اقتصاد ۲۴-اخیراً خبری از افتتاح ۵ اسکله در بندر فاو عراق با سرمایهگذاری کرهایها منتشر شد. در حالی عراق از سالهای بسیار دور به دنبال ساخت بندر فاو و کسب سهم ترانزیتی و کانتینری از منطقه است که ایران هنوز در مرحله مطالعاتی برای ساخت بندر بزرگ خلیجفارس قرار دارد. از سوی دیگر ایران از نقطه نظر جغرافیایی وضعیت بهتری نسبت به عراق دارد. با این حال بسیاری از کشورهای منطقه در حال جذب سهم ترانزیتی ایران بوده و بنادر ایران با همه توانمندیها نقش بارانداز را به خود گرفتهاند.
پروژه بندر بزرگ فاو در عراق که شرکت کرهای دوو پیمانکار اجرای آن شده در فاز اول شامل پنج قرارداد ساخت ۵ سکو به عمق ۱۹ متر، حفاری کانال آبی داخل بندر، حفاری کانال آبی خارج بندر، حفاری کانال اتصال بندر فاو به بندر خور الزبیر و ساخت بزرگراهی بین بندر فاو و بندر ام قصر است.
عراق دارای چند بندر کوچک مشرف به رودخانههای دجله و فرات است و این کشور در تلاش است تا با توسعه بندر بزرگ فاو و افزایش اسکلهها در بنادر فعلی، ظرفیت بنادر خود را افزایش دهد. گفته میشود بندر بزرگ فاو، نقطه شروع پروژه جاده توسعه که بصره را از طریق ترکیه به اروپا متصل میکند. حال بسیاری از صاحبنظران ایران با طرح این سوال که آیا با افتتاح این پروژه بزرگ کریدور جنوب به شمال ایران دور زده میشود یا خیر؟ ابراز نگرانی میکنند. پروژه مسیر توسعه عراق و بندر فاو مکمل همدیگر هستند و با مشارکت مالی کشورهای قطر، امارات عربی متحده و البته عراق و ترکیه انجام میشود و از سوی برخی تحلیلگران به عنوان جایگزین کریدور جنوب به شمال ایران مطرح میشود.
در همین زمینه خبرگزاری آناتولی ترکیه نوشته بود: «مسیر توسعه» با بودجه ۱۷ میلیارد دلاری به دنبال تبدیل کردن عراق به عنوان یک نقطه کانونی حمل و نقل منطقهای از طریق اتصال مناطق جنوبی عراق به مرز ترکیه در شمال است و به عنوان محرک اصلی شکوفایی اقتصادی در عراق در نظر گرفته میشود.
در این رابطه مسعود پلمه، دبیرکل انجمن کشتیرانی ایران گفت: موضوع بندر فاو عراق که از سال ۲۰۱۰ کلنگش زده شده و قرار بود ظرف ۶ سال به بهرهبرداری برسد و الان تقریبا سال چهاردهم را هم پشت سر میگذارد، یک پروژه بسیار بلندپروازانه است که ظرفیت بسیار زیادی را پیش بینی کرده است. اینکه گفته میشود این بندر به اروپا متصل میشود، صرفاً این بندر توانایی ارتباط و اتصال به اروپا را ندارد، بلکه باید سایر زنجیرههای لجستیکی تدارک دیده شود و جادههای ترانزیتی و ریلی فراهم شود و از طریق ارتباطی که با ترکیه برقرار میکنند این امکان برایشان فراهم شود که بتوانند به اروپا متصل شوند.
وی افزود: تا آن مقطع و مرحله زمان بسیار زیادی مانده و سرمایهگذاری خیلی زیادی را هم به خودش اختصاص میدهد. اما اینکه با بهرهبرداری این بندر ما دسترسیهایمان را به اروپا از دست میدیم، خیر اینطور نیست! اول اینکه الان ما ارتباط کالایی از مسیر ایران با اروپا توسط بنادرمان داریم و این ارتباط فقط از طریق دریا برقرار است و البته حجم قابل توجهی نیست. در واقع ما با تعداد کمی از بنادر اروپایی در ارتباط هستیم و از مسیر ایران هیچ کالایی به اروپا نمیرود و از اروپا به ایران نمیآید؛ بنابراین بندر فاو و مسیر عراق آلترناتیوی برای ما محسوب نمیشود. ضمن اینکه شاید ما بتوانیم از فرصت به وجود آمده از طریق این بندر استفادههای لازم را ببریم و در این چرخه سرمایهگذاری کنیم. اگر در مقطعی بودیم که فرضاً از طریق کریدور شمال-جنوب ما میتوانستیم ارتباطات لجستیکی و تجاری با اروپا داشته باشیم، بله این متصور بود. اما جنگی که در حوزه بالکان بین روسیه و اوکراین وجود دارد مانع اصلی انتقال کالا به اروپاست. دوم تحریمی که نسبت به مراودات تجاری بین اروپا و روسیه وجود دارد و سوم عدم فعال شدن کریدور شمال-جنوب است که اینها عوامل بازدارنده هستند و باعث میشوند ما نتوانیم ارتباط انتقال کالای ترانزیتی با اروپا داشته باشیم.