«کوچ» یک مثال ارزشمند از فیلم زندگینامهای است. در فیلمهای زندگینامهای معمولاً به سختی میتوان یک خط داستانی مشخص تعریف کرد
جوان آنلاین: «کوچ» یک مثال ارزشمند از فیلم زندگینامهای است. در فیلمهای زندگینامهای معمولاً به سختی میتوان یک خط داستانی مشخص تعریف کرد و کل فیلم را حول آن قرار داد، بنابراین استراتژی نویسندگان برای جذابیت بخشیدن به این فیلمها، ایجاد خردهداستانهای درگیرکننده و تماشایی است که شناسنامهای را از شخصیت اصلی ارائه دهند. محمد اسفندیاری در فیلم «کوچ» دقیقاً همین فرمول را پیاده کرده و از طریق نزدیک شدن به تجربه زیسته مردمان خونگرم روستایی و جوانانی که برای کار از روستا به شهر میرفتند، روایتی زنده و گیرا ارائه میدهد. احتمالاً در نگاه اول، مقطع کودکی و نوجوانی شهید حاجقاسم سلیمانی، کمتر از دیگر برگهای زندگی پربار ایشان کنجکاویبرانگیز به نظر برسد ولی معجزه محمد اسفندیاری این بوده که حتی با انتخاب همین مقطع زمانی، او توانسته است قصه مرغوبی از تجربه مشترک بسیاری از انسانهای تاریخساز از نسل سلیمانی را بازگو کند.
نکته مهم درباره فیلم «کوچ» این است که شهید سلیمانی در آن یک شخصیت ویژه و ابرانسان نیست. چه بسا آنچه فیلم از کودکی و نوجوانی او نشان میدهد، برای بسیاری از پدران و مادران ما آشناست و کودکی آنها را نیز شامل میشود. فیلم در این رویکرد به قدری پخته عمل میکند که حتی تا دقایق طولانی از فیلم ممکن است مخاطب حتی حدس نزند کودکی که میبیند، حاجقاسم است و فیلم خیلی صبورانه و با خودداری کدهای معنایی و داستانی خود را در طول مسیر روایت میگنجاند و از هرگونه شعارزدگی و اغراق و رویکرد افسانهگونه اجتناب میکند.
فیلم به طور کلی به دو بخش تقسیم میشود. بخش اول روایت روزهای کودکی حاجقاسم در روستای قناتملک است و بخش دوم مربوط به زمانی که او به کرمان برای کار رفت و با مبارزات انقلابی آشنا شد. فیلم «کوچ» به زیبایی نشان میدهد این فرمایش حضرت امام خمینی (ره) «سربازان من در گهواره مادرانشان هستند» در سال۱۳۴۲ چقدر دقیق بوده و چه مختصاتی داشته است.
بخش اول فیلم، با مهارت تمام، سبک زندگی روستایی و جزئیات مردمشناسانه زیست مردم روستاهای کرمان پیش از انقلاب را نشان میدهد. به دلیل کودک بودن سوژه اصلی، روایت فیلم در این مقطع، لطافت بالایی دارد و به نقطهنظر کودکی حاجقاسم نزدیک میشود. چیزهایی مثل وضعیت مدارس، تبعات اصلاحات ارضی، جایگاه سادات، اهمیت مذهب و ایام سوگواری محرم، فقر روستاییان، ترسها، امیدها و تفریحات آنها، همگی به درستی در فیلم تعبیه شده و همچون لالایی مادربزرگ، گوارا و باصفاست.