به گزارش سرویس فرهنگی تابناک، تحولات اجتماعی، فناورانه و فرهنگی در دهههای اخیر، چهره جهان را به گونهای بنیادین دگرگون ساختهاند. دیگر نمیتوان از کودک با همان مفهومی سخن گفت که در نیمقرن گذشته در ذهن جامعه و قانونگذاران وجود داشت. کودکی امروز، نه صرفاً دورهای گذرا از حیات انسان، بلکه مرحلهای تعیینکننده در شکلگیری هویت، آگاهی، شهروندی و عدالت اجتماعی است.
با این حال، نظامهای حقوقی بسیاری، از جمله نظام حقوق کودک در ایران، هنوز در قالبی سنتی و منفعل به کودک مینگرند؛ قالبی که کودک را بیشتر «موضوع حمایت» میداند تا «صاحب حق» و «کنشگر اجتماعی». این در حالی است که در قرن بیستویکم، مفهوم کودکی دگرگون شده و جایگاه او در جامعه، خانواده، مدرسه و فضای عمومی نیازمند بازتعریف است. در جهان امروز، کودک نه تنها نیازمند حمایت، بلکه شایسته مشارکت است؛ و این تغییر، صرفاً یک اصلاح حقوقی نیست، بلکه دگرگونی پارادایمی در نگاه به عدالت، جامعه و آیندهی انسان است.
در فرهنگ ایرانی، همواره مفاهیمی چون محبت، شفقت و حمایت از کودک ریشهدار بوده است. اما در سطح نهادی، نظام حقوق کودک در کشور ما هنوز بر پایهی رویکرد حمایتیِ سنتی بنا شده است؛ رویکردی که در آن، کودک موجو میان دانشگاهها، مراکز پژوهشی و نهادهای اجرایی در حوزهی سیاستگذاری کودک، بهویژه در زمینهی پژوهشهای میانرشتهای دربارهی کودکی، عدالت اجتماعی و آیندهپژوهی.
7. ترویج گفتوگوی عمومی درباره حقوق کودک از طریق رسانهها، بهویژه رسانههای ملی و خبرگزاریها، تا نگاه جامعه نسبت به کودکان از ترحم و دلسوزی به احترام و مشارکت تغییر یابد.
تحقق عدالت برای کودکان، تنها در سایه هماهنگی میان قانون، سیاست، فرهنگ و وجدان جمعی ممکن است.
هر گامی که در جهت شنیدن صدای کودک برداشته شود، گامی در جهت ساختن آیندهای عادلانهتر برای ایران است.
کودکی، صرفاً مرحلهای از زندگی نیست؛ نقطهی آغاز بازسازی اخلاق و عدالت در جامعه ماست.
محمدمهدی سیدناصری حقوقدان و پژوهشگر حقوق بین الملل کودکان