معاون وزیر جهاد کشاورزی در امور زراعت: هندوانه دومین میوه پرمصرف دنیا پس از موز است، بنابراین اظهارات برخی در خصوص کاهش سطح زیر کشت هندوانه یا کاهش صادرات آن غیرمنطقی است / کارشناس ارشد حوزه مدیریت منابع آبی: به طور نسبی تولید محصول هندوانه در مقایسه با محصول گندم، خرما و محصولات باغی مرکبات و انار و بسیاری از محصولات باغی و زراعی دیگر، آب کمتری مصرف میکند
جوان آنلاین: کشت هندوانه در ایران چند سالی است با بروز خشکسالیها با اماواگرهایی روبهرو شده است. برخی صاحبنظران از مصرف بالای آب در کشت هندوانه و صادرات آب مجازی سخن میگویند و معتقدند تولید و صادرات این محصول سالانه ۷ هزارو ۶۳۶میلیارد تومان به کشور ضرر میزند، اما معاون وزیر جهاد در امور زراعت تأکید دارد که میانگین آب مصرفی هندوانه ۵ هزارو ۶۰۰ مترمکعب با روش تیپ (آبیاری نواری و قطرهای) است و آبیاری عمده مزارع با این روش و استفاده از مالچ پوششی صورت میپذیرد. کشت ارقام پربازده، توسعه کشت نشایی و کشت و تولید بخش قابل توجهی از هندوانه در فصول خنک سال در استانهای جنوبی موجب کاهش مصرف آب و افزایش بهرهوری منابع تولید در سالهای اخیر شده است.
اردیبهشت سال ۱۴۰۱ بود که خبری مبنی بر صادرات روزانه بیش از ۷۰۰کانتینر هندوانه از ایران به ترکیه رسانهای شد؛ خبری که با واکنشهای متعددی روبهرو شد.
بسیاری از صاحبنظران با انتقاد از حجم بالای صادرات هندوانه در ایام خشکسالی کشور تأکید داشتند که صادرات هندوانه در واقع صادرات آب به حساب میآید، البته در سال بعد یعنی ۱۴۰۲ با ورود وزارت جهاد کشاورزی، برای صادرات برخی از محصولات کشاورزی مانند هندوانه، تعرفه آب مجازی تعیین شد و پیش از آغاز فصل کشت به کشاورزان اعلام شد صادرات هندوانه با پرداخت تعرفه همراه خواهد شد. بهرغم سختگیریهای وزارت جهاد کشاورزی در کشت محصولات آببر در مناطق مختلف کشور، همچنان کشت محصولات جالیزی، هندوانه و طالبی مورد نقد بسیاری از فعالان بازار و کارشناسان است و با تحقیقات پژوهشی تلاش میکنند تولید این محصول پرطرفدار را کاهش دهند.
اما آنچه کارشناسان حوزه مدیریت منابع آبی و معاون زراعت وزیر جهاد کشاورزی بر آن تأکید دارند، این است که این یک خطای کارشناسی بوده که محصول هندوانه را جزو محصولات آببر زراعی قلمداد میکنند.
زیان ناشی از صادرات هندوانه ۷هزارو ۶۳۶میلیارد تومان
امیر کشانی، عضو اتاق بازرگانی اصفهان با اشاره به نتایج یک پژوهش در اتاق بازرگانی اصفهان به «جوان» میگوید: ایران کمآب پایینترین قیمت هندوانه را دارد، محاسبات مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی اصفهان نشان میدهد صادرات هر کیلوگرم هندوانه بیشتر از ۶هزارو ۷۴۵ تومان به اقتصاد کشور ضرر وارد میکند. وی همچنین قیمت صادراتی یک کیلوگرم هندوانه را ۲۲ سنت میداند و میافزاید: به ازای تولید یک کیلوگرم هندوانه به ۱۵۰ لیتر آب نیاز است که بهای آب به ازای یک مترمکعب دودلارو ۳۷ سنت در خارج از ایران و در داخل کشور مترمکعبی ۲۰۰ تومان در اختیار کشاورز قرار میگیرد. وی تأکید میکند: در سال ۲۰۲۲ حدود ۹۶۲هزارو ۹۲۷ تن هندوانه صادرشده که معادل ۷هزارو ۶۳۶میلیارد تومان است. با مقایسه قیمت آب در ایران و خارج از مرزها و مبلغ صادراتی آن، زیان ناشی از صادرات هندوانه در سال ۲۰۲۲ حدود ۷هزارمیلیارد تومان برآورد میشود.