامپ تصمیم گرفت از بسیاری از نهادهای بینالمللی و پیمانهای جهانی خارج شود، چگونه میتوان به رویای این تضمین جامه عمل پوشانید؟ ضمن اینکه بر اساس قانون اساسی آمریکا، رئیس جمهوری این کشور چنین اختیاری برای ارائه تضمین ندارد و هیچ ساز و کار حقوقی در این خصوص تعریف نشده است.