اقتصاد۲۴– براساس آخرین گزارش مرکز آمار ایران، مهر برای حدود ۹۷۰ هزار ۸۷۱ دانشآموز در سال تحصیلی گذشته (۱۴۰۰-۱۳۹۹) به معنای ترک و بازماندن از تحصیل بوده است. از این میان طبق گزارش مرکز پژوهشهای مجلس در خردادماه سال جاری، تعداد ثبتنام دانشآموزان اتباع غیر ایرانی در مدرسههای ایران در سال تحصیلی ۱۳۹۹-۱۳۹۸، به تنهایی ۵۰۳ هزار دانشآموز در بیش از ۲۸ هزار مدرسه در ایران را تشکیل میدهند. همچنین طبق گزارش آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد، ایران در ۴۰ سال گذشته میزبان اصلی مهاجران افغان بوده و تا اردیبهشت سال جاری (۱۴۰۱)، ۳.۵ میلیون افغان در ایران زندگی میکنند که ۷۸۰ هزار نفر از آنها پناهنده و ۲.۱ میلیون نفرشان بدون مدارک رسمی در کشور، ساکن هستند. همچنین طبق گزارش جهانی مهاجرت زیر نظر اتحادیه اروپا سال ۲۰۲۲، ایران بین ۲۰ کشور مهاجرپذیر در سال ۲۰۲۰ به رتبه هفتم برای مهاجران افغانستانی رسیده است. یعنی جمعیتی بیش از ۳.۵ میلیون از افغانستانیها، ایران را به عنوان کشور مقصد برای مهاجرت انتخاب میکنند.
با وجود همه این آمار و ارقام، ایران را نه تنها هنوز نمیتوان کشوری مهاجرپذیر دانست بلکه نحوه مواجهه مدیران و تصمیمگیران کشوری هم در طی بیش از ۴۰ سال حکومت، هرگز یکسان نبوده و حتی در برابر مهاجرتهای اجباری، پناهندگی و پناهجویی چالشهای بسیاری علم شده است. علیاکبر اسماعیلپور، مدیر عامل موسسه مردم نهاد ندای ماندگار حامی توانمندسازی مادران و دختران محله دروازه غار و همچنین مهاجران افغان در خصوص وضعیت تحصیل کودکان مهاجر افغان در ایران گفت: «از اوایل انقلاب تا پیش از طرح فرمان رهبری و متاسفانه حالا همواره وضعیت مشابهی داشتند و برای تحصیل آنها موانع متعددی وجود داشته است. تا پیش از فرمان رهبری، آموزش و پرورش مسئولیت آموزش کودکان مهاجر را گردن نمیگرفت و سازمانهای مردمنهاد بسیار تلاش کردند تا عدالت آموزشی بین کودکان ایرانی و افغانستانی ایجاد شود. سپس با دستور رهبر انقلاب در سال ۹۴ مبنی بر الزام آموزش همگانی همه کودکان در سنین دانشآموزی چه مهاجر و پناهنده قانونی و چه غیرقانونی، شرایط برای تحصیل مهاجران تسهیل شد.
اما امسال با وجود اینکه هنوز هیچ نهادی در این خصوص موضعگیری خاصی نکرده و بدون اعلام کوچکترین اطلاعی از پیش، مدارس به بهانه افزایش تعداد مهاجرین و ناکافی بودن امکانات مدارس و برخلاف تعهدات بینالمللی و پیماننامه جهانی حقوق کودک از ثبتنام دانشآموزان مهاجر افغان امتناع کردهاند. حتی بسیاری از دانشآموزان مهاجری که از مدارک معتبر و قانونی اقامتی نیز برخوردار هستند، ولی از تحصیل آنها جلوگیری شده است، دلیل این برخوردها هنوز مشخص نیست.»