29 اسفند 1396 – 13:43
گاهشماری ۱۲ حیوانی در ایران تا پیش از حمله مغول رواج نداشت.
به گزارش ایسنا، پس از چنگیزخان، ایران به دست امیران مغول، محمود و مسعود یَلواج (از بازرگانان فرارودان و مورد اعتماد چنگیز) بود تا آنکه هلاکوخان مغول، نواده چنگیز، با لشکری گران در سال ۶۴۵ به ایران آمد و سلسله ایلخانی را تاسیس کرد. این سلسله تا بر آمدن حکومتهای محلی مانند آل مظفر، سربداران سبزوار و… بود تا آنکه تیمور گورکانی (۷۳۶–۸۰۷ ه. مهی.) به قدرت رسید و دوباره خاطرات تلخ خونریزیهای چنگیز را برای ایرانیان تکرار کرد.
در این دوران سیصدساله عصر مغول و تیمور، گاهشماری هجری مهی به عنوان گاهشماری دینی و رسمی در نوشتهها و گزارشها به کار میرفت، در کنار آن برای زندگی روزمره ایرانیان یکجانشین، گاهشماری خورشیدی که به کار برده میشد: گاهشماری جلالی (بهجامانده از خیام، در دوران خواجه نظام الملک توسی و ملکشاه سلجوقی از سال ۴۷۱ هجری مهی) و گاهشماری یزدگردی (بهجامانده از شادبودن (که خود جلوهای از اهورایی است) دارد، در گاهشماری ایرانی هیچ بدشگونی و نحسی دیده نمیشود، چون عقلانیت حاکم بر این گاهشماری همه روزها، همه ماهها و همه سالها را برابر میداند، اگر تفاوتی دیده میشود، بویژه در روزهای سال، آن هم برای برپایی جشن و شادی بهره برده میشود که این جشن و شادی نیز با زمان واقعی پیوند خورده است.
اگر بلندترین شب باشد، آن شب را به جشن و شادی و نامش را «شب چله» میگذراند و اگر روز و شب برابر شود، که با بهار همراه باشد، باز آن را جشنی باشکوه میگیرند و نامش را نوروز میگذارند. دیگر جشنهای گاهشماریهای ایرانی که ریشهای کهن دارند، عبارتند از مهرگان، تیرگان، چارشنبهسوری و …
البته خوشبختانه آگاهی مردم نسبت به این ارمغان چنگیز خان بیش از پیش شده است و کم کم این زنگار مغولی را از فرهنگ اصیل خود میزدایند.
انتهای پیام