اقتصاد۲۴ – بر خلاف فضای مثبت در روند تنشزدایی منطقهای، همچنان نگرانیهای نسبت به آینده توافق هستهای ایران با کشورهای غربی ادامه دارد. در یک سوی ماجرا، از ماموریت ویژه سلطان عمان برای احیای برجام و آغاز مذاکرات در آینده نزدیک سخن به میان میآید. در سوی دیگر، ماجرا، مواضع رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی و سران کشورهای غربی، هیچ نشانهای از بهبود روند مشاهده نمیشود.
به گزارش فرارو، در یک هفته گذشته، موضوعی که بیشترین توجهات را به سوی خود جلب کرد، در ارتباط با گزارش بلومبرگ مبنی بر عدم روند مثبت پیشرفت همکاریهای ایران و آژانس و اظهارات رافائل گروسی مبنی بر «صفر» بودن احتمال احیای برجام در صورت عدم همکاری ایران بوده است.
بررسی چرایی و تحلیل مواضع اخیر و هماهنگ گروسی و خبرگزاری بلومبرگ مساله مهمی است که فرارو آن را در گفتگو با رحمن قهرمانپور، کارشناس ارشد مسائل هستهای و سیاست خارجی بررسی کرده است.
قهرمانپور در خصوص رویکرد اخیر گروسی درباره برجام و تغییر و تحولات احتمالی در سایه این سخنان گفت: «از همان ابتدا موضع گروسی همین بود. اسفند ماه سال گذشته پیش از نشست شورای حکام هم ایشان بارها تاکید کرد که اگر مهمترین مسائل پادمانی بین ایران و آژانس حل نشود، امکان احیای برجام وجود ندارد.»
وی ادامه داد: «به نظر میرسد موضع اروپا و آمریکا هم همین است. این که چرا این کشورها چنین موضعی میگیرند یک دلیل فنی دارد؛ آنها میخواهند بدانند که آیا با احیای برجام ایران میتواند به لحاظ فنی از منطقه گریز هستهای دور شود یا خیر. در واقع ستون و مبنای فنی برجام در سال ۲۰۱۵ این بود که ایران از نظر فنی تا رسیدن به نقطه گریز هستهای یا نقطه بازگشت ناپذیر هستهای فاصله چند ماهه داشته باشد. در حال حاضر با توجه به غنی سازی ۶۰ درصدی ایران و استفاده از سانتریفیوژهای پیشرفته، آمریکا و اروپا باید ارزیابی فنی انجام دهند و مطمئن شوند که فاصله ایران از نقطه گریز هستهای چقدر است.»
این پژوهشگر روابط بین الملل در خصوص اهمیت و تاثیر سخنان گروسی درباره برجام اظهار داشت: «با توجه به این که کشورهای مختلف، هر یک ارزیابی متفاوتی نسبت به این فاصله زمانی دارند، در نتیجه نظر آژانس برای یکپارچه کردن این نظرات بسیار ضروری است. برای مثال اگر آژانس اعلام کند تهران یک ماه با نقطه گریز هستهای فاصله دارد، همین اظهارنظر آژانس مبنای تصمیمگیری کشورهای اروپایی و آمریکا خواهد بود. پس این سخنان آقای رافائل گروسی به این معناست که آژانس در موقعیتی نیست که بتواند یک ارزیابی دقیق در این خصوص انجام دهد. در نتیجه از ایران درخواست کرده دسترسیهای لازم را به آژانس بدهد تا آژانس بتواند بر این اساس، نظر فنی خود را به آمریکا و اروپا اعلام کند.»
وی افزود: «در دو سال گذشته مجموعه تحولاتی که در سطح بین المللی، در داخل ایران و داخل آمریکا شکل گرفته این وضعیت را رقم زده است. در سطح بین المللی روسیه به اوکراین حمله کرد. این حمله تبعات بسیار وسیعی داشت. یکی از تبعات آن ایجاد تنش بین روسیه و اروپا است. با توجه به این که ایران از شرکای منطقهای و متحدان روسیه است، بنابراین اروپا به نوعی خود را در مقابل ایران نیز میبیند. مطرح شدن مسئله پهپادهای ایرانی از دیگر نکاتی است به افزایش تنشها دامن زده است.»