اقتصاد۲۴- جهان در سالی که گذشت روزهای سخت و پرالتهابی را پشت سر گذاشت. شرایط ناشی از خلاء قدرتی که در مناطق مختلف پدیدار شد همراه با تلاش کشورها برای افزایش حوزه نفوذ و گرفتن سهم بیشتر باعث شد که تحولات و رخدادها سرعت بالایی داشته باشند و با محیط بین المللی بسیار سیالی مواجه باشیم.
در این میان جمهوری اسلامی ایران هم به دلیل اینکه در منطقه حساس غرب آسیا قرار داشته و هم توانسته است در سالهای اخیر اثرگذاری بالایی در این منطقه و محیط بین المللی داشته باشد، در این سال با مسائل و موضوعات زیر رو به رو بود که در برخی از آنها نتایج ملموسی کسب کرد و برخی دیگر از موضوعات کماکان به پیگیری و بهره گیری از توان و ظرفیتهای همه جانبه نیاز دارد تا بتواند منافع ملی خود را در حد قابل قبول تامین کند:
– در خصوص سیاست ارتقاء و تحکیم مناسبات با همسایگان، در این سال تلاشها و رایزنیها ادامه یافت. ابتکار به عمل آمده در برطرف کردن مسائل با عربستان سعودی که در اواخر سال ۱۴۰۱ با میانجیگری چین انجام شده است، تداوم یافت و نمایندگیهای دو کشور آغاز به فعالیت کرد. این امر تاثیر کلی خود را هم بر کشورهای حوزه خلیج فارس و هم بر برخی دیگر از کشورها که تحت تاثیر سوء تفاهمات تهران با ریاض قرار گرفته بودند بر جا گذاشت که آثار و نشانههای آن به تدریج ظاهر میشوند.
– در حوزه قفقاز تنشها و پیامدهای ناشی از جنگ دوم قره باغ مدیریت شد و ایران توانست به صورت منطقی و با صبر و درایت فضای ناشی از تغییر موازنه در این منطقه مهم را با منافع و خواستههای خود هماهنگ کند، هر چند تحولات این حوزه هنوز هم پایان نیافته و ضرورت دقت و تمرکز را همواره طلب میکند. در این بخش مهمترین عنصر قابل ذکر پیش رو برای روابط جمهوری آذربایجان و فرآیند رفع سوء تفاهمات با این کشور به خصوص نحوه رسیدگی به پرونده حادثه سفارت آن کشور در تهران بود که با مدل خاص ایران و بدون بهره گیری از واسطهها دنبال شد که نتایج و دستاوردهای آن در مسیر عادی شدن روابط دیده میشود.
– در بخش همسایگان شرقی دو موضوع حمله به مراکز تروریستی در پاکستان و نیز چگونگی تنظیم مناسبات با گروه طالبان در افغانستان قابل ذکر است. در مورد اول نظر به این که حمله به محل اسقرار تروریستها در داخل پاکستان برای اولین بار انجام شد، دستگاه دیپلماسی توانست به سرعت وارد عمل شود و گفتگو با مقامات آن کشور را انجام دهد و مانع سوء تفاهم در روابط و سوء استفاده احتمالی بدخواهان شود.
در خصوص افغانستان، علاوه بر تمرکز بر چگونگی تعامل با گروه طالبان حاکم بر این کشور، موضوعات اقتصادی و چگونگی بهره گیری از ظرفیتهای بازار اقتصادی آن کشور و امکان هم افزائی در مناسبات مورد بحث قرار گرفت. با این وجود یک مساله مهم در خصوص این کشور سیل مهاجران اتباع افغانستان به ایران است که به دقت نظر و طراحی برنامهای مدون را نیازمند است تا نگرانیهای موجود در این زمینه رفع شود.