اقتصاد۲۴- رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور میگوید: «ترسالی کجا بود؟ ما در حال حاضر کمبود جدی آب داریم. درست است که امسال بارندگیها در مناطق غربی و جنوب غربی و در مرکز مثل اصفهان و یزد خوب بود، اما خوب بودن بارندگیهای امسال نمیتواند کمبودهای گذشته را جبران کند.»
هرچند که بهار فصل باران و بارندگیست، اما کم شدن بارشها در سالهای اخیر سبب شده توقعات از آسمان کمتر شود، شاید بر همین اساس است که همین که کمی باران بزند، شنیده میشود که دوران خشکسالی در ایران رو به پایان است. این تصور اشتباه است، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور هم دراینباره میگوید: «این چهارمین سال پیاپی خشک است که در کشور شاهد هستیم و اثرات خشکسالی در سال چهارم معمولا بیشتر از سال سوم است و این موارد ادامه دارد.»
احد وظیفه ادامه میدهد: «با اینکه بارندگی خوب بوده و جریان رودخانهها خوب است و ذخیره در برخی سدهای خوزستان و جنوب غرب کشور مناسب است، ولیکن باید بدانیم که آبهای زیرزمینیمان طی دهههای گذشته به شدت افت کرده و ما باید از همین فرصتها استفاده کنیم، تا آن آبهای زیرزمینی را تاحد امکان جبران کنیم و بتوانیم از فرونشست زمین جلوگیری کنیم. به ازای مناطق غربی و جنوب غربی کشور که بارندگیها خوب بوده، در استانهایی مثل تهران، قزوین، سمنان، خراسان رضوی، البرز و تاحدی زنجان و استان مرکزی بارشها زیر نرمال بود؛ یعنی بین ۲۰ تا ۴۰درصد زیر میانگین بلند مدت.»
مشروح این گفتگو را در ادامه بخوانید:
نظرتان درباره بارندگی امسال چیست؟ بسیار سوال میشود که آیا ما وارد ترسالی شدهایم یا خیر؟
خیر، ترسالی کجا بود؟ ما در حال حاضر کمبود جدی آب داریم. مفهوم ترسالی و خشکسالی گسترده است، این که از چه زاویهای آنرا در نظر بگیرید فرق میکند. آب مادهای یک پارچهای از مجموعه برف و یخی که در کوهستان ذخیره شده، آب رودخانه، آب پشت سد و آبهای زیر زمینی است. درست است که امسال بارندگیها در مناطق غربی و جنوب غربی و در مرکز مثل اصفهان و یزد خوب بود، اما خوب بودن بارندگیهای امسال نمیتواند کمبودهای گذشته را جبران کند.
در همان مناطق هم سفرههای آب زیر زمینی و بسیاری از دشتها ممنوعه هستند؛ یعنی احداث چاه جدید و قنات ممنوع است، زیرا باعث افت خاک و فرونشست زمین میشود؛ بنابراین نباید این طور تلقی کنیم که اگر امسال بارندگیمان نرمال و بیشتر از نرمال بوده، وارد ترسالی هیدرولوژیکی یا آبشناسی شدهایم. با اینکه بارندگی خوب بوده و جریان رودخانهها خوب است و ذخیره در برخی سدهای خوزستان و جنوب غرب کشور مناسب است، ولیکن باید بدانیم که آبهای زیرزمینیمان طی دهههای گذشته به شدت افت کرده و ما باید از همین فرصتها استفاده کنیم، تا آن آبهای زیرزمینی را تاحد امکان جبران کنیم و بتوانیم از فرونشست زمین جلوگیری کنیم. به ازای مناطق غربی و جنوب غربی کشور که بارندگیها خوب بوده، در استانهایی مثل تهران، قزوین، سمنان، خراسان رضوی، البرز و تاحدی زنجان و استان مرکزی بارشها زیر نرمال بود؛ یعنی بین ۲۰ تا ۴۰درصد زیر میانگین بلند مدت.
بارشهای امسال در کدام مناطق یا استانها نرمال نبوده؟
به طور کلی میتوانیم بگوییم بارشها امسال در کشورمان به حد نرمال است، ولی وارد ترسالی نشدهایم. اگر استانی نگاه کنیم و عینکمان را ذرهبینی کنیم در مناطقی مثل تهران، سمنان، خراسان رضوی، زنجان و قزوین بارندگی کمتر از نرمال است و در شرایط خشکسالی به سر میبریم. در استانهایی مثل کردستان، کرمانشاه، ایلام، همدان، خوزستان، جنوب سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی بارندگیها ۱۰ تا ۲۰ درصد بیش از حد نرمال بود، ولی خراسان رضوی و دامنههای جنوبی البرز، استان مرکزی وضعیت مطلوبی ندارند. از آنجا که امسال چهارمین سال پیاپی است که این مناطق دچار خشکسالی شدهاند، شدت کمبارشی را از سالیان گذشته بیشتر احساس میکنند؛ زیرا در سالهای گذشته بخش عمدهای از آب را از منابع زیرزمینی تامین کردهایم و امسال هم همین کار را میکنیم، اما آنچه برداشتهایم بیش ازآنچه است که به طور طبیعی و نرمال توسط بارندگی جایگزین شدهاست، بنابراین افت آبهای زیرزمینیمان ادامه داشته و با وضعیتی که داریم در طول سال بیشتر هم خواهد شد.
وقتی از امسال حرف میزنید منظورتان سال آبی است یا همین دو ماه اول سال است؟
منظور سال آبی یا کشاورزی است که از شهریور هر سال شروع شده و تا شهریور سال قبل ادامه دارد.
بیشتر بخوانید: ۷۰ درصد شهرستان خاش آب ندارد