اقتصاد۲۴– نیروهای انسانی شاغل در یک سازمان ممکن است به دلیل زن یا مرد بودن در سمتهای شغلی متفاوت قرار گیرند. تا جایی که در برخی از کشورها، با وجود سطح یکسانی از توانمندیها، مهارتها و استعدادهای یکسانی که زنان و مردان از آن برخوردار هستند، تقریبا زنان میزان دستمزد کمتری نسبت به مردان دریافت میکنند.
از سوی دیگر با وجود سطح یکسانی از تحصیلات، مردان در راس سازمان و مدیریت قرار میگیرند و زنان در نقش یکی از افراد گروه سازمان یا نهاد مربوطه خواهند بود. نیروی کار زن با قرار نگرفتن در پستهای مدیریتی، به مراتب فرصت کمتری در اتخاذ تصمیمگیریهای مهم سازمان و تاثیرگذاری در فرآیند شغلی و ارتقا خود خواهد داشت.
اینگونه تفاوتها و نامساویها بین نیروی کار زن و مرد موجب تشدید شکاف جنسیتی خواهد شد. در واقع تفاوت بین زنان و مردان با استفاده از شاخصی به نام شکاف جنسیتی سنجیده میشود. در اختیار قرار گرفتن ثروت، قدرت و امکانات و مزایای جامعه به صورت نابرابر میان مردان و زنان جامعه، شکاف جنسیتی را بیان میکند. از سوی دیگر، تفاوت بین زنان و مردان منجر به افزایش ارزش اجتماعی مردان نسبت به زنان گردیده است.
شاخص جهانی شکاف جنسیتی برای نخستین بار توسط مجمع جهانی اقتصاد در سال ۲۰۰۶ میلادی معرفی شد و هر ساله این سازمان گزارشی تحت عنوان این شاخص منتشر میکند. هدف اصلی این گزارش، سوق دادن جامعه به سمت برابری جنسیتی در کشورها است و شکاف جنسیتی در کشورهای مختلف را مورد بررسی و مقایسه قرار میدهد.
امتیازی که کشورهای مختلف در شاخص شکاف جنسیتی کسب میکنند بین اعداد صفر تا یک است. هر چه قدر شاخص شکاف جنسیتی کشوری به سمت یک نزدیکتر باشد، آن کشور به برابری جنسیتی بین زن و مرد نزدیکتر است. اما شاخص شکاف جنسیتی کشوری که به صفر متمایلتر باشد، نشاندهنده نابرابری بیشتر بین زنان و مردان در آن کشور در حوزههای مختلف است.
در بسیاری از کشورهای پیشرفته و توسعه یافته میزان شاخص شکاف جنسیتی به سمت یک متمایل بوده و زنان در این کشورها نسبت به مردان از فرصتهای تقریبا برابری در اقتصاد، سیاست، آموزش و بهداشت و درمان برخوردارند. در برخی از کشورهای در حال توسعه و توسعه نیافته میزان شاخص شکاف جنسیتی به صفر نزدیکتر بوده است و میزان نابرابری در آنها بیشتر است.
طبق گزارش مجمع جهانی اقتصاد، شاخص شکاف جنسیتی در سطح جهان در سال ۲۰۲۳ به ۶۸.۴ درصد رسیده است. با بررسی معیارهای شاخص شکاف جنسیتی میتوان دریافت که در سال ۲۰۲۳ معیار دستیابی به آموزش در جهان به ۹۵.۲ درصد رسیده است. از سوی دیگر، معیارهای دسترسی به سلامت و بهداشت، معیار مشارکت اقتصادی و معیار مشارکت سیاسی به ترتیب به ۹۶ درصد، ۶۰.۱ درصد و ۲۲.۱ درصد در سطح جهان رسیدهاند.
در شاخص شکاف جنسیتی جهانی، حوزه بهداشت و درمان با ۹۶ درصد توانسته بهترین وضعیت از مسیر برابری جنسیتی را طی کند. بعد از آن در جایگاه دوم، معیار دستیابی به آموزش با ۹۵.۲ درصد توانسته کمترین شکاف جنسیتی در جهان را داشته باشد.