اقتصاد۲۴ – در این شکی نیست که آغاز همه گیری کرونا در زمستان سال ۱۳۹۸، اقتصاد کم جان ایران را با بحران تازه تری هم مواجه کرد، بحرانی که مشابه آن دست کم در دهههای اخیر مشاهده نشده بود. شواهد نشان میدهند که همه گیری کووید-۱۹ در کنار اعمال بی سابقه تحریمهای اقتصادی علیه ایران، بسیاری از بخشهای اقتصاد ایران را دست کم برای سالها تغییر داده است. با این همه، ظاهراً این وضعیت برای گروهی از کسب و کارها و شهروندان در ایران نه فقط بد نبوده، که آنها را ثروتمندتر هم کرده است. اما آنها چه کسانی هستند؟
مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی چند ماه پیش در گزارشی به تاثیر همه گیری کرونا بر وضعیت کلان اقتصاد ایران پرداخته و برآورد کرده بود ایران تا پایان سال ۱۳۹۹ با تبعات اقتصادی این ویروس دست و پنجه نرم خواهد کرد و مهمتر اینکه کرونا، بین ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تا ۶ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر از ایرانیها را از کار بیکار خواهد کرد.
برای اینکه بدانیم این آمارها چقدر تکان دهنده هستند، کافی است در نظر بگیریم که تعداد کل شاغلان در بازار کار ایران حدود ۲۵ میلیون نفر است. به عبارت دیگر، اگر سناریوی بدبینانه مرکز پژوهشهای مجلس محقق شود، تا پایان امسال حدود ۲۵ درصد از شاغلان ایرانی (یک نفر از هر چهار نفر) شغل خود را از دست خواهند داد.
از آن سو، سازمان برنامه و بودجه هم چندی پیش گزارشی در مورد وضعیت بازار سرمایه و نیز کسب و کارهای ایرانی در دوره همه گیری کرونا منتشر کرده که نشان میدهد تشکیل سرمایه ثابت در اقتصاد ایران، به دلیل فشار تحریمها و نیز وضعیت کرونایی، سبب شده ظرفیت تولید بالقوه اقتصاد ایران کاهش پیدا کند و برای رسیدن به سطح رفاه سال ۱۳۹۰، سالها زمان نیاز باشد.
بر اساس این گزارش، با وجود کوچک شدن اقتصاد ایران در سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸، پیش بینی میشد بدون کرونا، اقتصاد کشور در سال ۱۳۹۹ رشد مثبت غیرنفتی، هرچند اندک را ثبت کند. ولی شیوع کرونا از انتهای سال ۱۳۹۸ و تداوم آن در سال ۱۳۹۹، اقتصاد ایران را در وضعیت رکود همراه با نااطمینانی قرار داده که احتمالاً سالها ادامه داشته باشد.